opinie

Wat banken van Apple kunnen leren

David Bassens

Potentieel kunnen banken door de technologiegolf worden weggespoeld. Maar als ze het Apple-model aanhouden, blijven ze een rol spelen.

David Bassens, Reijer Hendrikse en Michiel van Meeteren Centre for Urban Research Vrije Universiteit Brussel

Het veiligheidsbedrijf G4S kondigde vorige week aan cashuitgifte te willen organiseren in West-Vlaamse dorpen, nu na het laatste bankkantoor ook de laatste bankautomaat is verdwenen. De evolutie is al langer aan de gang: de kredietkaart en het online bankieren nemen het gaandeweg over van het loket. Maar de recente stroomversnelling is opmerkelijk.

Banken hebben het paradoxaal genoeg, ondanks riante winsten, moeilijk. Een lange periode van laagconjunctuur gecombineerd met historisch lage rentevoeten heeft de traditionele bank op de helling gezet. En dus herstructureren banken volop: kantoornetwerken worden ingekrompen, de automatisering en de flexibilisering nemen toe - alles om kosten te drukken en toch aan de wens van de veeleisende klant tegemoet te komen.

Bovendien zijn er kapers op de kust. Financiële technologiebedrijven, zowel start-ups in financial technology (fintech) als Silicon Valley-giganten zoals Google, Amazon, Facebook en Apple kijken verlekkerd naar financiële dienstverlening. ‘Disruptie’ is het toverwoord.

Net zoals digitale platformen als Air-bnb en Uber traditionele hotel- en taximarkten hebben ingepalmd, zo zoeken fintechspelers steeds assertiever hun weg. In de saaie wereld van betalingen, kredieten en verzekeringen, maar ook in lucratieve takken zoals vermogensbeheer en effectenhandel. Gevestigde financiële instituten vrezen de digitale kolonisatie van het bancaire verdienmodel onder het steeds welwillender oog van de regulatoren.

Op zich is het gebruik van informatie en communicatietechnologie in de financiële sector niets nieuws. De bankautomaat bestaat sinds de jaren zeventig en SWIFT, het wereldwijde interbancaire communicatienetwerk, heeft al vele decennia op de teller. En toch is het dit keer anders.

Nieuwe Europese wetgeving zoals Payment Services Directive 2 (PSD2) geeft consumenten sinds kort het recht hun persoonlijke bankgegevens te delen met fintechapplicaties gebouwd door derden en dwingt financiële instellingen fundamenteel anders om te gaan met vertrouwelijke klantgegevens. Klanten die via hun smartphone worden verleid bankzaken te regelen met een groeiende waaier van fintechapplicaties zullen in toenemende mate de traditionele bank met een verouderde digitale huishouding links laten liggen.

En dus zet de financiële sector het tegenoffensief in. Het model van Apple lijkt een bron van inspiratie: de integratie van hard- en software op de iPhone creëert een gecontroleerd digitaal platform waarop externe softwareontwikkelaars allerlei applicaties kunnen bouwen. Waarom zouden grootbanken hun ICT-infrastructuur dan ook niet integreren en een digitaal dataplatform creëren waarop externe partijen talrijke apps kunnen lanceren?

Gedragsmonitoring

Het doel van wat wij in een recent gepubliceerde studie (financeandsociety.ed.ac.uk/ new-articles) de Appleization-strategie noemen, is duidelijk: de disruptieve krachten van fintechstart-ups omarmen. Door hen op een gecontroleerde manier los te laten op ICT-huishouding van de gevestigde financiële sector ontstaan platformen die het bestaande veld radicaal kunnen moderniseren. En dus gaat het plots over incubators en accelerators.

Naast individuele fintechbroedkamers waar start-ups aan de digitale voor- en achterkant van een grootbank werken, bestaan tal van collectieve initiatieven die fintechecosystemen min of meer onder de controle van de gevestigde partijen proberen te brengen.

Zin in een dagje toeren met de racefiets? Geef je traject in en sluit een verzekering af.

Visionaire consultants zien de bank van de toekomst als een online dienstverlener die ondemanddiensten aanbiedt via de smartphone. Zin in een dagje toeren met de racefiets? Geef je traject in en sluit een verzekering af. Uiteraard wordt de stap naar gedetailleerde monitoring dan erg klein. In China spelen fintechspelers al een sleutelrol in het uitrollen van een universeel kredietsysteem gekoppeld aan gedragsmonitoring. Maar ook in Europa woedt de strijd om data in alle hevigheid en rammelt men aan de poort van de privacy rond bankdata. Tegelijk zien we dat overheden gretig op de kar springen om hun nationale kampioenen gunstig voor te sorteren.

Rest de logische vraag of de burger hier beter van wordt. We kunnen enkel vaststellen dat veel van de libertaire Silicon Valley-retoriek via de fintechhausse nu ook de financiële sector inspireert.

Nieuwe technologieën kunnen het financiële speelveld volledig decentraliseren en de intermediërende rol van banken overbodig maken. Maar als de ‘Appleization these’ het houdt, lijkt die revolutionaire transformatie van het bankenlandschap onwaarschijnlijk. Het is waarschijnlijker dat we als klant met een breed keuzemenu aan apps, aangeboden door een uitdunnend clubje van digitale platformen van fin- en/of techorigine onze bankzaken zullen regelen. Dat is aantrekkelijk voor fin- en techaandeelhouders, en het kan bankieren zelfs goedkoper maken voor de burger.

Tegelijk is fintech instrumenteel in een verdere consolidatie van de techgedreven financiële sector. Dat schreeuwt om scherp toezicht. Het omvallen van grootbanken is een cruciale factor geweest in het uitbarsten van die vermaledijde financiële crisis, nu alweer zo’n tien jaar geleden. Of bestaat er ook een app om ons te redden van een too-big-too-fail-crisis?

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content