opinie

We zijn allemaal een beetje Syrië geworden

De aanslagen van IS in Parijs passen in een nieuw patroon. De landen en actoren die zich actief inzetten in de strijd tegen IS worden geviseerd. De oorlog wordt naar hen thuis gebracht en naar hun burgers.

Opinie door David Criekemans, doceert buitenlands beleid aan de Universiteit Antwerpen, internationale politiek en veiligheid aan het University College Roosevelt in Middelburg (Nederland) en geopolitiek aan het Geneva Institute of Geopolitical Studies.

Horror in Parijs. Op vrijdag 13 november werden zeven gecoördineerde terreuraanvallen uitgevoerd door jonge jihadisten op zogenaamde ‘zachte doelen’ in de Franse hoofdstad; een concert, een voetbalmatch, verscheidene restaurants, enzovoort. Het gaat om de zwaarste aanslagen op Franse bodem sinds de Tweede Wereldoorlog. De nationale noodtoestand werd voor het eerst uitgeroepen sinds de Algerijnse oorlog in 1961.

De aanslagen werden uitgevoerd door de Islamitische Staat, met hulp van interne handlangers. Getuigen melden dat het om zeer jonge daders ging, van wie meerderen opereerden als zelfmoordterroristen.

Hoe meer IS de komende maanden in het nauw gedreven wordt, hoe meer dit soort van aanslagen een patroon kan worden.

Dit past in een nieuw patroon. Op 12 november waren er ook al twee bomaanslagen in Beiroet tegen het sjiitische Hezbollah, de Libanese alliantiepartner van de Syrische president Assad. Op 31 oktober crashte de Russische Metrojet vlucht 9268 vanuit de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh, vermoedelijk door een IS-bom. Het patroon is duidelijk. De landen en actoren die zich actief inzetten in de strijd tegen IS worden geviseerd. De oorlog wordt naar hen thuis gebracht en naar hun burgers. We zijn allemaal een beetje Syrië geworden. Wat zijn de internationale en de nationale gevolgen van deze aanslagen? Hoe moeten we ermee omgaan?

Vanuit geopolitiek perspectief heeft Parijs zich vanaf midden september een veel hoger internationaal profiel aangemeten in de strijd tegen IS. Hollande liet weten dat hij niet langer in Irak, maar ook in Syrië doelen van IS wilde bombarderen. Daarmee verzekerde Frankrijk zich van een plaats aan de onderhandelingstafel in Wenen om tot een diplomatieke oplossing te komen. Tegen dan was Parijs van alle westerse landen nog het enige dat zich voluit anti-Assad declareerde, terwijl Washington al een bocht had genomen. Parijs gebruikte de zelfverdediging als gevolg van de aanslagen op Charlie Hebdo in januari als legitimatie voor zijn militaire campagne. Onlangs besloot Hollande tevens het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle naar de regio te sturen.

Het eigenlijke doel van organisaties zoals IS is mensen tegen elkaar opzetten.

Eind september begon Rusland zijn eigen militaire campagne om het regime van Assad, dat op instorten stond, te redden. Niet alleen IS werd daarbij bestreden, maar ook de soennitische rebellen die eerder door het Westen en enkele Golfstaten gesteund werden. Hezbollah plant dan weer samen met Iraanse steun een offensief vanuit westelijk Syrië. Omgekeerd hebben de Koerden in Irak afgelopen week een belangrijke overwinning in het oosten kunnen behalen, door de regio Sinjar op IS te heroveren, een belangrijke aanvoerlijn.

IS zit stilaan in het nauw, maar de terreurorganisatie weet dat ze de schijn van overwinning hoog moet houden om het momentum in haar strijd aan te houden. Die schijn is ook nodig om nieuwe geradicaliseerde strijders te kunnen aantrekken. Hoe meer IS de komende maanden in het nauw gedreven wordt, hoe meer dit soort van aanslagen een patroon kan worden.

Internationaal-politiek is de les dat het Westen noch Rusland noch Iran of de andere regionale machten een terroristenstaat aan hun voordeur kunnen tolereren. Er is meer dan ooit een Grote Coalitie naar analogie van 1941 nodig om de diverse militaire strategieën van de regionale machten en de grootmachten op elkaar af te stemmen. De Iraanse en Russische autoriteiten hebben onmiddellijk hun medeleven aan Frankrijk betuigd.

Café Bonne Bière ©EPA
©EPA
Aan de concertzaal Bataclan. ©AFP
Aan de concertzaal Bataclan ©AFP
Bloemen aan restaurant Le Carillon. ©EPA
Aan de concertzaal Bataclan ©EPA
Soldaten in Parijse straten ©EPA
Zaterdagochtend in de krantenkiosk ©AFP
Aan restaurant Le Carillon ©AFP
©REUTERS
Ook Syriërs in Berlijn betuigen hun medeleven. ©AFP
De komende dagen zet de Franse regering 3000 soldaten in om allerlei strategische plekken in het land te bewaken. ©AFP
Ook het operagebouw in Sydney tooit zich in de Franse kleuren. ©REUTERS
De toren van het Brusselse stadhuis is in het Frans gekleurd uit medeleven met de slachtoffers van de aanslagen. ©EPA
Ook Christus de Verlosser van Rio de Janeiro leeft mee. ©AFP
Aan restaurant Belle Equipe ©AFP
Aan restaurant Le Petit Cambodge ©AFP

Dat alles zou een katalysator kunnen vormen voor de diplomatieke onderhandelingen over een politieke oplossing die dit weekeinde in Wenen plaatsvinden. Voor het eerst zitten ook regionale rivalen als Iran en Saudi-Arabië mee om de tafel. Ook de Saudi’s, die in het verleden ook al wel eens indirect radicale soennitische groeperingen financierden, zien nu blijkbaar het licht. De Saudische minister van Buitenlandse Zaken Adel al-Jubeir stelde dat de aanslagen in Parijs een schending en een flagrante aanfluiting inhouden van alle ethiek, moraal en religie. Onlangs liet Moskou weten dat het niet ‘getrouwd’ is met de figuur van Assad, zolang de Russische belangen maar erkend worden. Er bestaat dus een duidelijke diplomatieke opening die aangewend moet worden voor ze zich weer sluit.

Het eigenlijke doel van organisaties zoals IS is mensen tegen elkaar opzetten. Hier komen we bij de nationale gevolgen van de aanslagen voor de Europese landen. Er bestaat een zeer duidelijk gevaar dat die gebeurtenissen door anderen worden aangewend om een autoritaire politieke agenda te bevorderen, of om mensen tegen elkaar op te zetten. Net zoals bij de Charlie Hebdo-aanslagen in januari blijft de beste verdediging de democratie zelf. In plaats van bevolkingsgroepen te viseren, dient men hier op een open en intelligente manier mee om te gaan. Als haat niet de kans krijgt om zich te ontwikkelen, dan zal de strategie van IS falen.

De Europese landen moeten beseffen dat hun lot aan elkaar verbonden is. De EU heeft een langetermijnstrategie nodig om haar grensgebieden om te vormen van verarmde, politiek instabiele gebieden tot samenlevingen waar elke etnisch-religieuze bevolkingsgroep zich kan ontwikkelen.

Het westerse interventiebeleid van de afgelopen decennia creëerde helaas deels zijn eigen demonen. Daarom zal een noodzakelijke overwinning op IS uiteindelijk ook een overwinning zijn op onszelf.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud