opinie

Wie verovert de ziel van Amerika?

hoogleraar internationale politieke economie aan de Johns Hopkins Universiteit in Washington, DC.

Bij de presidentsverkiezingen aanstaande dinsdag staat veel op het spel. Er zijn drie realistische scenario's over de uitslag.

Hoe je het ook draait of keert, de Verenigde Staten zijn een diep verdeeld land. Wie de presidentsverkiezingen volgende week ook wint, een grote minderheid van de kiezers zal het resultaat niet als legitiem aanvaarden. De nationale peilingen zijn heel gunstig voor de Democraat Joe Biden, maar het zijn de resultaten in de 50 staten die tellen. Tenzij er een ware electorale aardbeving komt in de VS op 3 november, kunnen we nu al stellen dat zowel Trump als Biden elk zeker is van winst in 20 staten. Het komt er dus op aan hoe wordt gestemd in tien swingstaten - vooral in Pennsylvania, Florida, Arizona en Nevada. Daar zijn de peilingen een stuk minder duidelijk, al ziet het er beter uit voor Biden.

Biden spreekt van een gevecht om de ziel van Amerika en over de toekomst van de democratie.

Dinsdag staat ongelooflijk veel op het spel voor de VS. Biden spreekt van een gevecht om de ziel van Amerika en over de toekomst van de democratie. Te midden van een pandemie, een economie op intensieve zorg en een dieptepunt in rassenrelaties is de Republikein Donald Trump als president eerder bezig met zijn eigen herverkiezing dan met beleidsoplossingen. De aanstelling van de Amy Coney Barrett als rechter aan het Hooggerechtshof kreeg de prioriteit boven economische steunmaatregelen om twijfelende Republikeinen alsnog over de streep te trekken.

Ondertussen doen Trump en zijn partij er alles aan om het stemmen in Democratische delen van het land te frustreren en stemmen per post nu frauduleus te doen overkomen. Trump blijft weigeren een vreedzame overdracht van de macht te garanderen als hij verliest.

Drie scenario's

Wat kunnen we verwachten op 3 november? Er zijn drie realistische scenario’s, maar in geen enkel krijgen de Amerikanen opnieuw een verenigd land. Ze leiden allemaal tot een constitutionele crisis op korte of middellange termijn. In het eerste scenario behaalt Trump tegen alle verwachtingen in toch een nipte overwinning. De peilingen bleken nog maar eens mis.

Als we op dinsdagavond zien dat Biden achterop hinkt in Florida en North Carolina, en Trump toch goed scoort in Texas en Georgia, dan is dat geen goed teken voor de Democraten. Het pad naar de overwinning voor Trump gaat dan door Pennsylvania, waar stemmen per post geteld kunnen worden tot vijf dagen na de verkiezingen. In het geval dat alles meevalt voor Trump blijft ook de Senaat in Republikeinse handen, maar de Democraten behouden bijna zeker hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. De beleidschaos duurt voort en de polarisatie verscherpt.

In het tweede scenario wint Biden met een nipte meerderheid, maar Trump aanvaardt het resultaat niet. Er volgt een wekenlange strijd in de rechtbanken, die uiteindelijk kan leiden tot een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. In dat scenario wint Trump in traditionele Republikeinse staten zoals Texas, Iowa en Georgia, maar met kleine marges, en haalt hij het net in Ohio. In Florida, Arizona en Pennsylvania moet hij dan het onderspit delven.

Trump spoort zijn supporters aan om alle stemmen per post aan te vechten, want die zijn voor het grotendeel uitgebracht voor Biden. In de Senaat is er een evenwicht met 50 Republikeinen en 50 Democraten, en de vicepresident zal als tie-breaker moeten functioneren. We krijgen opnieuw toestanden zoals Bush v. Gore in Florida in 2000, maar nu in vijf of zes staten tegelijkertijd. Uiteindelijk wordt Biden president, maar de helft van het land erkent het resultaat niet als geldig. In die omstandigheden zal Biden maar moeilijk zijn beleidsagenda kunnen doorvoeren.

In het derde scenario wint Joe Biden met een heel duidelijke meerderheid. De peilingen waren juist. Het feit dat Biden en zijn running mate Kamala Harris agressief campagne voerden in Texas en Georgia - donkerrode Republikeinse staten - terwijl Trump en vicepresident Mike Pence vooral op verdediging moesten spelen in staten als Florida en Pennsylvania was dan een duidelijk teken aan de wand.

De druk op Trump, inclusief van veel Republikeinse zwaargewichten, wordt zo groot dat hij zijn nederlaag wel moet toegeven. President Biden kan regeren met de steun van een Democratisch Congres en een duidelijk mandaat van de kiezer. Maar de oppositie tegen Bidens progressieve agenda zal zwaar zijn en uitgevochten worden in het Hooggerechtshof en in veel Republikeinse staten.

Het ziet er goed uit voor Biden, maar vergeet niet dat Trump in 2016 sterk finishte.

Welk scenario is het waarschijnlijkst? Ik geef een nipte Trump-herverkiezing niet meer dan 30 procent kans. Een deel van zijn kiezers uit 2016 zijn hem beu en hebben het slechter dan vier jaar geleden, maar dat betekent niet dat ze allemaal voor Biden stemmen. Een nipte Biden-zege geef ik ook 30 procent kans. Amerika blijft enorm verdeeld en het kan gerust opnieuw nipt worden in een aantal swingstaten. Een grote overwinning voor Biden geef ik 40 procent kans. Het zou gerust ook kunnen dat de peilingen verkeerd zijn in het voordeel van de Democraten. Het ziet er dus goed uit voor Biden, maar vergeet niet dat Trump in 2016 sterk finishte.

Matthias Matthijs
Professor internationale politieke economie aan de Johns Hopkins University in Washington DC

Lees verder

Gesponsorde inhoud