opinie

Woelige politieke tijden vormen dreiging op de financiële markten.

Andy Langenkamp

De wereldwijde politieke onzekerheid weegt op de financiële markten, misschien wel te veel.

Andy Langenkamp is senior politiek analist bij ECR Research

©rv

Investeerders en beleggers hebben over het algemeen een broertje dood aan onzekerheid en onvoorspelbaarheid. Die komen nu veelal uit de politieke hoek. Trumps overwinning als Republikeinse presidentskandidaat zag bijna niemand aankomen en peilingbureaus blunderden wederom bij het brexitreferendum. Om nog maar te zwijgen over de aanslagen in het Westen en de couppoging in Turkije.

De politieke onzekerheid neemt niet af. Volgende maand vinden twee Duitse deelstaatverkiezingen plaats en in Rusland staan parlementsverkiezingen op de agenda. In de maanden erna staan in Europa twee referenda op de planning die een indicatie geven van de voedingsbodem voor het populisme. Op 2 oktober spreken de Hongaren zich uit over de door Brussel verplichte opname van vluchtelingen. En op dezelfde dag worden de Oostenrijkse presidentsverkiezingen overgedaan, nadat de stemmentelling de eerste keer niet volgens de regels was verlopen. Nu krijgt de rechts-populistische kandidaat Norbert Hofer nog een kans, nadat hij de eerste keer met een miniem verschil had verloren. Ook wordt in oktober of november het Italiaanse volk geraadpleegd over de hervorming van het politieke stelsel. Premier Matteo Renzi heeft zijn politieke lot eraan verbonden.

Smerig

Tegen die tijd is tevens de spectaculaire maar ook harde en smerige verkiezingsstrijd tussen Hillary Clinton en Donald Trump volop losgebarsten. Dat Clinton uiteindelijk met voorsprong uit deze politieke achtbaan stapt, staat voor de meeste wedkantoren en analisten vast. Maar vergeet niet dat bookies en experts miskleunden met de brexit en met de opkomst van Trump.

In de rest van de wereld zijn er ook veel politieke en economische zorgen. De BRICS-landen lijden onder verlammende corruptie en/of autoritaire leiders die hun toevlucht zoeken in steeds zwaardere middelen om het volk rustig te houden. Dat laatste zien we vooral in China en Rusland, waar de toch al geringe vrijheid steeds meer aan banden gelegd wordt, omdat Xi Jinping en Vladimir Poetin vrezen dat tegenvallende economische ontwikkelingen tot onrust kunnen leiden.

In Brazilië is dat allang het geval: de combinatie van lage groei en corruptie heeft geleid tot een afzettingsprocedure tegen presidente Dilma Rousseff. Interim-president Michel Temer kan op steun van de markten rekenen, getuige de forse stijging van de Bovespa-beursindex. Maar hij blijft nauw verbonden met de discutabele politieke gevestigde orde en ik deel het enthousiasme over Temer minder. Wat de twee andere BRICS-landen, Zuid-Afrika en India, betreft, zal het eerste blijven teleurstellen met Jacob Zuma als president. Hij overleefde onlangs ternauwernood een afzettingsprocedure, maar zijn ANC kreeg gevoelige klappen bij lokale verkiezingen.

India staat er beter voor. Onder premier Narendra Modi mag India een vriendelijker gezicht hebben opgezet tegenover markten en bedrijven, maar er is duidelijk nog heel veel mis. Zodanig dat het zeker niet in de nabije toekomst de stap van middle-income- naar high-incomeland zet.

Dan hebben we nog de grondstoffenexporteurs. In belangrijke Afrikaanse exportlanden is de politieke situatie aanzienlijk verslechterd. Denk aan Nigeria, Niger en Zuid-Soedan. Bovendien heeft Angola, Afrika’s grootste olieproducent, onenigheid met het Internationaal Monetair Fonds. Venezuela - een van de andere grote olie-exporteurs aan de andere kant van de Atlantische Oceaan - glijdt steeds verder af in een diepe politieke en economische crisis.

Is deze toer rond de wereld aanleiding voor slechte vooruitzichten voor de markten? Wat de Europese aandelen betreft, is het misschien verrassend dat de politieke invalshoek een positiever beeld oplevert dan onze economen en technische analisten denken. Er is vrees voor veel politieke instabiliteit in de nasleep van de Britse brexit en in de aanloop naar verkiezingen in Hongarije, Oostenrijk en Italië.

Maar de nieuwe Britse premier Theresa May zal niet over een nacht ijs gaan met de brexitonderhandelingen en slaat de juiste toon aan om het VK bij elkaar te houden. Mochten de stembusgangen in Hongarije en Oostenrijk al uitdraaien op overwinningen voor de rechts-populisten, dan nog zal de schade meevallen, omdat ze niet tot veel concrete wijzigingen in beleid leiden. In Italië is een overwinning van Renzi bij het referendum waarschijnlijk, omdat de Italianen geschrokken zijn van de heisa na de brexituitslag.

Bovendien zullen de Franse president François Hollande, de Duitse kanselier Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte er alles aan doen om Europa in rustiger vaarwater te houden wegens de nakende verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland in 2017 (respectievelijk in maart, april/mei en september of oktober). Dat is tevens een van de redenen waarom de problemen van de Italiaanse banken voorlopig niet escaleren: de Europese leiders verrichten - samen met de grote baas van JPMorgan - de noodzakelijke bluswerken om de brand niet te laten uitslaan.

Opluchting

Dat alles betekent dat vanuit politiek oogpunt de Europese aandelen het beter kunnen doen dan veel economen verwachten. Opluchting kan de komende maanden leiden tot wat risicovoller gedrag bij beleggers, waardoor Europese obligaties in het algemeen wat minder populair worden en op de obligatiemarkt een verschuiving plaatsvindt naar staatsobligaties van risicovollere landen als Italië.

De wereld voelt aan alsof ze lijdt aan een chronische aandoening, waarbij iedereen weet dat het onderliggend niet goed zit.

Toch moeten we de politieke dreigingen niet te veel relativeren. Weliswaar verwacht ik de komende maanden geen verergerende chaos, maar dat betekent niet dat de rust weerkeert. De wereld voelt aan alsof ze lijdt aan een chronische aandoening, waarbij iedereen weet dat het onderliggend niet goed zit. Lang niet alles is pais en vree, maar beleggers kunnen een tijdje gedreven worden door de gedachte: ‘Verrek, misschien gaat het allemaal zo slecht nog niet’, daarbij geholpen door de leiders van belangrijke landen die in de aanloop naar verkiezingen er alles aan doen om de rust te bewaren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content