Advertentie

Zeven hamvragen voor het jaar 2014

Zal de groei in de wereldeconomie terugkeren en zal China zijn groei kunnen volhouden? Zullen vaccins de wereld beter maken? Georges Soros, Bill Gates, Jean-Marc Ayrault, Niall Ferguson en Christine Lagarde geven hun visie in de vijfdelige reeks ‘De wereld in 2014’. Vandaag de vierde aflevering.

Door Niall Ferguson, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Harvard

Zullen we 2013 maar het jaar van de ‘Winehouse-economie’ noemen? ‘They tried to make me go to rehab, but I said ‘No, no, no’, zong de in 2011 overleden Britse zangeres Amy Winehouse. In 2013 waren de ‘zangers’ de belangrijkste centrale banken, de Federal Reserve op kop, met hun voornemen om het monetaire beleid te normaliseren. Ze hebben het probleem van menig popmuzikant: na jaren overmatig alcohol- of drugsgebruik is het moeilijk afkicken.

De discrepantie tussen de relatief slechte prestaties van de geavanceerde economieën en de weer aantrekkende groei in de rest van de wereld roept voor 2014 minstens zeven hamvragen op, vooral voor de grote centrale banken. Ze hebben nationale mandaten, maar in onze verweven wereld hebben hun beslissingen onvermijdelijk wereldwijde gevolgen.

Vraag 1: Wat gaat de Fed precies doen onder de nieuwe baas, Janet Yellen?
Yellen klinkt alsof ze de huidige medicatie verkiest boven een stevige afkicksessie. De kwantitatieve versoepeling afbouwen moet vroeg of laat beginnen, maar de oprechte bezorgdheid van Yellen over de Amerikaanse arbeidsmarkt wijst erop dat ze misschien langer zal vasthouden aan een lage rente dan andere indicatoren rechtvaardigen. Het wordt een hele uitdaging die aanpak te laten functioneren als andere signalen aangeven dat er een herstel op til is.

De Amerikaanse economie zit in meer dan één opzicht in de lift. Schaliegas en schalieolie hebben tot een ongekende bloei van de energiesector geleid. Silicon Valley draait als een tierelier. De aandelenmarkt bereikt recordhoogten. En verbazend genoeg heeft het tot op het bot verdeelde Amerikaans Congres net een begrotingsakkoord voor twee jaar gesloten, waardoor de uitgaven op korte termijn iets zullen stijgen, terwijl het tekort op langere termijn zal teruglopen.

Er is een aanzienlijke kans dat de markten daarop en op ander goed nieuws reageren door de signalen van Yellen te negeren en toch uit te gaan van de afbouw van de kwantitatieve versoepeling en een stijging van de langetermijnrente. Een gevolg op korte termijn daarvan kan een scherpe correctie op de aandelenmarkt zijn, zoals in 1980 en 1987. Wall Street schept er nu eenmaal genoegen in een nieuwe Fed-voorzitter op de proef te stellen.

Vraag 2: Hoe reageren de andere centrale banken op een wijziging van het monetaire beleid in Washington?
De Europese Centrale Bank weet dat de periferie van de eurozone nog niet klaar is voor hogere rentes, al tonen Spanje, Ierland en Griekenland tekenen van economisch herstel. De werkloosheid blijft verbijsterend hoog. Bovendien is het grootste politieke risico nog steeds het populisme. De verkiezingen voor het Europees Parlement van volgend jaar bieden mensen als de leidster van extreem-rechts in Frankrijk, Marine Le Pen, een gouden kans.

Vraag 3: Zullen de populisten het goed genoeg doen om de weg te versperren naar een bankenunie, die nodig is voor het duurzame herstel van het Europese financiële stelsel?
Waarschijnlijk niet. Het succes van de populisten zou de sociaaldemocraten en christendemocraten zelfs kunnen inspireren tot een ‘Grote Coalitie’ in het Europees Parlement, wat weer een stap zou zijn in het stilzwijgende ‘germaniseringsproces’ van de Europese Unie.

Japan is nog minder enthousiast voor een monetaire ontwenningskuur dan Europa. De regering-Abe verwacht duidelijk meer en niet minder impulsen van de Bank of Japan. Zoniet gaat de hoop in rook op dat ‘Abenomics’ het Japanse inflatiecijfer tot 2 procent kan doen stijgen.

Vraag 4: Kan Japan de kwantitatieve versoepeling volhouden als de VS hun stimuleringsprogramma afbouwen?
Waarschijnlijk wel, maar als de regering wil dat dat de duurzaamheid van de groei en een hogere inflatie bevordert, moet ze werk maken van de beloofde structurele hervormingen. Die zogenaamde ‘derde pijl’ heeft nog geen doel getroffen.

Het contrast met buurland en strategische rivaal China treft. Er zijn toch enige aanwijzingen dat de Chinese Volksbank de ‘monetaire verkrapping’ heeft hervat, in een poging een gecontroleerde ‘kredietcrisis op gang te brengen in de schaduwbanksector. Dat brengt me tot de laatste drie cruciale vragen:

Vraag 5: Kan China echt de groei op gang houden en tegelijk een kredietzeepbel laten leeglopen en de structurele hervormingen doorvoeren die na het Derde Plenum van het Centrale Comité van de Communistische Partij zijn aangekondigd?
Vraag 6: Hoe reageert de enorme, nieuwe middenklasse van China als het antwoord op vraag 5 ‘nee’ is?

Vraag 7: Reageert het leiderschap in Peking op de binnenlandse ontevredenheid met nog meer sabelgekletter in zijn buitenlandse politiek, zoals we dat eerder dit jaar al hebben gezien?
Ik pretendeer niet alle antwoorden te weten op deze vragen. Maar ze kunnen de sleutel zijn tot het antwoord op de vraag hoe goed - of hoe slecht - een ‘afgekickte’ wereld zal blijken te zijn.

Copyright: Project Syndicate

Morgen: Christine Lagarde

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud