Marion Debruyne

‘Waarom zouden we kijken naar hoe de grote westerse spelers het doen, als de uitdagingen die wij aangaan ongezien zijn en zij nog nooit voordeden hoe het moet?’ Aan het woord is Weiru Chen, chief strategy officer bij Alibaba Cainiao, de logistieke arm van de Chinese retailgigant Alibaba.

©Frank Toussaint

Weiru’s taak is bedenken hoe Alibaba erin kan slagen dagelijks zowat 100 miljoen pakjes binnen 24 uur bezorgd te krijgen, met pieken van 800 miljoen. Dat is een technologische uitdaging, maar ook een uitdaging voor het businessmodel. Want los je dat probleem het best op door het zelf te doen, of door een platform te creëren waardoor anderen het voor jou kunnen doen? Met andere woorden, doe je het door zelf een taxibedrijf te zijn of door een Uber-achtig technologieplatform op te zetten? En wie is de klant en wie gaat betalen?

In Weiru’s uitspraak klinkt een zekere arrogantie. De Chinese techgiganten pretenderen niks te leren te hebben van hun westerse collega’s. Ze denken het verschil te maken met hun technologie, maar ook met de manier waarop ze de zaken aanpakken.

Organisaties die klaar moeten zijn voor de 21ste eeuw kunnen we niet leiden en managen met principes van de vorige eeuw.

We denken dat de uitdaging van de digitale wereld er een is van digitale skills en technologie. Dat is in elk geval een deel van het verhaal. General Motors moet 1.000 autonomous engineers aanwerven, terwijl dat diploma nog niet eens bestaat. Tegelijk laat de Amerikaanse autoreus 15 procent van zijn menselijk kapitaal gaan. Hetzelfde verhaal horen we bij ons. Proximus laat mensen afvloeien en moet tegelijk nieuwe profielen aantrekken. CEO Dominique Leroy had het over de uitdaging om mensen aan te zetten bij te leren en nieuwe competenties te verwerven. We hebben meer digitale skills nodig.

Maar dat is niet het hele verhaal. De digitale wereld draait niet alleen om de ontwikkeling van digitaal kapitaal, maar ook om zich aanpassen aan een wereld waar wetmatigheden uit het verleden niet meer gelden en oude gewoontes een handicap zijn. Afleren is even belangrijk als bijleren. Om het in de woorden van de Amerikaanse managementexpert Peter Drucker te zeggen: ‘Het grootste gevaar in tijden van turbulentie is niet de turbulentie zelf, maar om te handelen met de logica van gisteren.’

Oude logica

Digitale platformbedrijven tarten oude logica. Dat groei lineair is en niet exponentieel. Dat de gebruiker ook de klant is. Dat geografische grenzen ook concurrentiële grenzen zijn. Dat de waarde van een bedrijf af te lezen is aan de brutobedrijfswinst. Dat een ecosysteem controleren beter is dan het te orkestreren.

Het afleren van oude mentale modellen is verraderlijker en moeilijker dan nieuwe dingen bijleren. De valkuil heet cognitieve inertie. Illustratief is het statement van de vroegere CEO van Polaroid: ‘Laat me één ding duidelijk maken dat niet iedereen begrijpt. In fotografie zit het geld in de consumables en de software. Dat is altijd een fundamentele waarheid geweest, en zal dat altijd blijven.’ De uitspraak dateert van vlak voor Polaroid bescherming tegen het faillissement moest aanvragen.

Samen met de technologische verandering zijn een managementverandering en een ander soort leiderschap nodig.

De meeste principes over management die we vandaag hanteren, zijn in feite 100 jaar geleden uitgevonden, in de tijd toen Henry Ford de eerste massaproductie van auto’s in gang zette. We zijn grotendeels blijven hangen in de basisideeën van toen. Organisaties die klaar moeten zijn voor de 21ste eeuw kunnen we niet leiden en managen met principes van de vorige eeuw. Samen met de technologische verandering zijn een managementverandering en een ander soort leiderschap nodig.

Dat lijken ze bij Alibaba begrepen te hebben. Weiru Chen werd weggeplukt bij CEIBS, de topmanagementschool van China, waar hij professor was. Zijn taak is niet alleen na te denken over de e-commercelogistiek van de toekomst, maar evengoed over de managementpraktijken van de toekomst. Want digitalisering is net zo goed een uitdaging voor het management en leiderschap als een technologische uitdaging.

Lees verder

Tijd Connect