Business as usual?

Roland Duchâtelet

Onze automatische piloot ‘denkt’ meestal in onze plaats, zodat we onze hersenen niet steeds opnieuw aan het werk moeten zetten om bijvoorbeeld naar links te kijken voor we de straat oversteken. Dat is vervelend in Londen, maar daar gaan we in de toekomst niet zo vaak meer naartoe.

Door Roland Duchâtelet, voorzitter van Melexis

We stellen in het dagelijks leven bijna niets in vraag, omdat we dat voorheen al hebben gedaan. Als een nieuwe regering aantreedt, weten we dat het lang zal duren voor het resultaat van haar beleid merkbaar wordt. Niemand windt zich daarin op. Het is ‘business as usual’.

Onze hersenen geven Trump automatisch de geloofwaardigheid die te verwachten is van mensen die dat hoge ambt bekleden.

Bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen fronsten velen de wenkbrauwen toen de Republikeinse kandidaat over zijn tegenstreefster zei dat ze in de gevangenis thuishoorde. Dat was ongehoord. Donald Trump is nu verkozen. We dachten dat volksvertegenwoordigers, rechters en administraties zouden garanderen dat ondanks diens buitengewone karakter zijn mandaat business as usual zou worden, met uiteraard enkele accentverschuivingen in het beleid.

Zo vlot lijkt dat niet te zullen lukken. Toch blijven velen in en buiten de VS, ook politieke leiders zoals de Britse premier Theresa May, Trump beschouwen en behandelen als een ‘normale’ president van de VS. Dat was de ervaring met de jongste vijf of tien Amerikaanse presidenten. Onze hersenen geven Trump automatisch de geloofwaardigheid die te verwachten is van mensen die dat hoge ambt bekleden.

'Als Trump doet wat hij beloofd heeft en zich niet inlaat met militaire operaties, gaan de VS terug naar een min of meer gesloten economie.' ©AP

Nochtans lijkt Trump psychisch niet helemaal normaal. Hij vertoont de kenmerken van een sociopaat. Hopelijk valt het mee, want een collectieve inschattingsfout over een persoonlijkheid leidde tot dramatische gevolgen nadat Hitler in 1932 bij de verkiezingen 37 procent van de stemmen gehaald had. Dankzij de steun van de elites is Hitler toen aan de macht geraakt. Ze dachten dat Hitler ‘normaal’ en beheersbaar was, terwijl hij een neurotische psychopaat was wiens ziektebeeld grensde aan schizofrenie.

Er is een kans voor Europa om zich economisch en politiek te versterken

Trump is nu aan de macht. Zijn psychische kenmerken zijn niet ‘ziekelijk’ zoals bij Hitler. Er is ook niets mis met ‘America First’. Veel Amerikaanse technologieondernemers lopen niet hoog op met zijn eerste beleidsdaden, en uiten dat ook. Dat was in 1932 anders. Maar zoals Hitler toen geniet Trump nog steeds de steun van zijn kiezers: hij houdt woord en geeft hen hoop.

Zet Trump helemaal door of wordt hij door zijn partijgenoten opzijgezet? Misschien, maar de lijn is uitgezet. Het is een democratische keuze van een natie. Als Trump doet wat hij beloofd heeft en zich niet inlaat met militaire operaties, gaan de VS naar een min of meer gesloten economie, zoals honderd jaar geleden. Dat heeft toen overigens goed gewerkt.

Veel Amerikaanse technologieondernemers lopen niet hoog op met zijn eerste beleidsdaden, en uiten dat ook. Dat was in 1932 anders.

Het gevolg is dat zich al nieuwe internationale allianties aftekenen, omdat bijvoorbeeld Mexico en China ervan uitgaan dat hun handelsrelaties met de VS aanzienlijk zullen verminderen. Dat is noch voor de VS noch voor Europa een doemscenario. We hoeven dat niet te zien als een bedreiging. Het is integendeel een kans voor Europa om zich economisch en politiek te versterken.

Onze herverdeling van de welvaart onder de bevolking is in omvang de grootste ter wereld. De politie waakt over ons, het leger ook. De rechters spreken recht. En de democratie werkt. Dat is niet vanzelfsprekend. Op www.transparency.org kunt u zien dat dat in de meeste landen niet het geval is. We hebben het hier nog altijd beter dan elders.

Vanuit die kracht moeten we zelfbewust intensief nadenken over de hertekening van de allianties tussen de wereldmogendheden en de plaats die Europa daarin wenst in te nemen.

Lees verder

Tijd Connect