Once I built a railroad, I made it run/ Made it race against time / Once I built a railroad, now it's done / Brother, can you spare a dime?

‘Brother, Can You Spare a Dime’, Bing Crosby, 1938

Sophie Dutordoir, de CEO van de NMBS, zei in november in de Kamer en op de VRT dat mobiliteit in België decennialang is verwaarloosd. ‘40 procent van de treinen is meer dan dertig jaar oud. Er rijden te veel types rond, die allemaal andere noden hebben. Laat ons opnieuw meer investeren in treinen’, klonk het.

©Dieter Telemans

‘Als de NMBS vandaag is wat ze is, komt dat door de visie die de politiek in België over het bedrijf had’, zei ze nog lief. Wat ze echt bedoelde, was: politici hebben nooit enige visie gehad. Hoe verklaar je anders dat er sinds 2008 geen beheersovereenkomst meer is tussen de overheid en de NMBS? Ondanks de rij mobiliteitsministers die ons land telt, is er geen spoor van enige mobiliteitsstrategie. De magere troost voor spoorwerkers en reizigers is dat onze regeerders ook geen visie hebben over milieu en klimaat, pensioen en vergrijzing, arbeidsmarkt en economische migratie, werkloosheid en duurzame arbeid.

Ook over staatsschuld en overheidsinstellingen is er geen visie. In het heetst van de verkiezingsstrijd in 2014 kregen we met de kreet ‘Show me the money!’ de verwachting dat er een regering zou komen die de staatsschuld met branie zou aanpakken. Maar de Zweedse coalitie zette de traditie voort met kaasschaafbesparingen en een investeringsstop in het overheidsapparaat. Overheidsmanagers die op de gevaren van dat non-beleid wezen, werden arrogant weggestuurd met de boodschap: ‘Meer met minder moet kunnen.’ Wat topambtenaren al jaren weten, begint nu te dagen bij vakministers: ze kunnen geen kant meer op.

Misschien kunnen de partijen enkele kiezers overtuigen met al hun plannen. Maar overheidsmanagers lachen meewarig.

Volgens minister Hilde Crevits (CD&V) moeten we de komende legislatuur absoluut in het kleuter- en basisonderwijs investeren. ‘Het basisonderwijs krijgt meer dan 1 miljard minder in vergelijking met het secundair’, zei ze in Het Laatste Nieuws.

Nog deze week meldde minister van Justitie Koen Geens (CD&V) in De Standaard dat een investering van 750 miljoen euro per jaar nodig is om het structureel ondergefinancierde gerechtelijk apparaat om te vormen tot een professionele en moderne organisatie.

Niet toevallig hoor je dat soort uitspraken aan de vooravond van een onderwijsstaking, op een dag dat magistraten hun ongenoegen uiten, of als mensen urenlang vastzitten in luchthavens door acties van luchtverkeersleiders.

Begroting

In de aanloop naar de parlementsverkiezingen hebben alle partijen massa’s plannen in de aanbieding die stuk voor stuk stevige investeringen vereisen. Misschien kunnen ze er enkele kiezers mee overtuigen, maar overheidsmanagers lachen meewarig. Ze lezen de rapporten van de Nationale Bank en het Monitoringcomité en weten dat er enorme besparingen aankomen. Volgens berekeningen van De Tijd moet de regering voor dit jaar nog op zoek naar 7,7 miljard euro om de begroting in evenwicht te krijgen. Wellicht is dat een onderschatting. De regering waagt zich daarom, net voor de verkiezingen, niet meer aan een begrotingscontrole. Ze heeft zelfs geen idee hoe groot het tekort in de sociale zekerheid is. ‘We varen blind’, zeggen de sociale partners. De federale topambtenaren weten dat het nog geen closing time is voor de investeringsstop.

Op de strategiedag van de federale topambtenaren was de conclusie: we kunnen veel doen, we willen veel veranderen, maar er moet een einde komen aan de desinvestering

Op de strategiedag van de federale topambtenaren - met als thema ‘Waar willen we staan in 2024?’ - was de conclusie: we kunnen veel doen, we willen veel veranderen, maar er moet een einde komen aan de desinvestering. Zelfs Hans D’Hondt, voorzitter van een federale overheidsdienst (Financiën) met 26.000 ambtenaren die tot voor kort dankzij zijn grootte schaalvoordelen genoeg had om de desinvestering op te vangen, zei schertsend dat hij de hort op gaat met zijn rockgroep Closing Time als er weer een investeringsstop komt. Misschien kan hij dat beter doen: zelfs als er een regering met branie en visie komt die de investeringsnood inziet, zal die worden geconfronteerd met het enorme gat in het budget. En naar Closing Time is vraag genoeg. Zijn benefietconcert voor Kom Op Tegen Kanker in De Werf op 3 mei is bijna uitverkocht.

Lees verder

Tijd Connect