De nieuwe Koude Oorlog warmt zich op

Peter Hinssen

Het minste wat je van de Koude Oorlog kan zeggen, is dat het een fantastische inspiratiebron was voor een hele generatie spionagefilms en -series die ik als jongere gretig verslonden heb. Ik smulde van de slimme westerse spionnen met de allures van James Bond die met allerlei spitsvondige geniale hulpmiddelen doortrapte Russische dubbelagenten versloegen. Pas achteraf besefte ik dat het bittere ernst was en dat de wereld toen bijzonder dicht bij een derde wereldoorlog stond. Die had wel eens het einde van de mensheid kunnen betekenen.

Vorige week zijn we een stap dichter bij een nieuwe koude oorlog, de 2.0-versie, gekomen. Dit keer tussen de VS en China. En daar zitten wij helaas tussen.

©Tom Verbruggen

Toen Meng Wanzhou begin deze maand in Vancouver van het vliegtuig stapte, werd ze onmiddellijk gearresteerd door de Canadese autoriteiten. Meng is de CFO van Huawei Technologies, en ook de dochter van de oprichter van het bedrijf, Ren Zhengfei. De Verenigde Staten vragen haar uitlevering en willen haar aanklagen voor illegale transacties met Iran. Die zijn in strijd met de Amerikaanse sancties tegen dat land.

Wereldleider

Maar er is duidelijk veel meer aan de hand. Huawei is een van de machtigste technologiespelers op de planeet, en het grootste privébedrijf van China. Huawei levert niet alleen consumentengoederen zoals smartphones. Het is vooral ook de wereldleider in het leveren van infrastructuur voor grote telecomspelers, zoals Proximus en Orange. Huawei is in meer dan 170 landen aanwezig, levert apparatuur voor 45 van de 50 grootste telecomoperatoren, en haalde dit jaar een omzet van meer dan 100 miljard dollar.

Maar het is oprichter Ren Zhengfei die een probleem vormt. Na zijn studies sloot hij zich aan bij het Chinese leger. Hij maakte er deel uit van de militaire research. Sinds Ren in 1987 het spectaculair gegroeide Huawei oprichtte, is de connectie met het Chinese militaire apparaat altijd een rode vlag geweest.

Terwijl de Russen in de Koude Oorlog nog fortuinen moesten uitgeven om overal afluisterapparatuur te installeren, tellen wij vandaag gretig 800 euro neer voor een Chinese smartphone.

Sinds een paar maanden is de propagandamachine in de VS tegen Chinese technologie op volle toeren beginnen draaien. Eerst waren er de waarschuwingen van allerlei Amerikaanse instanties aan de bevolking om geen smartphones van Huawei en ZTE - een ander Chinees techbedrijf - meer te kopen, omdat het een onaanvaardbaar risico zou betekenen. De smartphones zouden gehackt kunnen worden door Chinese instanties en gebruikt kunnen worden om af te luisteren en te spioneren. Straf. Je moet het de Chinezen wel nageven: het is briljant gevonden. Terwijl de Russen in de Koude Oorlog nog fortuinen moesten uitgeven om overal afluisterapparatuur te installeren, tellen wij vandaag gretig 800 euro neer voor een Chinese smartphone.

5G

Maar het gaat over veel meer dan smartphones. De technologische wereld maakt zich klaar om over te stappen van 4G naar 5G, en dat is niet zomaar een gewone upgrade. Het gaat niet alleen om surfen aan een hogere snelheid, maar vooral om de mogelijkheid om allerlei apparaten aan dat 5G-netwerk te koppelen. Van zelfrijdende auto’s tot geconnecteerde slimme internet-of-thingsapparaten, tot volledige beveiliging en securitynetwerken: ze zullen allemaal draaien op 5G. Huawei zet alles in op 5G en wil de absolute wereldleider worden om al die platformen te laten draaien op zijn technologie. Daar zie je de kracht van China: toen Huawei startte, kopieerde het Alcatel, Siemens en Ericsson. Nu is het technologisch en innovatief het neusje van de zalm en loopt het ver voorop.

En dat willen de VS niet laten gebeuren. De Amerikanen waarschuwen al langer dat elke telecomoperator die Huawei-technologie gebruikt de deur wagenwijd openzet voor het Chinese leger om te komen spioneren. Technologie van Huawei ligt aan de basis van het Proximus-netwerk. Gevaarlijk? Het meest ironische is dat Proximus wel degelijk bespioneerd werd, maar niet door de Chinezen, wel door de Britten. Dankzij de openbaringen van Edward Snowden weten we nu dat Proximus via zijn BICS-filiaal massaal werd gehackt door de Britse geheime dienst GCHQ. Van je bondgenoten moet je het hebben.

Is het wel zo slim om alle technologische eieren in het mandje van Silicon Valley te leggen? En zijn de technologiespelers uit de VS wel zuiverder op de graat dan hun Aziatische tegenhangers?

De arrestatie van Meng is een teken aan de wand. We stevenen af op een nieuwe koude oorlog tussen twee supermachten met als inzet technologie als 5G, artificiële intelligentie, automatisering en robotisering. Maar terwijl we in de eerste Koude Oorlog resoluut de kaart van de VS hebben getrokken, moeten we ons nu toch eens bezinnen. Is het wel zo slim om alle technologische eieren in het mandje van Silicon Valley te leggen? En zijn de technologiespelers uit de VS wel zuiverder op de graat dan hun Aziatische tegenhangers? De link tussen het technologische en het militaire is, net als in de oude Koude Oorlog, bijzonder intens.

Nerds

Toen de Franse president Emmanuel Macron een paar weken geleden nog pleitte voor een sterkere Europese militaire coherentie en een Europees leger, werd hij direct teruggefloten door de Amerikaanse president Donald Trump. De VS willen geen sterk Europees militair apparaat, en ook geen sterke Europese technologiespelers. Ze willen vooral ook niet dat wij gebruikmaken van technologie van hun tegenstander in de nieuwe koude oorlog.

Deze 2.0-versie van de Cold War is er helaas geen met geheim agenten met blitse horloges en snelle Aston Martins, maar met ‘nerds-met-brilletjes’ die misschien nog veel gevaarlijker zijn. We mogen de boot niet missen in Europa in de volgende technologische evoluties. 5G wordt cruciaal voor ons als we ons willen profileren als regio. Maar als we niet opletten, wordt Europa opnieuw het inerte strijdtoneel in een globale confrontatie, die opnieuw bittere ernst dreigt te worden.

Lees verder

Tijd Connect