De ramadan is geen onverdeeld feest

De islamitische vastenmaand is niet voor iedereen zalig, er schort nogal wat aan.

Het einde van de ramadan is dit weekend in zicht. De islamitische vastenmaand is, zoals gebruikelijk bij vasten tout court, een tijd van zuivering en bezinning. Van verstilling en, in niet-coronatijden, een uitgelezen moment van bijeenkomsten met familie en vrienden aan een rijkgevulde tafel. Soberheid en bescheidenheid, waar de ramadan principieel prat op gaat, is in sommige huishoudens nogal zoek. Niettemin is de sfeer sereen, introspectief en gemoedelijk. Een gezegende ramadan, wensen moslims elkaar dan doorgaans.

Het is een feit dat de maand niet voor iedereen in de moslimgemeenschap zo zalig is. Als moslim muziek spelen bijvoorbeeld kan je al letterlijk de kop kosten. Zo werd de Nederlandse dj Morad El Ouakili, de presentator van het programma 'Ramadan Late Night' op de NPO-radio, ernstig bedreigd. El Ouakili’s programma werd stopgezet en de man wordt nu beveiligd.

Zijn zonde, althans volgens radicale moslims? Muziek draaien tijdens de ramadan. Goed voor een doodstraf, oordelen fanatici: ‘Daarom hoop ik dat ze je pakken en kapotschieten, kankerhond.' Een gezegende ramadan wens ik alle vastende moslims toe. Maar ook een muzikale, opdat gematigdheid de boventoon mag voeren.

Vasten

Evenmin zalig is de ramadan voor wie niet wil vasten. Terwijl vele moslimgezinnen jaar in jaar uit vasten, zijn er ook moslims die daar niet aan meedoen. Voor niet-praktiserende moslims is die keuze niet vanzelfsprekend, ook niet in het Westen. Scheve blikken en achterklap zijn hun deel. Sommigen worden er door hun nabije omgeving zodanig op afgerekend dat ze kiezen voor de weg van de minste weerstand. Stiekem eten, stiekem drinken en stiekem roken. Zo beleven zij de ramadan. Schijnheilig en bang. Een gezegende ramadan wens ik alle vastende moslims toe. Mag die evenzeer gezegend zijn voor niet-vastende moslims.

De ramadan is als het ware een fysieke quarantaine.

Zalig, als in een opperste graad van heilzaamheid, betekent niet dat we een religieuze feeststemming kritiekloos mogen overnemen in oppervlakkige tv- en radioprogramma's. Warmhartig is die poging tot inclusie in de programmatie beslist te noemen, maar ook wrang. In islamitische landen is het niet al feest dat de klok slaat, want wie bewust in het openbaar eet, riskeert een celstraf. Kritische berichtgeving, ook in eigen land, is geen kwestie van exotische sfeermakerij maar van een maatschappelijke taak.

Geweld

Mijn gedachten, mijn hart gaan ook naar slachtoffers van intrafamiliaal geweld tijdens de ramadan. De ramadan is als het ware een fysieke quarantaine. Dertig dagen jezelf eten, drinken, seks en de gedachte daaraan ontzeggen in de uren dat er nog zonlicht te bespeuren is. Sommigen lopen er dan geprikkeld bij en dan durven de stoppen al eens door te slaan. Een weerbare ramadan is dan meer dan een wens.

Gezegend is de ramadan in een van de nobelste doelen, het streven naar solidariteit door empathie. Door honger te voelen kom je even in de buurt van wat een leven in armoede betekent. Maar er schort wat aan. In veel landen wordt er geschranst na zonsondergang, wat je bezwaarlijk solidariteit met de armen kan noemen. Bovenal heeft armoedebestrijding geen behoefte aan bezinning, maar aan actie. Waarom heeft geen enkel islamitisch land een sterk uitgebouwde sociale zekerheid? Structurele en efficiënte armoedebestrijding kan zonder religieuze impuls.

De ramadan is bij uitstek een periode van bezinning, verzoening en solidariteit met de zwakkeren in een zichzelf voorbijsnellende prestatiemaatschappij, waarin iedereen haast grenzeloos alles mag uitproberen om het grote geluk te vinden. Het is een van de mooiste periodes, en mag die mooier worden in de toekomst. Vol zege en zoveel meer.

Lees verder

Gesponsorde inhoud