In de aanloop naar de federale verkiezingen heb ik deze week maar één simpele vraag. Krijgen we in de volgende regering eindelijk een echte minister van Digitalisering?

We hadden er nu natuurlijk al een. Alexander De Croo was minister voor de ‘Digitale Agenda’ in ons land, maar werd sinds de herschikking van de regering verantwoordelijk voor Financiën en Ontwikkelingssamenwerking. De Digitale Agenda werd geparkeerd bij Philippe De Backer, als ‘uitloopjob’. Kwatongen beweren wel eens dat ‘digitalisering’ en ‘ontwikkelingssamenwerking’ in België heel dicht bij elkaar liggen, maar de vraag is of we er nu eens écht werk van maken.

©Robert Clayton

Je moet maar naar het lappendeken van onze Belgische websites kijken om te zien wat er mis is. Er zitten heel degelijke websites tussen (die van de pensioendienst bijvoorbeeld), maar de meeste zijn een regelrechte aanval op de zintuigen. De prijs voor de triestigste website gaat ongetwijfeld naar het Belgisch Staatsblad: een draak van een tool die er uitziet alsof hij nog in Frontpage ’97 is gemaakt.

Ik heb veel sympathie voor Alexander De Croo. Op zijn minst begrijpt hij de problematiek. Maar het traject van De Croo en de vooruitgang in het digitale is toch een beetje bedroevend: een typisch teken van een chief digital officer (CDO) die aan een onmogelijke taak begint als de top van een organisatie niet écht wil veranderen.

Kwatongen beweren wel eens dat ‘digitalisering’ en ‘ontwikkelingssamenwerking’ in België heel dicht bij elkaar liggen.

De term CDO kende de jongste jaren een enorme opmars. Elk bedrijf moest er ineens een in huis halen. Bij sommige bedrijven leverde die CDO voortreffelijk werk. Maar bij de meeste verwerd de CDO tot een soort van schaamlapje: een hulpeloze figuur zonder macht, CDO met de ‘D’ van ‘doekje voor het bloeden’.

Justitie

Als een bedrijf werk wil maken van digitalisering, moet de CDO de steun krijgen van de top om echt in te grijpen. En dat doet soms pijn. Als we dat vertalen naar ons landje, dan is het mooiste voorbeeld de non-digitalisering van Justitie. Het is al jaren een running joke in overheidskringen dat dat maar niet van de grond komt. De reden is simpel: verandering doet pijn want ze wijzigt machtsstructuren en niemand bij Justitie wil dat blijkbaar. Dan kan je als minister oproepen tot digitaliseren, maar op die manier is dat preken in de woestijn.

De tweede cruciale sleutel tot succes van een CDO is dat je over de silo’s van een bedrijf heen moet kunnen opereren. Digitalisering is een transversale ingreep die je over de interne grenzen moet vertalen. Een prachtig voorbeeld is onze gezondheidszorg. In het VK stelt de National Health Service sinds vorig jaar één NHS-app ter beschikking van de bevolking. De app bevat niet alleen je hele medisch dossier, je kan ook een afspraak boeken voor een bezoek aan de huisarts of de specialist. Probeer hier in België maar eens een afspraak te regelen met een cardioloog. Je mag ellendig veel ziekenhuizen afbellen. Niet echt ‘patient-centric’. Digitalisering kan daar fantastische oplossingen bieden, maar in ons land moet je dan als digitale minister zowel federaal (De Block) als Vlaams (Vandeurzen) kunnen ingrijpen.

Digitaliseren is niet alleen technologie invoeren, maar vooral medewerkers begeleiden naar een nieuwe vorm van werken

De derde make-or-breakreden waarom een CDO echt effect heeft of niet, is of hij of zij kan ingrijpen op de skills en competenties van de medewerkers. Digitaliseren is niet alleen technologie invoeren, maar vooral medewerkers begeleiden naar een nieuwe vorm van werken. Er was nogal wat commotie toen Proximus-CEO Dominique Leroy aankondigde dat 1.900 banen zouden sneuvelen en dat ze tegelijk 1.250 nieuwe mensen zocht met nieuwe ‘digitale’ skills. Die ophef was raar, want eigenlijk stond dat al duidelijk in de nota 2030 die premier Charles Michel ons vorig jaar bezorgd heeft. Daar becijferde hij dat tegen 2030 door de digitalisering 700.000 jobs zouden verdwijnen, maar dat er 750.000 ‘nieuwe’ jobs zouden bijkomen. Mits we de juiste mensen kunnen opleiden of ‘reskillen’ natuurlijk. Ik zou daar iets op kunnen zeggen, maar dan krijg ik wellicht weer mijn ‘het onderwijs vandaag is Guantanamo Bay mental torture’-uitspraak naar het hoofd geslingerd. Dus ik laat die kelk mooi aan mij voorbijgaan.

Maar we gaan dus binnenkort stemmen. Ik ben benieuwd welke politieke constellatie echt werk wil maken van de digitalisering en welke federale CDO we krijgen. De Croo mag het voor mijn part zeker opnieuw zijn. Hij heeft de competenties, maar dat is helaas niet genoeg. Ik hoop dus dat de volgende minister van Digitalisering ook wat politieke viagra krijgt om competentie in potentie om te zetten.

Lees verder

Tijd Connect