Eerste hulp bij economische onzin

Peter De Keyzer

Nog even en het politieke najaar trekt zich weer op gang. Wie de afgelopen dagen luisterde naar de politieke en syndicale oppositie waande zich in oktober 1917.

Toen gooiden de bolsjewieken in Rusland het ancien régime omver en installeerden ze de communistische dictatuur.

Kort samengevat komt de boodschap van de hedendaagse revolutionairen hierop neer: we hebben nood aan een grotere overheid, hogere belastingen en nog meer herverdeling. Hun visie is duidelijk: de Belg moet nog minder werken, de overheid moet veel meer doen en om dat allemaal te financieren moeten we vooral de rijken belasten.

Het valt te voorspellen dat iedereen weer de nodige tijd zal verliezen om al die argumenten een voor een te ontkrachten. Daardoor komen we niet toe aan het echt belangrijke debat: wat moeten de kerntaken van de overheid zijn? Vandaar een korte eerste hulp bij economische onzin.

'Belast de rijken!' is synoniem voor 'we hebben geen idee waar we het geld voor onze onbetaalbare plannen gaan halen'.

Eerst en vooral werkt de Belg helemaal niet te veel, integendeel. De gemiddelde Belg werkt tijdens zijn leven nauwelijks 30 jaar. Geen enkele Europeaan werkt minder. Tegelijk hebben we met 80 jaar zowat de hoogste Europese levensverwachting. Of met andere woorden: een gemiddelde Belg draagt tijdens zijn leven 30 jaar bij tot het systeem en leeft er 50 jaar van. Hoe krijgen we dat in godsnaam gefinancierd? Door wie werkt heel zwaar te belasten en door kinderen te belasten. Elke euro die we vandaag meer uitgeven dan we binnenkrijgen zijn schulden die later terugbetaald moeten worden door de kinderen van vandaag.

Volgens de fans van een Nog Grotere Overheid is er een deus ex machina om al die onbetaalbare plannen te financieren: laat de rijke kapitalisten betalen. Die ontspringen volgens hen nu toch al de dans. Niet waar: volgens alle internationale vergelijkingen wordt kapitaal in België al vrij zwaar belast.

Geen idee

Laat ons nu toch eens veronderstellen dat we de rijkste Belgen zouden belasten. Meer nog: stel dat we de rijkste 40 Belgen volkomen onteigenen met een effectieve belasting van 100 procent op hun hele vermogen. Met dat bedrag zou de overheid alle socialezekerheidsuitgaven en pensioenen in België kunnen betalen... gedurende minder dan een jaar. Vervolgens is het geld op en mag je op zoek gaan naar nieuwe inkomsten. Veel rijken om te belasten zal de overheid dan niet meer vinden. Buitenlandse investeerders of de jobs die ze meebrengen mag ze al helemaal op de buik schrijven. 'Belast de rijken!’ is dus synoniem voor 'we hebben geen idee waar we het geld voor onze onbetaalbare plannen gaan halen’.

Stel dat we de rijkste 40 Belgen volkomen onteigenen met een effectieve belasting van 100 procent op hun hele vermogen. Met dat bedrag zou de overheid alle socialezekerheidsuitgaven en pensioenen in België kunnen betalen... gedurende minder dan een jaar.

Een ander favoriet argument is dat de overheid kapot bespaard is. Dat is manifest onwaar. De overheidsuitgaven bedragen in België nog altijd meer dan 50 procent van het bruto binnenlands product (bbp). In Zwitserland besteedt de overheid 34 procent van het bbp en in Nederland 44 procent. Zijn die laatste twee dan hardvochtige ontwikkelingslanden? Integendeel: in de meeste internationale rankings gaan Zwitserland en Nederland België vooraf. Of het nu gaat over de aantrekkelijkheid als investeringsbestemming, onderzoek en ontwikkeling of de kwaliteit van de dienstverlening door de overheid. Kan het zijn dat die landen aantrekkelijker zijn omdat de overheden er kleiner en performanter zijn én zich toeleggen op hun kerntaken?

Dat doet de overheid hier niet. Ze houdt zich bezig met heel veel zaken die de privésector perfect voor zijn rekening kan nemen. Hoog tijd om na te denken over de kerntaken van de overheid.

Terwijl de dienstverlening en efficiëntie van de NMBS abominabel is, verhuurt diezelfde NMBS wel fietsen en auto’s. Terwijl iedereen het erover eens is dat de provincies volkomen overbodig zijn, verrijst in Antwerpen een nieuw provinciehuis van faraonische proporties.

Moet de overheid echt concertzalen uitbaten of voetbaltempels bouwen? Moet de Vlaamse overheid een wielerploeg sponsoren? Moeten gevangenen getransporteerd worden door ambtenaren? Moet de overheid mobiele telefoons verkopen? Een bank uitbaten? Religies of de lonen van topvoetballers subsidiëren?

Die discussies moeten dringend worden gevoerd. Het publieke debat moet over die vragen gaan. Niet over het realiseren van politieke fata morgana’s van honderd jaar geleden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content