Gespleten persoonlijkheid

De consolidatie van de effectenbeurzen illustreert dat de verbanden tussen bedrijven en landen wijzigen. Beurzen zijn zowel nationale iconen van het kapitalisme als door technologie aangedreven netwerken die marktspelers verbinden en een globaal bereik nastreven om de voordelen van schaalgrootte te maximaliseren, net zoals Facebook of eBay. De strijd om NYSE Euronext is doordrongen van die spanning.

Door Nicolas Véron, senior fellow bij de Brusselse denktank Bruegel en visiting fellow aan het Peterson Institute for International Economics in Washington.

De New Yorkse senator Charles Schumer zei in februari dat hij het bod van Deutsche Börse alleen wou steunen als de naam van de fusiegroep zou beginnen met NYSE. Nasdaq had zich voorgenomen een Brits datacentrum te verhuizen naar Frankrijk om Parijs zijn goede intenties te tonen, maar zag daarvan af na protest van Londense hefboomfondsklanten.

De grote globalisering van de jaren 90 en 2000 heeft de visie van statenlozere ondernemingen geloofwaardigheid gegeven. De meeste grote Europese bedrijven hebben nog maar een minderheid van hun activiteiten in hun land van origine. Na 2000 werden zelfs O&O en hoofdkwartieren - lang beschouwd als het meest honkvast - elders in de wereld gehuisvest. Er werden routineus nog nationale etiketten op bedrijven gekleefd, maar die dekten steeds minder de lading.

De voorbije paar jaar zijn de zaken ingewikkelder geworden. Zo is er de adembenemende opkomst van grote bedrijven uit groeilanden. Die prijken nu even prominent als Europese ondernemingen in de rangschikkingen. Vaak zijn ze nog stevig in handen van de overheid en is er nog een stevige verbondenheid met het thuisland, veel meer dan bij de westerse sectorgenoten. Bedrijven met een stevige nationale identiteit kunnen niet langer worden afgedaan als voltooid verleden tijd.

De tweede reden is de financiële crisis en de nooit geziene staatstussenkomst die eruit voortvloeide, met banken als Fortis die het gezegde ‘grensoverschrijdende banken zijn internationaal bij leven, maar nationaal in de dood’ bevestigden. Ook autobedrijven kregen gerichte staatssteun in landen zoals de VS en Frankrijk. De internationalisering van de bedrijfsidentiteit kreeg plots veel weg van een masker dat gemakkelijk kon afvallen. Onzekerheid over de toekomst van de financiële globalisering, het acuutst bij de eurocrisis, betekent dat die schijnbare omkering wel eens meer zou kunnen zijn dan een tijdelijk fenomeen.

Die tegenstrijdige trends leiden waarschijnlijk tot volatiliteit in het beleid. Bedrijven kunnen het ook steeds moeilijker krijgen een identiteit naar voren te schuiven bij hun eigen personeel, hun klanten en andere belanghebbenden. De gespleten persoonlijkheid tussen nationaal en globaal kan makkelijk leiden tot onverantwoordelijk gedrag. Dat werd heel duidelijk bij de banken, die overmatige risico’s namen in het buitenland en vervolgens de eigen overheid gijzelden toen het systeem in moeilijkheden raakte. Je hoort vaak dat het volgende decennium er een zal zijn van verdeelde souvereiniteit en van spanningen tussen nationale regimes en geglobaliseerde elites. Het zou naïef zijn van bedrijven om te denken dat ze zich gemakkelijk aan die strijd kunnen onttrekken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content