column

Keitjes verleggen om rotsen te doen bewegen

In Noelsspeak spreekt de econoom en Econopolis-stichter Geert Noels zich maandelijks onomwonden uit. Ditmaal bekijkt hij de voorwaarden voor een goed relanceplan.

Het beste relanceplan voor België is niets uitgeven - want we hebben geen centen - maar ons wagonnetje aanpikken bij de internationale trein. Het ergste scenario is dat de Belgische wagon moet achterblijven, afgekoppeld van de vertrekkende hersteltrein, en in quarantaine wordt geplaatst. Daarom is een goed coronabeleid belangrijk en moeten we maken dat er geen tweede lockdown komt. Alle miljarden die we al uitgaven, hebben tot niets gediend als we hervallen.

Geert Noels.

Het ‘ministerie voor tracking en tracing’ dat men wilde opzetten, leverde sommigen 100 miljoen euro op en kost de gemeenschap nu miljarden. België zal geen geld hebben voor een relanceplan. Het moet zelfs netto evenveel bijdragen aan het Europese coronafonds als toen het een (verontrustend) begrotingstekort had voor de coronacrisis uitbrak. Onze politici blijven geld uitgeven alsof we een rijk land zijn met begrotings- en vergrijzingsbuffers, een land dat zich kan permitteren om nog wat folietjes te doen.

Relanceplannen moeten voldoen aan drie voorwaarden: ze moeten budgettair neutraal zijn, een verandering ondersteunen naar een duurzamere nieuwe realiteit post-corona, en ze mogen geen lobby bevoordelen.

Neen, we zijn niet Nederland, Duitsland of een Scandinavisch land. We zijn een clubmedland zonder het te beseffen. Daarom moeten relanceplannen aan drie voorwaarden voldoen: ze moeten budgettair neutraal zijn, een verandering ondersteunen naar een duurzamere nieuwe realiteit post-corona, en ze mogen geen lobby bevoordelen, ze moeten het algemeen belang dienen. U kan dus de meeste plannen klasseren, en hopelijk neemt men federaal bij de regeringsvormingen deze regel van drie ernstig.

Wat blijft over? Heel veel! In plaats van met dure bulldozers rotsen te verplaatsen, moeten we leren om keitjes te verleggen die de rotsen in beweging brengen. De volgende vijf keitjes zijn maar enkele uit de tientallen die we met z'n allen zouden moeten vinden. Ze brengen onze maatschappij naar een betere economie en samenleving na corona, en proberen niet de vroegere situatie te herstellen.

1. Decentraliseer

De Belgische en de regionale overheid wil het commando centraliseren, terwijl de uitwerking van beslissingen - en zelfs een deel inspelen op behoeften en zelfstandige beslissingen - net veel meer decentraal moet gebeuren. Centrale systemen lijken sterker, maar zijn dat alleen met sterke en competente leiders en goed bestuur. Dat hebben we niet. We moeten ook onze administraties decentraliseren en ze niet meer dagelijks naar Brussel laten pendelen. Dat is beter voor het milieu en de klimaatinspanningen, goedkoper voor kantoren en het openbaar vervoer, beter voor onze mentale gezondheid en dagelijkse tijdbesteding. Telewerk is een blijvertje.

2. Word een radicaal fietsland

Een meer decentrale economie zal dichter bij onze woonst zijn. De elektrische fiets is honderd keer beter dan de elektrische auto. Fietsen is de meest efficiënte manier van voortbewegen, zei Steve Jobs (in feite het tijdschrift Scientific American in 1973). Tijdens corona is er gefietst als nooit tevoren. Het is gezond, efficiënt en goedkoop. Het creëert lokale jobs en het maakt ons socialer. Niets dan voordelen. Laat ons alle Vlaamse steden verbinden met fietsostrades, en met de hoofdstad. We hoeven maar naar Nederland te kijken. Daar fietste de minister-president me in januari in Den Haag bijna van mijn sokken, de lefgozer!

3. Stop de fiscale begunstiging van spaarboekjes

We moeten af van de risicoloze maatschappij. Maar, please, niet door risico fiscale incentives te geven - we hebben geen geld - maar door niet-risico géén fiscale voordelen meer te geven. België is een oase van fiscale steun voor risicoloze spaarders in een wereld waar de meest performante economieën onze spaargelden het tienvoudige aan waardecreatie zouden hebben laten opbrengen.

4. Overtref Parijs en zet koers naar Drawdown

We moeten post-corona zo snel mogelijk naar het ‘punt van Drawdown’, ons land koolstofneutraal maken. We hebben de kennis, de sectoren, de bedrijven en de wil bij de jonge generatie. Het zal pijn doen op korte termijn - niet meer dan de coronapijn - maar ons economische welvaart opleveren via export van onze spitsproducten- en diensten. Elke euro van de overheid moet vanaf nu een klimaattoets ondergaan. Of gaan we tweemaal betalen voor iets dat we van de eerste keer goed kunnen doen?

5. Verminder het etatisme

Corona versterkt de roep om meer overheid. We zitten niet in het neokapitalisme, maar in het neo-etatisme dat in Europa en België welig tiert. Ook in Vlaanderen heeft de etatistische microbe de structuur aangetast. Al de agentschappen, overheidsorganisaties, overlegorganen en hamstercoördinatoren moeten op de schop. Starten van een zero base en kijken wat we echt nodig hebben. Vooral in de reële economie doet de overheid steeds meer aan inmenging via participaties, maar ook met allerlei subsidies en gunstregimes. Breek die koterijen af.

Ik kan nog aan heel wat andere keitjes denken die bij verplaatsing uiteindelijk rivieren kunnen verleggen. Alle ideeën zijn welkom om integratie, innovatie en ondernemerschap een nieuwe dynamiek te geven. De jonge generatie ziet de keitjes beter, de oudere zit vastgeroest op de rotsen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud