Marion Debruyne

Net zoals 5 miljoen Belgen kijk ik elke dag weleens op Facebook. Vorige week woensdag stond er een update van mijn tante op mijn tijdlijn. Ze kondigde aan dat ze bij wijze van vasten dit jaar veertig dagen zonder Facebook doorbrengt, en tot na Pasen afwezig blijft op het sociaal netwerk.

©Frank Toussaint

De update is illustratief voor de staat waarin Facebook zich bevindt. Het netwerk is steeds meer verworden tot een forum waar je niet met je beste vrienden praat, maar waar je op de hoogte blijft van het doen en laten van die schoolkameraad die je al twintig jaar niet meer hebt gezien, je oom die in het buitenland woont, en je nichtje dat je alleen nog op familiefeesten ziet. Dat alles doorspekt met reclameboodschappen, politieke discussies en aankondigingen van events. Steeds meer gebruikers - vooral jonge - zijn minder actief of zeggen het netwerk vaarwel.

Critici zeggen dat je de nieuwe strategie van Facebook kan samenvatten in één woord: WeChat, de Chinese betaal- en chatapp.

Diezelfde woensdag 6 maart was ook Mark Zuckerberg, de oprichter en CEO van Facebook, actief op het platform. Hij publiceerde een uitgebreide nota waarin hij zijn kijk op de toekomst van het bedrijf uit de doeken deed. Hij had het over een ‘privacygefocuste visie op sociaal netwerken’. Dat kan velen een contradictio in terminis lijken. Het trackrecord van Facebook in het omgaan met privacy kan je bezwaarlijk onbesproken noemen.

Maar Zuckerberg kondigde aan een andere richting te willen uitgaan met Facebook. In plaats van een digitaal dorpsplein wil Facebook een digitale huiskamer creëren, waar privégesprekken plaatsvinden waarvan de digitale sporen niet nog jaren blijven bestaan. Daarvoor heeft het met WhatsApp en Messenger al de basisinstrumenten in handen, en ze lijken een centralere rol te krijgen. De kernwoorden worden encryptie, veiligheid en privacy. Als dat allemaal bewaarheid wordt, betekent dat een gigantische ommezwaai voor de technologiereus.

Antwoorden

De nota van Zuckerberg bevat ook enkele lessen over wat het betekent een bedrijf te leiden in het digitaal tijdperk. Ten eerste is het duidelijk dat ook de hoofdrolspelers in de digitale wereld niet alle antwoorden hebben. Nog heel wat vragen blijven open. Daar is Zuckerberg transparant over. De grote krijtlijnen zijn duidelijk, maar de rest van het beeld is nog niet ingevuld. Het illustreert wat het betekent een langetermijnstrategie uit te zetten in een snel veranderende wereld. Eerder dan de illusie te willen creëren alle antwoorden te hebben, gaat het erom te durven zeggen dat je vooral bereid bent het gaandeweg uit te zoeken en te blijven leren en aanpassen. Met dat ‘niet weten’ moeten we allemaal comfortabel worden.

Sinds Steve Jobs weten we dat het in technologie niet gaat om de eerste of de beste te zijn, maar dat je met slim afkijken ook al ver kan komen.

Ten tweede illustreert de koerswijziging bij Facebook dat geen enkel businessmodel een oneindige houdbaarheidsdatum heeft. Ook puur digitale bedrijven als Facebook, die ocharme nog geen 15 jaar oud zijn, moeten nadenken over nieuwe businessmodellen en over hoe hun model moet evolueren om toekomstklaar te zijn. Het is geen kwestie van één keer het definitieve digitale model te vinden, maar eerder van continu transformeren.

Ten slotte is het de vraag hoe nieuw wat Zuckerberg vertelt allemaal is. Critici zeggen dat je de nieuwe strategie simpelweg kan samenvatten in één woord: WeChat. Als het gaat over hoe Facebook in de toekomst geld gaat verdienen, alludeert Zuckerbergs nota op betalingen en hoe je naadloos vanuit Instagram en WhatsApp producten zal kunnen kopen. Op dat gebied doet de Chinese betaal- en chatapp WeChat al in grote lijnen wat Zuckerberg als de toekomst schetst. En sinds Steve Jobs 40 jaar geleden de grafische interface oppikte bij het kopieerbedrijf Xerox, weten we dat het in technologie niet gaat om de eerste of de beste te zijn, maar dat je met slim afkijken ook al ver kan komen.

Lees verder

Tijd Connect