Het Europese nieuws wordt gedomineerd door onheilsberichten over de migratiecrisis. Het lijkt wel alsof Europa last heeft van een levensgroot probleem. Zullen we niet overspoeld worden door al die vluchtelingen? Zal dat geen geweldige culturele botsing en stedelijke vervreemding opleveren? Zal onze sociale zekerheid dat wel overleven? Zullen we onze normen en waarden niet zien eroderen? Zullen we zo niet massaal terroristen importeren?

Door Koen Schoors, professor economie aan de Universiteit Gent

Duizend en één redenen om bang te zijn in deze onzekere tijden. Politieke rattenvangers van allerlei allooi zetten onze angst uit vilein politiek winstbejag dik in de verf. Ze suggereren dat we dit kunnen oplossen door de ongelijkheid te institutionaliseren of, beter nog, door ons achter een muur te verschansen. Angst verkoopt nu eenmaal beter dan hoop.

Angst verkoopt nu eenmaal beter dan hoop.

De werkelijkheid is anders. In het Midden-Oosten en sommige delen van Afrika zinken landen weg in een spiraal van geweld en onzekerheid. De maatschappij houdt er simpelweg op te bestaan. Dat is voor een deel te wijten aan roekeloze westerse militaire ingrepen tegen de lokale dictatuur zonder de nodige nazorg, en voor een deel aan de massale migratie van onze geradicaliseerde jongeren die zich in het Midden-Oosten beestachtig gedragen, soms zonder dat zelf goed te beseffen.

Veel dictaturen bestaan helaas omdat die staatsvorm een simpele manier is om een land met veel etnische, linguïstische of religieuze facties onder de knoet te houden. Haal de dictatuur weg zonder begeleidende democratisering en pacificatie en de facties leiden al te dikwijls tot burgeroorlog of anarchie, zeker als buitenlandse radicalen hun gewelddadige idealen komen uitleven.

©Frank Toussaint

Komt daar nog bij dat zowel de autocratische staatsvorm als de fragmentatie al te dikwijls een langetermijngevolg is van instituties en structuren die die landen hebben geërfd van hun kolonisatoren, van Europa dus. De geschiedenis heeft een cynisch gevoel voor humor.

En dus vluchten die mensen naar een plaats waar het beter is. Wat kunnen we daarop zeggen? Blijf in eigen land en zoek daar een toekomst voor jezelf en je kinderen, als je het geluk hebt te overleven? Laat je bombarderen door je regering of onthoofden door IS, want daar is je plaats? Blijf in Libanon of Jordanië, landen die zelf al op instorten staan onder druk van een massale vluchtelingenstroom? Blijf op het Griekse eiland waar je bent aangespoeld en laat de Grieken het oplossen, want die krijgen toch al genoeg Europese noodleningen?

Even ernstig blijven. De meesten die dit lezen en zeker diegene die dit schrijft, zouden in dezelfde omstandigheden al lang hun biezen hebben gepakt. Vlamingen hebben zelf, in veel minder dramatische omstandigheden, massaal gekozen voor emigratie.

We willen de gettovorming en radicalisering van eerdere migratiegolven vermijden. Daarom moeten we niet zozeer discussiëren over uitkeringen dan wel over een snelle integratie.

De enige juiste vraag is wat we moeten doen. Een eenduidig antwoord is er niet. Maar laat ik alvast een aantal uitgangspunten aandragen. Ten eerste moeten we alles inzetten op democratisering, pacificatie en ontwikkeling in het Midden-Oosten en Afrika. Dat is een langetermijnkeuze, maar de enige manier om het probleem bij de bron aan te pakken. De rest is symptoombestrijding. Slimme ontwikkelingshulp is dus de best mogelijke investering. Zo creëren we kansen in het land van herkomst.

Ten tweede moeten we er mee ophouden deze mensen alleen te bekijken als een probleem dat onze sociale zekerheid of onze welvaart bedreigt. Deze mensen zijn dikwijls erg gemotiveerd en getalenteerd. Onderzoek wijst uit dat migranten bijna zonder uitzondering meer bijdragen aan een maatschappij dan ze eraan onttrekken. We moeten ze dus ook zien als een kans. Er zijn artsen en verpleegkundigen, ondernemers en ingenieurs, ICT’ers, goede juristen, wiskundigen en uitstekende vertalers bij. Zij blinken uit in volharding, lef, organisatietalent en gebruik van sociale media.

Tot slot is diversiteit niet alleen een kans, maar ook een uitdaging. We willen de gettovorming en radicalisering van eerdere migratiegolven vermijden. Daarom moeten we niet zozeer discussiëren over uitkeringen dan wel over een snelle integratie. Toegang tot taal, onderwijs, werk en huisvesting vormen daartoe de beste garantie. Daarin moeten we investeren. Zo hebben zij die later willen terugkeren om bij te dragen aan de heropbouw van hun land een rugzakje in de vorm van een opleiding, wat spaargeld en nieuwe normen en waarden. Ooit lacht dan de geschiedenis terug.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud