opinie

Noelsspeak | Nee, excelleren is niet vies

Geert Noels

In Noelsspeak spreekt econoom en Econopolis-stichter Geert Noels zich maandelijks onomwonden uit. Vandaag heeft hij het over hoe in België de middelmaat wordt gepropageerd, wat nefast is voor de economie.

Stel dat we al onze fiscale en reglementaire koterijen afschaffen en met een leeg blad herbeginnen? Wel, we zouden binnen twee jaar exact dezelfde koterijen - misschien met een modernere baksteen - zien oprijzen. Het Zomerakkoord bewijst het ten overvloede: allerlei koterijen werden toegevoegd in de arbeidsmarkt - denk aan de 500 eurobijklusregeling - en in de vermogensfiscaliteit. Het landschap wordt gevormd door de architecten van dit land, en hun bouwsels ademen mediocriteit.

©Mediafin

De middelmatigheid blijkt ook uit de recente rapporten over de schoolprestaties van onze jongeren. De spectaculaire duik is geen verrassing voor wie de PISA-resultaten al wat langer volgt. De topresultaten zijn in verval, en het gemiddelde brokkelt langzaam af. We vormen jongeren die niet meer excelleren, wegens niet cool. Meer nog, sommigen vinden dat de betere resultaten te danken zijn aan een oneerlijke voorsprong door hun afkomst en ze daarom moeten worden afgeremd. Zo sijpelt een afremmende filosofie ons onderwijs binnen in plaats van een stimulerende.

Het gevolg is dat onze enige grondstof, grijze hersencellen, niet meer wordt ontwikkeld. Op lange termijn is dat dramatisch, want we vormen onvoldoende de sterke schouders die de welvaart en de sociale lasten kunnen dragen. De beste illustratie is de dramatisch lage STEM-score van ons land. (zie grafiek) Zonder wetenschappers geen hoge toegevoegde waarde activiteiten. De combinatie van de laagste STEM-diploma’s met de hoogste loonkosten is gewoonweg onhoudbaar.

Ambtenarenstatuut

Het beste statuut in België is intussen dat van ambtenaar. Door decennia van lobbywerk en nauwe contacten met politici - ze vormen een belangrijk en hecht kiezersblok - hebben ze een combinatie van het beste uit de privésector en het beste van de overheidssector kunnen onderhandelen. Dat alles zonder de dreiging van de markt, of andere disruptie. Robots kunnen potentieel alle jobs vervangen, behalve die van de Belgische ambtenaar. Aan het einde van de loopbaan wacht hem een inflatie- en welvaartsvast pensioen, dat gemiddeld 1.400 euro per maand, of 17.000 euro per jaar hoger ligt dan dat van een werknemer uit de privésector.

‘Ja maar die heeft een tweede pensioenpijler.’ Die tweede pijler wordt gefinancierd door de werkgever en met bijdrages van de werknemer, en bij slechts 70 procent van de werknemers. Door de daling van de rente kan het opgespaarde kapitaal echter niet meer de kloof met een ambtenarenpensioen dichten.

Een staatsgegarandeerd, welvaartsvast en inflatievast jaarlijks bedrag van 17.000 euro vereist, onder meer door de stijging van de roerende voorheffing tot 30 procent, een kapitaal van meer dan 5 miljoen euro (OLO 10 jaar). Met een gemiddelde tweede pijler van 120.000 euro heb je na 6,5 jaar - rekening houdend met inflatie - je kapitaal dus helemaal opgegeten. Het geld van die tweede pijler zit trouwens in het gezichtsveld van de overheidsexperts die ze willen afromen om de andere pensioenen te kunnen financieren.

Als een land een ambtenarenstatuut verheft tot het aantrekkelijkste statuut in zijn economie, stimuleert het een risicoloze attitude bij zijn bevolking.

Ambtenaren vormen dus een erg vermogende klasse in België die er nooit op zal worden aangesproken. Geen roerende voorheffing, transactietaksen, Reynderstaksen of andere abonnementstaksen. Hun vermogen is onzichtbaar, geen bank of verzekeraar die het beheert. Als een land een ambtenarenstatuut verheft tot het meest aantrekkelijke statuut in zijn economie, stimuleert het een risicoloze attitude en carrière bij zijn bevolking.

Sport en lotto

Ons land heeft het steeds moeilijker met succes. De enige aanvaarde vormen van financieel succes zijn sport en de lotto. Het eerste - voetbal, tenminste - wordt zelfs om vage redenen een fiscaal gunststatuut verleend, het tweede wordt door de staat georganiseerd en gepromoot.

Toen Marc Coucke zijn bedrijf Omega Pharma in 2014 verkocht, brak een hetze los over de gemiste belastinginkomsten uit zijn vermogen. En die hetze is nooit meer gaan liggen. Een Coucketaks hebben we nog altijd niet, maar wel allerhande nieuwe vermogensbelastingen die schijfje na schijfje bij elke begrotingsronde worden geheven, en telkens worden weggelachen als ‘te weinig’.

De jongste vinding is een effectentaks, een echte confiscatietaks in België waar niet de winst maar het loutere bezit wordt belast. Een nieuwe kraan die in de belastingmuur wordt geïnstalleerd, en die bij elke volgende begrotingscontrole verder zal worden opengedraaid.

Sluipende confiscatie

Confiscatie is een logische stap voor een overheid die er niet in slaagt haar uitgaven onder controle te krijgen en die nog altijd een hoge schuld torst. De hoge overheidsschuld is helaas niet het resultaat van productieve investeringen waarvan de volgende generatie profiteert, integendeel. Dit land onderinvesteerde in zijn infrastructuur én onderinvesteert zoals gezegd in zijn grijze hersencellen. Niet alleen de pensioenen en andere vergrijzingskosten zijn niet gefinancierd, ook andere belangrijke investeringen werden niet gedaan. Onze gebrekkige energiebevoorrading is het zoveelste voorbeeld.

Een sterk ongelijke maatschappij zoals de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk is absoluut niet wenselijk, maar ons gelijkheidsstreven is doorgeschoten.

Daarom ben ik er zeker van dat de sluipende confiscatie de komende jaren alleen maar verder zal gaan. De vergrijzingskosten zullen nog procenten van het bruto binnenlands product (bbp) stijgen en investeringen werden te lang uitgesteld. Ook de rentelasten zullen vroeg of laag weer stijgen, wat voor België onmiddellijk miljarden extra uitgaven betekent.

De aangehouden politiek van middelmatigheid heeft haar effect niet gemist. België is een van de meest gelijke landen ter wereld, leert een recent onderzoek van onder anderen KU Leuven-professor André Decoster. Met de loep werd gezocht of er de afgelopen jaren toch geen verslechtering was.

Nu is een sterk ongelijke maatschappij zoals de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk absoluut niet wenselijk, maar ons gelijkheidsstreven is doorgeschoten. We willen sterke schouders om de lasten te dragen, maar tegelijk doen we er alles aan om ze weg te jagen. Niet alleen onze Rode Duivels spelen in het buitenland, maar stilaan ook onze ‘best and brightest’ jonge ondernemers. Daar sta je dan na twintig jaar investeren in de vorming van toppers. Hun vertrek verbetert wel de gelijkheidsstatistieken.

Ik hoop dat excellentie niet meer vies is in 2018, dat we toptalent kunnen vormen en behouden. Dat elke Belg, van welke afkomst ook, zich tot zijn beste niveau kan opwerken. Zo veel mogelijk sterke schouders. Gelijk in de kansen om er te komen, heel verschillend in resultaten en activiteiten. Weg met de mediocriteit, weg met de confiscatie van succes.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content