Ivan Van de Cloot

Goede managers beseffen dat een groot deel van hun probleem de muren tussen hen en het werkveld zijn. Dat is zo in elke organisatie, maar bij de overheid in bepaalde opzichten nog meer.

Dat ambtenaren die hun nek uitsteken voor verbetering nogal eens in de woestijn terechtkomen, is zacht uitgedrukt (‘Klokkenluiders bij Vlaamse overheid komen onder hakbijl terecht’, De Tijd 22 april). Organisaties zijn niet de goed geoliede machine die ze naar de buitenwereld toe vaak beweren te zijn. In elke organisatie zijn er keikoppen die zich daaraan ergeren en daarvoor willen vechten.

In dat opzicht dekt de vlag ‘dinobuster’ veel beter de lading dan ‘klokkenluider’. Het management zou dergelijke mensen erg dankbaar moeten zijn. Ze zijn de zichtbare signalen van verkwisting en fraude. Een auditor ziet die dingen niet altijd als alles volgens de procedure loopt.

Het management zou 'dinobusters' en klokkenluiders erg dankbaar moeten zijn

De essentie is dat dat net zo relevant is in de privésector. Goede managers beseffen dat een groot deel van hun probleem de muren tussen hen en het werkveld zijn. Dat is zo in elke organisatie, maar bij de overheid in bepaalde opzichten nog meer. Zeker als het gaat over de afstand tussen de minister en het werkveld. Soms voor goede redenen van ‘checks & balances’.

Loyaliteit

Onderzoeken en audits tonen bijna systematisch tekortkomingen die wellicht niet formeel strafbaar zijn, maar toch wel zware gebreken blootleggen inzake correct bestuur. Loyaliteitsconflicten, belangenvermenging, gebrekkige organisatie, afwezigheid van beheerscontrole, willekeurige aanwervingen, onaangepaste competenties, gebrekkige boekhouding, gebrek aan productiviteit, afwezigheid van evaluatie, tekort aan communicatie, verouderde of onbestaande informaticamiddelen.

Helaas blijkt uit allerlei analyses en audits dat die toestanden in meerdere of mindere mate voorkomen bij de meerderheid van besturen en openbare instellingen.

Dergelijke vaststellingen zijn niet beperkt tot de door schandalen geteisterde instellingen. Integendeel. Helaas blijkt uit allerlei analyses en audits dat die toestanden in meerdere of mindere mate voorkomen bij de meerderheid van besturen en openbare instellingen.

Gedeeld inzicht

De werking van de overheid in België staat op een kruispunt. De historische zesde staatshervorming, met een overdracht van veel bevoegdheden en middelen, vergt goed nadenken over de bestuurlijke organisatie. Bovendien stelt de crisisperiode - die is uitgemond in een periode van lagere economische groei op een moment dat de demografische vergrijzing meer uitgaven vergt - alle overheidsgeledingen voor de opdracht om meer te doen met minder geld. Opeenvolgende politieke maatregelen voor besparingen in middelen en personeel vergen een gedeeld inzicht in doelstellingen en prestaties, anders dreigen ze zelf een deel van het bestuurlijk probleem te worden.

Ook de overheidsvakbonden zijn per saldo gewonnen voor een moderne overheid die op hoog niveau kan werken en dus aantrekkelijke loopbanen kan bieden.

Dat de thema’s goed bestuur, resultaten, effectiviteit en kwaliteit zowel door de politieke leiders als door de bestuursverantwoordelijken in toenemende mate worden gedeeld, is positief. Ook de overheidsvakbonden zijn per saldo gewonnen voor een moderne overheid die op hoog niveau kan werken en dus aantrekkelijke loopbanen kan bieden.

Het komt er in de nieuwe legislatuur op aan de combinatie van onvermijdelijke noodzaak en groeiend inzicht te laten uitmonden in een duidelijke strategische lijn, met concrete stappen die op langere termijn blijven renderen.

Het zou erg jammer zijn mocht men geneigd zijn schandalen voor te stellen als uitzonderlijke incidenten. Want het gaat om een fundamenteel vraagstuk, een systemisch effect. Het thema goed bestuur moet echt zijn plaats opeisen op de politieke agenda om er niet meer van te verdwijnen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content