Stresstests: derde keer, goede keer?

Systemische bankcrisissen zijn altijd moeilijk op te lossen. In Europa wordt dat nog moeilijker door vervlechtingen over de grenzen heen. Het verlamde beleid in 2009 en 2010 is niet enkel een rem op de Europese groei. Het verplicht de eurozone ook telkens als een van de lidstaten het moeilijk heeft reddingen te verkiezen boven herstructureringen.

Door Nicolas Veron, senior fellow bij de Brusselse denktank Bruegel en visiting fellow aan het Peterson Institute for International Economics in Washington.

Zo werden de houders van Griekse overheidsschuld in mei geen verliezen opgedrongen, en dat was evenmin het geval voor de Ierse bankschulden. In beide gevallen was dat uit schrik dat de schokgolven die daaruit zouden volgen de fragiele westerse banken omver zouden stoten. Het resultaat is een grove onrechtvaardigheid, en de verhaasting van een debat over solidariteit en budgettair federalisme in de eurozone, waarvoor de Europese Unie misschien niet klaar is.

Hoe moeten we dan het bankensysteem repareren? Een eerste ronde van pan-Europese stresstests in september 2009 ging zo goed als onopgemerkt voorbij, aangezien de resultaten niet publiek werden gemaakt. Bij een sterk gehypete tweede ronde in juli 2010 was dat wel het geval, maar dat kon het vertrouwen niet herstellen. Nu komt er een derde ronde, in februari 2011. Maar wil men slagen, dan moeten de designfouten van de vorige pogingen eerst worden hersteld. De geschiedenis leert dat drie componenten essentieel zijn.

Eerst en vooral: triage, een openbare evaluatie van de reële kapitaalpositie van alle voor het systeem belangrijke instellingen, op basis van een indringende, uniform stringente evaluatie van activa en verplichtingen. De grote grensoverschrijdende vervlechting maakt dat dat in heel Europa moet gebeuren. In juli mislukte de triage omdat elke lidstaat de gemeenschappelijk bepaalde methode naar eigen goeddunken interpreteerde. Om dat te corrigeren, moet een centrale instantie de bevoegdheid krijgen de nationale evaluaties te dubbelchecken en ervoor instaan dat ze echt vergelijkbaar zijn.

Een tweede component is herkapitalisering: banken waarvan is gebleken dat ze te zwak zijn, moeten vers kapitaal aantrekken. De Europese beleidsmakers kunnen landencrisissen niet expliciet opnemen in een stressscenario, uit angst voor een selffulfilling prophecy. Om dat te compenseren, zouden ze andere ‘stressfactoren’ moeten verstrengen en een strikte maatstaf voor kapitaal opleggen. Ze moeten ook een uitgebreide melding eisen van de blootstelling van elke instelling aan overheidsrisico, met een betere uitleg dan in juli over hoe die cijfers dan te verzoenen met andere bronnen.

De derde component is herstructurering. In tegenstelling tot de Amerikaanse stresstests begin 2009 kunnen sommige Europese banken misschien niet het nodige kapitaal aantrekken. Zulke banken moeten verplicht worden verkocht, of ordentelijk ontmanteld. Ook dat proces moet centraal worden aangestuurd, om te garanderen dat het fair en efficiënt verloopt.

Aan potentiële problemen geen gebrek. Banken die worden beschouwd als ‘nationale kampioenen’ kunnen in handen komen van buitenlandse concurrenten. Er kunnen jobs worden vernietigd. Er kan nieuwe wetgeving nodig zijn, met alle onzekerheden van dien. En misschien heeft de nieuwe ‘European Bank Authority’ wel niet genoeg stamina om zo’n zware job tot een goed einde te brengen, en is een tijdelijk orgaan te verkiezen dat enkel gericht is op crisismanagement. Er is bovendien wellicht veel overheidsgeld nodig om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen en om gevaarlijke besmetting te vermijden. Er kunnen onderhandelingen nodig zijn om de lasten onder de landen te verdelen, en om mogelijke grensoverschrijdende steun zoals in het geval van Ierland te organiseren.

Dat alles kan zeer ontwrichtend werken. Maar het alternatief is een beleid dat gegijzeld wordt door een ziek bankenstelsel en nog méér geld van de belastingbetaler dat de politieke fundamenten van de Europese Unie zelf in gevaar kan brengen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content