Marion Debruyne

‘We gaan technologie verslaan met technologie.’ Dat is wat Arianna Huffington, de oprichtster van de nieuwswebsite The Huffington Post, me vertelde. Niet zonder bijbedoelingen, want ze vertelde er in één adem bij dat haar bedrijf een team ontwikkelaars aan het werk had gezet in San Francisco om digitale tools te creëren die ons kunnen helpen beter en evenwichtiger met technologie om te gaan.

Het statement is bij mij blijven hangen. Klopt het echt? Als zelfverklaarde technologie-optimist zou ik gretig moeten knikken. Maar moeten we zo nodig gered worden van technologie? En gebeurt dat dan effectief door het zogezegde kwaad met kwaad te bestrijden?

Als de vos de passie preekt, letten we maar beter op.

Huffington verwijst naar Sean Parker, die samen met Mark Zuckerberg aan de wieg stond van Facebook. Parker zei dat het bouwen van die applicatie volledig draaide rond de vraag ‘hoe kunnen we zoveel mogelijk van je tijd en bewuste aandacht consumeren?’. ‘Dat betekent dat we je af en toe een kleine dopaminehit moeten geven, telkens iemand iets van je leuk vindt of er commentaar over geeft… je exploiteert een kwetsbaarheid in de menselijke psychologie’.

Smartphone

Dat klinkt niet bemoedigend. Tim Cook, de CEO van Apple, lijkt op dezelfde lijn te zitten. Vorige week kondigde hij aan dat Apple in zijn besturingssysteem nieuwe oplossingen zal integreren om ons te helpen met onze techverslaving. Tech met tech verslaan dus. Cook gaf toe zelf veel te veel naar zijn smartphone te grijpen. Straf natuurlijk, als diegene die het verkoopt ons begint te waarschuwen het ding toch niet té veel te gebruiken.

©Frank Toussaint

Dat digitale tools ons kunnen manipuleren tot het gewenste gedrag is duidelijk. Uber, waar Huffington in de raad van bestuur zit, is een meester in psychologische trucjes om chauffeurs langer en vaker te laten werken, en op momenten die gunstig zijn voor Uber. Een van die trucjes is om een volgende rit al aan te kondigen eer de vorige voorbij is. Netflix doet iets gelijkaardigs, door de volgende episode van je favoriete serie meteen te starten. ‘Nudging’, zo heet die praktijk met een hip woord. Richard Thaler won vorig jaar de Nobelprijs Economie met zijn onderzoek ernaar.

Kleine stimuli

In essentie gaat het over hoe je met kleine stimuli mensen naar het gewenste gedrag kan leiden, door de principes van gedragstheorie toe te passen. Thaler pleit ervoor dat kleine ingrepen mensen kunnen helpen om de juiste beslissingen te nemen, goed voor hun gezondheid en welzijn. Sparen voor later. Toch die gezonde snack kiezen. Maar tegelijk gaf hij toe dat veel bedrijven zijn principes eerder toepassen voor hun eigen profijt. Netflix zou je beter naar je bed nudgen in plaats van bingewatching aan te moedigen. En ik betwijfel of het met de beste intenties is dat Fortnite mijn kinderen naar een nieuwe dure ‘skin’ aan het nudgen is. Maar hoe leg je clickbait, gamification en freemium uit aan een 8-jarige?

Ik betwijfel of het met de beste intenties is dat Fortnite mijn kinderen naar een nieuwe dure ‘skin’ aan het nudgen is.

We staan nog maar aan het begin. Want hoe verder we geraken met artificiële intelligentie, hoe meer psychologie, economie en technologie samenkomen en ons gedrag gaan beïnvloeden. Slimme technologie is technologie die ons heel goed begrijpt. Zo goed dat ze ook in staat is om mee ons gedrag te sturen.

Vorige vrijdag gaf Facebooks directeur bedrijfsvoering Sheryl Sandberg de afstudeerspeech aan het Massachussets Institute of Technology. Ze riep de studenten op ervoor te zorgen dat technologie wordt ingezet als een positieve kracht. Dat het niet om technologie gaat, maar om mensen. Ze zei dat we niet enkel betere technologie nodig hebben, maar vooral ook technologie ten dienste van mensen.

Als de vos de passie preekt, letten we maar beter op.

Lees verder

Tijd Connect