Wij zijn niet klaar, en de politiek ook niet

Peter Hinssen

Een nieuw, lijvig rapport van de OESO - 'Thriving in a Digital World - Skills Outlook 2019’ - brengt in kaart welke jobs er door digitalisering zullen verdwijnen, welke er kunnen bijkomen als nieuwe opportuniteiten, en hoe klaar we zijn om ermee aan de slag te gaan.

©Robert Clayton

Het persbureau Belga stuurde er een opmerkelijk bericht over uit: ‘De Belgen zijn klaar voor de digitalisering’. Het vatte de 270 pagina’s zo samen: ‘België behoort volgens de OESO samen met Nederland, Nieuw-Zeeland en de Scandinavische landen tot een kleine groep die goed voorbereid is en waar levenslang leren de bevolking helpt de vruchten te plukken van de digitalisering.’

Ik hoor en zie het Comical Ali al eloquent debiteren. Maar met mijn slecht karakter ben ik het document toch eens iets dieper gaan bestuderen.

De OESO doet haar werk grondig. Dat staat buiten kijf. Grafiek na grafiek, tabel na tabel krijgen we allerlei data over hoe automatisering en digitalisering kunnen inhakken op de werkgelegenheid. Het rapport gaat ervan uit dat 14 procent van alle jobs zal verdwijnen door de digitalisering. Daarbovenop zal 32 procent van de jobs grondig wijzigen, wat dus nieuwe skills zal vergen van onze werknemers. Het is volgens de OESO cruciaal dat we deze werknemers hertrainen en ‘upskillen’ om relevant te blijven.

Heel wat sectoren zullen afscheid moeten nemen van werknemers die niet meekunnen in de 21ste eeuw. Het is extra pijnlijk dat deze problematiek bijna totaal afwezig blijkt in het politieke debat voor de verkiezingen.

Het rapport besluit dat ‘levenslang leren’ essentieel zal zijn om als land overeind te blijven, en dat overheden daar aanzienlijk moeten in investeren. Het vermeldt ook dat de kosten van de ‘reskilling’ substantieel zullen zijn.

En inderdaad, de studie vernoemt België als deel uitmakend van een klein groepje landen ‘who are ahead of other countries in their exposure to digitalisation’. Met andere woorden: we gaan er serieus mee te maken krijgen. Maar als het aankomt op ‘levenslang leren’ en ‘reskilling’, blijkt België niet meer de beste in de klas. Helaas. Dan zijn het Denemarken, Finland, Nederland en Zweden die zich wèl hebben klaargestoomd.

Proximus

Het mooiste voorbeeld bij ons was de aankondiging van de ontslagen bij Proximus. Als je die cijfers bekijkt, kan de OESO-studie wel heel goed kloppen. Proximus heeft ongeveer 12.000 werknemers. Als CEO Dominique Leroy aankondigt dat 1.900 mensen moeten verdwijnen omdat ze niet de ‘21ste-eeuwse skills hebben’, dan is dat zo’n 15 procent van de Proximus-werknemers. Die 14 procent van de OESO zal er dus niet ver naast zitten.

Bij Proximus heerst daarover nu even radiostilte. Wellicht tot na de verkiezingen. Premier Charles Michel (MR) was er niet blij mee dat CEO Dominique Leroy dat zo in de pers had gegooid. Maar ik vind het heel sterk van haar dat ze dat op de agenda zet. Het is trouwens nog altijd niet helemaal duidelijk of die 1.900 niet kunnen (digitaal) gereskilled worden, of niet willen. Het strafste is dat Proximus niet meer verder kan met die 1.900, maar er tegelijkertijd niet in slaagt op de arbeidsmarkt de 1.250 nieuwe krachten te vinden die de noodzakelijke digitale skills wel hebben.

AT&T, de grote Amerikaanse broer van Proximus, heeft hetzelfde meegemaakt. Het maakte meer dan 1 miljard dollar vrij om zijn werknemers de 21ste eeuw in te trekken.

AT&T, de grote Amerikaanse broer van Proximus, heeft hetzelfde meegemaakt. Het maakte meer dan 1 miljard dollar vrij om zijn werknemers de 21ste eeuw in te trekken. Meer dan 100.000 werknemers worden (online) gereskilled, onder andere via platformen als Udacity. AT&T is geen unicum. Met het programma ‘Upskill America’ zet de VS massaal in op het klaarmaken van de Amerikaanse werknemer voor het digitale tijdperk.

Belga had het bij het juiste eind: ‘Met de robotisering en artificiële intelligentie dreigt de kloof tussen mensen met digitale vaardigheden en de rest alleen maar groter te worden. De OESO roept op de systemen van levenslang leren in die landen aanzienlijk te versterken.’ Maar helaas kan ik het hoerageroep dat wij er hier in België ‘klaar voor zijn’ helemaal niet volgen.

In zijn boek ‘No Jobs’ gaat VDAB-baas Fons Leroy dieper in op de nieuwe vaardigheden die er door de digitale transformatie komen. Fons zwaait bijna af bij de VDAB. Hij heeft een fantastische visie op werk en arbeid, maar zijn werk is helaas verre van afgerond. Vlaanderen staat nog maar aan het begin van ‘levenslang leren’. Niet enkel Proximus, maar heel wat andere sectoren zullen afscheid moeten nemen van werknemers die niet meekunnen in de 21ste eeuw. Reskilling is nu al het woord van 2019. Het is extra pijnlijk dat deze problematiek bijna totaal afwezig blijkt in het politieke debat voor de verkiezingen. Maar de volgende regering krijgt het ronduit op haar bord. Klaar of niet.

Lees verder

Tijd Connect