Afluisterschandaal stelt privacydebat op scherp

Politicoloog

De spyware van Pegasus voedt de discussie over het recht op privacy.

Een collectief van 80 journalisten verdeeld over 17 media uit 11 landen en ondersteund door Amnesty International kreeg een gelekte lijst in handen met 50.000 telefoonnummers die vermoedelijk worden afgeluisterd door landen die gebruikmaken van de spyware van het Israëlische techbedrijf NSO.

Pegasus is een afluistersoftware die toelaat geruisloos alle functies van een smartphone over te nemen zonder dat de gebruiker daar iets voor moet doen. De software werd jaren geleden bekend vanwege de kwaadaardige links die per sms naar doelwitten werden verzonden. Omdat de traceerbaarheid een probleem bleef en de concurrentie in de veiligheidsindustrie heel groot is, schakelde NSO over naar zero-click en netwerk gebaseerde aanvallen waarmee klanten - hoofdzakelijk veiligheidsdiensten van landen - telefoons kunnen hacken zonder interactie van het doelwit en zonder sporen achter te laten.

Om de software te kunnen kopen is een goedkeuring nodig van de Israëlische minister van defensie en van de bevoegde minister van het land dat klant wil worden. De goedkeuring van de Israëlische minister van defensie lijkt een formaliteit. De leidinggevende officieren beslissen welk land toegang krijgt. Opvallend is hoe de diensten van NSO, waar Pegasus een sterproduct van is, gretig aangeprezen werden bij officiële bezoeken van de voormalige Israëlische premier Benyamin Netanyahu. De veiligheidsindustrie in Israël is een booming business die heel veel tewerkstelling, onderzoek en innovatie creëert in een sector waar het land met kop en schouder boven uitsteekt.

De Pegasus-affaire is de zoveelste episode uit een reeks van afluisterschandalen waarvan wie de aard van relaties in internationale betrekkingen kent, weet dat ze er gewoon bij horen.

Dat gretig en alom wordt afgeluisterd en dat dat ook gebeurt onder bondgenoten is niets nieuws. Tussen 2012 en 2014 maakte de Amerikaanse inlichtingendienst NSA gebruik van Deense afluistersystemen op onderzeese internetkabels, met medeweten en instemming van Denemarken, om Angela Merkel en andere Europese bondgenoten af te luisteren. De VS gingen door met het bespioneren van geselecteerde leiders van geallieerde naties, ondanks de belofte van president Barack Obama de surveillance in te dammen. Nog straffer, Obama poneerde dat het een topprioriteit was de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn regering te blijven bespioneren als 'dwingend doel van de nationale veiligheid'. Met andere woorden, de Pegasus-affaire is een zoveelste episode uit een reeks van afluisterschandalen waarvan wie de aard van relaties in internationale betrekkingen kent, weet dat ze er gewoon bij horen.

De onderlinge angst tussen de staten leidt tot wederzijdse anticipatie voor mogelijke agressie, waardoor er geen ruimte is voor blind vertrouwen. Staten rekenen vooral op zichzelf en proberen hun relatieve macht te maximaliseren. Wie niet aan informatievergaring doet om anticipatief te kunnen optreden in een wereld waar wantrouwen als overlevingsinstinct tussen landen primeert, doet zijn eigen land tekort en kiest moedwillig voor een competitief nadeel.

Dat wil niet zeggen dat er geen regels zijn of dat iedereen zomaar mag worden afgeluisterd zonder consequenties. Het afluisteren van burgers, ongeacht hun mening of activiteit, blijft een doodzonde voor wie zich democraat wil noemen.

Het afluisteren van burgers, ongeacht hun mening of activiteit blijft een doodzonde, voor wie zich democraat wil noemen.

Schandalen zoals de Pegasus-affaire dienen soms ook als een opportuniteit om geopolitieke concurrenten in een kwaad daglicht te plaatsen. Dat is de reden waarom Chakib Benmoussa, de Marokkaanse ambassadeur in Parijs, een rechtszaak is begonnen tegen het consortium Forbidden Stories en Amnesty International. Marokko wordt ervan verdacht de Franse president en vooraanstaande Franse leiders af te luisteren via Pegasus. Het volstaat echter niet aantijgingen te formuleren. Om geloofwaardig te zijn is het noodzakelijk dat die aantijgingen bewezen worden. Marokko hoopt dat de rechtszaak definitief helderheid brengt in deze affaire, die weegt op de sterke relaties tussen beide landen en die gretig geïnstrumentaliseerd wordt door het regime in Algerije.

Benmoussa, in een vorig leven minister van binnenlandse zaken, stelde zondag voor een internationale conventie af te sluiten over het gebruik van intrusieve software, om paal en perk te stellen aan het wereldwijde misbruik ervan. In The Guardian waarschuwde de NSA-klokkenluider Edward Snowden dat de hele industrie beter verboden wordt. Zonder moratorium zou op korte termijn geen enkele telefoon ter wereld nog veilig zijn voor hackers in dienst van overheden. Dat belooft een boeiend debat te worden als we het recht op privacy nog willen garanderen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud