Amerika's langste oorlog

Onderzoeksjournaliste

Bijna 20 jaar na 9/11 blijkt de invasie van Afghanistan een grote verliespost voor de VS. Terrorismebestrijding en vrijheid voor het Afghaanse volk weergalmen in een bodemloze put.

Bijna 20 jaar geleden verdreef een internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten de Afghaanse taliban van de macht. Bijna 20 jaar. Dat is Amerika’s langste oorlog. De kostprijs? Meer dan 2.400 Amerikaanse levens en 109 miljard werden besteed aan een Afghaanse ‘heropbouw’.

©Saskia Vanderstichele

Het aanhoudende conflict, dat aanvankelijk ook werd verpakt als ontwikkelingshulp, is Amerika's duurste natievormingsproject. Duurder dan het Marshallplan, volgens de Amerikaanse pers. Met een mager bilan: nergens vallen zoveel doden ten gevolge van een conflict als in Afghanistan, stelt de International Crisis Group. In de lijst van de tien gevaarlijkste conflicten van 2020 staat Afghanistan op nummer één.

Al is het appelen met peren vergelijken. Het Marshallplan hielp na de Tweede Wereldoorlog, van 1948 tot 1952, de economieën van Europese landen. De geldinjectie ging naar heropbouw. In het geval van Afghanistan spreken we over een langere tijdspanne. Bovendien gaat meer dan de helft van het geld naar de uitbouw van het Afghaanse leger. De bekommernis is echter het lakse toezicht op wapens die, in een corruptiegevoelig land, hun weg kunnen vinden naar de taliban. Die islamistische beweging onderhoudt nog banden met Al Qaeda, de groep die verantwoordelijk was voor de terroristische aanslagen van 11 september 2001. Wat uiteindelijk leidde tot de inval in Afghanistan.

De Amerikanen azen op een doorbraak in de vredesgesprekken tussen de taliban en de Afghaanse overheid. Snelheid lijkt hierbij van groter belang dan mensenrechten.

Bijna twintig jaar na 9/11 blijkt die invasie een grote verliespost te zijn voor Amerika. Een bodemloze put waarin terrorismebestrijding en vrijheid voor het Afghaanse volk weergalmen. Met de Amerikaanse verkiezingen voor de deur wil president Donald Trump de trossen losgooien. Weg van de dodelijkste oorlog van vandaag. Met een status quo valt geen oorlog te winnen, en verkiezingen evenmin.

Daarom zette Washington de taliban en de Afghaanse overheid samen aan de onderhandelingstafel in de Qatarese hoofdstad Doha. De lang uitgestelde gesprekken komen na een akkoord in februari tussen de VS en de taliban, waarin een voorwaardelijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen tegen mei 2021 werd vastgelegd. Met de belofte van de taliban om de banden met Al Qaeda te verbreken, zou een einde komen aan Amerika’s langste oorlog.

Republiek of emiraat

Maar de vredesbesprekingen struikelen over fundamentele politieke verschillen. De Afghaanse grondwet, gevormd na de val van de taliban, spreekt over een republiek als staatsvorm. De taliban ziet zichzelf als een islamitisch emiraat met de sharia als goddelijke wet. En ook daar knelt de schoen tussen de regeringsonderhandelaars van Kaboel en de taliban: wat met vrijheid van meningsuiting? Wat met vrouwenrechten? Een akkoord is er vooralsnog niet, een duurzaam staakt-het-vuren allerminst.

Toch azen de Amerikanen op een doorbraak. Snelheid lijkt daarbij van groter belang dan mensenrechten. Trump streeft immers naar een herverkiezing op 3 november. Een einde maken aan de 'eindeloze oorlog' van Amerika in Afghanistan was een belangrijke campagnebelofte. ‘Maar de Afghaanse samenleving heeft geen deadline’, zegt de Afghaanse president Ashraf Ghani. Hij vindt dat deze vredesinspanningen de nodige tijd en slaagkans moeten krijgen.

Duurder dan het Marshallplan of niet, wat is de return on investment? Bombardementen, verkrachtingen, vlucht en verdrijving zijn in geen cijferkolom weer te geven.

Het bilan van een oorlog is altijd negatief. Het menselijk leed is groot en valt in geen enkele boekhoudkundige redenering te vatten. Duurder dan het Marshallplan of niet, wat is de return on investment? Bombardementen, verkrachtingen, vlucht en verdrijving zijn in geen cijferkolom weer te geven.

De gevolgen stoppen niet bij Afghaanse grenzen. Afghanistan staat op nummer één bij de landen van herkomst van asielzoekers. België blijkt een trekpleister voor niet-begeleide Afghaanse tieners. ‘Het aantal Afghaanse jongeren onderweg is onvoorstelbaar hoog’, zegt commissaris-generaal voor de vluchtelingen Dirk Van den Bulck in De Standaard. ‘Het is bijna een economisch model geworden om een of meer kinderen naar het Midden-Oosten en West-Europa te sturen, niet altijd met gezinshereniging als doel, maar om een kostwinner te hebben.’

Wie in oorlogstijden de balans opmaakt van mensen, bereidt de weg voor. De weg voor weer een verloren generatie voor wie het achterhaalde gedachtegoed van de taliban een plausibel wereldbeeld lijkt.

Hind Fraihi

Onderzoeksjournaliste

Lees verder

Gesponsorde inhoud