Voorzitter FOD Sociale Zekerheid

Vooreerst, lieve lezer, de allerbeste wensen voor het nieuwe jaar. Oef, daar ben ik van af. U kunt zich niet voorstellen wat een hekel ik aan die woorden heb, vooral omdat ze steevast worden gevolgd door ‘en vooral een goede gezondheid’, uitgesproken met een ernst alsof de uitspreker op dat eigenste moment en op die plaats tot dat diepzinnige inzicht is gekomen.

Frank Van Massenhove is voorzitter FOD Sociale Zekerheid

©BELGA

U weet niet hoe ik uitkijk naar februari, met het einde van nieuwjaarsrecepties, van stuntelige twee- of driekussendilemma’s en van half(f)lauwe cava.

Gelukkig gaat men dit jaar op de nieuwjaarsrecepties die ik moet verduren in no time over op een gespreksthema dat ik tot voor enkele weken helemaal niet had verwacht: de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Van welke politieke zwaargewichten verwacht je dit jaar verregaand verkassingsgedrag?’ ‘Geloof je echt dat burgerinitiatieven een rol zullen spelen?’ ‘Mag de PVDA meespelen met de sp.a en wat zal Groen daarvan vinden?’

Ik heb vingers te kort om het aantal mensen te tellen die ervan overtuigd waren dat we dit jaar al onze nieuwe burgemeesters konden kiezen.

Ik heb vingers te kort om het aantal mensen te tellen die ervan overtuigd waren dat we dit jaar al onze nieuwe burgemeesters konden kiezen. Mocht ook u in de war zijn: de gemeenteraadsverkiezingen zijn pas voor volgend jaar, en wel op zondag 14 oktober 2018.

Aangezien u nu genoeg inzage hebt in mijn gevoelsleven, zult u wel bevroeden dat ik in het najaar niet echt betrapt kan worden op overpeinzingen over de thema’s die de eindejaarsrecepties zullen beheersen. Maar had u het me gevraagd, dan had ik zuchtend gezegd: ‘Of we echt gaan herfederaliseren, zeker?’

Want had het voetvolk van CD&V, zeer tegen de zin van de top in, op het inhoudelijke congres van zijn partij, niet aangedrongen op het terug naar het centrale niveau brengen van sommige bevoegdheden? Verzucht Open VLD niet al maanden dat de eenzijdige fixatie op nog meer federaliseren de zaken niet alleen nodeloos complexer maakt, maar ook onnoemlijk duurder? Rik Daems toonde in een diepgravende studie overtuigend aan dat overheidsuitgaven sinds 1990 vooral toenemen omdat ons land te ver is doorgeschoten in de regionalisering van bevoegdheden. Politicoloog Dave Sinardet (VUB) en zijn collega’s van de UCL peilden bij parlementsleden naar hun Belgische dan wel nationalistische gevoelens. Ze vonden enkel bij Vlaams Belang, de N-VA en een beetje bij CD&V nog enig animo voor een verdere regionalisering en kwamen tot de conclusie dat er sprake was van een ‘herfederaliseringsbocht’.

Maar zie, wie onze de steden zal besturen, dat is het voorjaarsthema. Hoe kwam die interessebocht tot stand? Ligt het aan de foto van Kris Peeters, die met een Koninckske in de hand, bewees een echte Antwerpenaar te zijn? Of aan artikels volgens dewelke Johan Van Overtveldt ‘absoluut zeker’ of ‘nooit van zijn leven’ een rasechte Mechelaar zou worden? Of aan de plotse politieke maagdelijkheid van Johan Vande Lanotte, die in zijn politieke nadagen de betrekkelijkheid van ideologie inziet en de weg van burgerinitiatieven wil inslaan?

Let wel, de discussie gaat over steden, niet over gemeenten. Het is bij mijn weten nog nooit vertoond dat een toppoliticus uit Antwerpen, Gent, Leuven of Mechelen bekendmaakt electoraal te verhuizen naar pakweg Puurs, Kapellen of Jabbeke. Nee, de trek gaat steevast richting stad. Het is een trend die, getuige het gemeenterapport van Het Nieuwsblad dat de kwaliteit van diensten van alle Vlaamse gemeenten mat, ook beter gevolgd wordt door de burgers. De belangrijkste vaststelling is dat kleinere gemeenten gemiddeld een stuk minder scoren dan de grotere omdat hun beperkte capaciteit het gewoon moeilijker maakt om voor een goede dienstverlening in te staan.

Na zo’n duidelijke vaststelling zou je van partijen en politici die ons bezweren dat men in belangrijke issues die de burger rechtstreeks aanbelangen nooit het partijbelang laat spelen en men enkel het algemeen belang voor ogen heeft, toch verwachten dat men grote fusietrajecten uitzet? Niet zo, in ons land wordt het initiatief overgelaten aan de burgemeesters. Soms zie je wel eens twee burgemeesters, lid van dezelfde partij, van wie er één in 2019 met pensioen wil, afspraken maken voor een fusie. Het is een van de laatste Belgenmoppen in Nederland, waar men al langer bezig is met het opschalen van gemeenten. Het grotere Nederland telt 388 gemeenten, België 589. De Regeernota-Rutten II van 2012 stelt dat er op lange termijn enkel plaats is voor gemeenten van minstens 100.000 inwoners.

Achter de Nederlandse gemeenteopschaling zit naast een efficiëntievaststelling ook de strategisch keuze om wat voorheen landelijk werd uitgevoerd aan de steden over te laten. Stilaan begint die overtuiging ook onder Belgische en Vlaamse overheidsmanagers te groeien: regelvorming kan nog op hoger niveau, maar beleidsuitvoering kan je beter overlaten aan grotere steden. En niet weinigen zijn ervan overtuigd dat het hogere niveau niet meer België of Vlaanderen is, omdat ze, zoals Peter Hinssen in de laatste De Morgen van vorig jaar zo raak stelde, inzien dat nationale en regionale overheden amper nut hebben in ‘een wereld met globale economische spelers’.

Frank Van Massenhove schrijft deze column in eigen naam.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud