rector aan de UGent

De allereerste vrouw die aan de universiteit van Gent het diploma behaalde van geneesheer - u leest het goed, de titels waren nog niet aangepast - was Bertha De Vriese, een briljante studente uit het welstellende en intellectuele burgermilieu van de Gentse Coupure.

Anne De Paepe, rector van de UGent ©BELGA

We schrijven 1900. De vader van Bertha was schrijver en uitgever Lodewijk De Vriese, bekend om zijn vrijzinnige en antiklerikale ideeën.

Ten huize De Vriese heerste een culturele en intellectuele bedrijvigheid, een stimulerende omgeving voor dochter Bertha. Ze schreef zich op haar zestien in aan de geneeskundefaculteit nadat ze examen had afgelegd voor de Centrale Jury in Brussel, want Belgische meisjes konden toen nog geen officieel diploma middelbaar onderwijs behalen. Ze behaalde als eerste vrouw met maxima cum laude het diploma van doctor in de genees-, heel- en verloskunde.

Ik moest aan het verhaal van Bertha denken toen ik onlangs Michèle Sioen als allereerste vrouwelijke voorzitter van de Groep van 10 het woord zag voeren na het sociaal overleg. De VBO-voorzitster en CEO van het textielbedrijf Sioen Industries stond de verzamelde pers te woord alsof ze nooit iets anders gedaan had en ik besefte hoe belangrijk het was dat zij daar stond in een nog steeds overwegend mannelijke ondernemerswereld.

Ons land blinkt nog steeds niet uit op het vlak van vrouwen in topfuncties. Met 16,7 procent vrouwen in de raden van bestuur van de grootste beursgenoteerde bedrijven doen we het slechter dan het Europees gemiddelde. De bij wet opgelegde vrouwenquota - minstens één derde vrouwen in raden van bestuur - zijn nog lang niet bereikt. Toch blijkt de wet geen maat voor niets te zijn want steeds meer bedrijven doen inspanningen om het talent van vrouwen naar waarde te schatten, zo bleek onlangs nog uit een onderzoek van de Universiteit Hasselt.

Michèle Sioen stond na het sociaal overleg de verzamelde pers te woord alsof ze nooit iets anders gedaan had en ik besefte hoe belangrijk het was dat zij daar stond in een nog steeds overwegend mannelijke ondernemerswereld.

Het proces naar een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen in topfuncties dateert nog maar van de jongste jaren. Onlangs raakte bekend dat vrouwelijke magistraten eindelijk de numerieke bovenhand krijgen op hun mannelijke collega's, zowel bij het parket als in de rechtbank. Bijna 70 jaar nadat vrouwen formeel toegelaten werden tot de magistratuur. Toen ik in 1973 in Gent aan mijn universitaire studies begon, behoorde ik tot het goede kwart vrouwelijke studenten. Toen pas, nauwelijks 40 jaar geleden, begonnen vrouwen zich in grote getale in te schrijven aan de universiteit.

Op de hoogste sporten van de academische ladder, bij de hoogleraren en de gewoon hoogleraren tellen we nog maar 14 procent vrouwen. Als ik dat vergelijk met het aandeel vrouwen bij de afgestudeerden en doctorandi, kan ik alleen maar vaststellen dat er onderweg nog altijd heel wat talent verloren gaat. Voor onze generatie was het allesbehalve vanzelfsprekend om ambitieus te zijn, laat staan om je ambities te combineren met een gezin. Maar ook vandaag nog worstelen vrouwen met die combinatie. Niet omdat ze minder ambitieus zouden zijn, maar misschien omdat sommige vrouwen in alles - professioneel én privé - het hoogste willen nastreven. Omdat ze dat zelf willen, maar vaak ook omdat de omgeving dat verwacht.

En toch is er veel mogelijk, als de wil er is. In de vorige raad van bestuur van de U Gent was amper één op de zes bestuurders een vrouw. Nadat de Vlaamse overheid in 2012 had beslist dat minstens één derde vrouw moest zijn, hebben we nadrukkelijk vrouwelijke kandidaten opgeroepen. Het resultaat is dat we dit academiejaar, als eerste universiteit in Vlaanderen en amper één mandaat later, zijn gestart met een raad van bestuur met de helft vrouwen. Niet door excuustruzen aan te stellen, wel door vrouwen én mannen te sensibiliseren en te motiveren.

Meer nog dan dit resultaat, is het effect van deze gendergelijkheid belangrijk. Door de spelregels te veranderen hebben we ook de geesten veranderd. Vrouwelijke medewerkers aan onze universiteit durven meer uitkomen voor hun ambities, zonder zich bij voorbaat belachelijk te voelen. Vrouwelijk talent komt meer aan de oppervlakte, 115 jaar nadat Bertha De Vriese afstudeerde als geneesdame.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud