Beste media, laat ons niet elk drama tot in detail ‘herbeleven'

Door Katleen Gabriels, moraalfilosofe (TU Eindhoven) en auteur van Onlife (Lannoo)

Een tijdje geleden dacht ik in een hotel te zitten, maar een hotelmanager drukte mij er op het hart dat het géén hotel was maar ‘an experience’. Op de festivalwei in Werchter presenteren eetkraampjes zich als ‘a food experience’. Als ik ga wandelen in Bokrijk, moet ik mij opmaken voor een unieke vijverbeleving. En Mediahuis wil mij met cookies volgen om ‘een sterke nieuwsbeleving’ te bieden.

Het is bon ton om vandaag van alles en nog wat in de markt te zetten als ‘beleving’. Ik voel daarbij vooral ergernis. Zeker als ik na het beleven het herbeleven word opgedrongen. Dan beleef ik een acute bloeddrukverhoging. Vooral in de media kunt u heel wat herbeleven. Wat dacht u van een onthoofding? ‘HERBELEEF: Frankrijk opnieuw in rep en roer na onthoofding bij aanslag’. Nog steeds te herbeleven bij De Morgen en Het Laatste Nieuws. En bij Gazet van Antwerpen las ik: ‘Herbeleef de chat met Filip Dewinter!’

Nu dacht ik dat je eerst iets belééfd moest hebben voordat je het kon hérbeleven. ‘Herbeleef de ramp met de Titanic live via Twitter’ stond op vrt.be. Hoe kun je die ramp herbeleven als je in eerste instantie nooit op die boot zat? Alle overlevenden zijn ondertussen overleden, de laatste stierf in 2009. En stel dat je een slachtoffer bent van een ramp van dergelijke proporties, dan zit je misschien niet echt te wachten op een herbeleving.

De grens tussen empathie en voyeurisme wordt flinterdun in de media. Iemand ethisch behandelen betekent net de gepaste afstand houden.

We kunnen ook drama’s uit een minder ver verleden herbeleven. ‘Herbeleef proces-De Gelder’ (hln.be)! ‘Herbeleef dag twee van het proces hier via onze liveblog, minuut per minuut’ (nieuws.vtm.be)! ‘LIVE HERBELEEF Proces-Kasteelmoord’ (kw.knack.be)! Verslaggevers versturen tweets vanuit de rechtszaal. Nieuwe media bieden nieuwe mogelijkheden en dan moeten er altijd grenzen afgetast worden, dat is niet nieuw.

In de Nederlandse media viel afgelopen juni moeilijk te ontsnappen aan het proces over de moord op Anne Faber en aan haar lijdensweg. De 25-jarige vrouw werd in september 2017 tijdens een fietstocht verkracht en vermoord. ‘Als Anne Faber liever niet had dat u wist hoe haar dood precies was verlopen, dan had zij pech. De doden is een hoop gegund, maar privacy niet’, schreef Joost de Vries in De Groene Amsterdammer. Terecht merkt hij op dat de informatie verschoof van iets wat je kunt weten naar iets wat je moet beleven.

Ik weiger dat normaal te vinden. Hoe ver reikt ons recht op informatie eigenlijk? En ons recht op ‘beleving’? De grens tussen empathie (‘meeleven’) en voyeurisme wordt flinterdun in zo’n stroom aan details. Als je je in de schoenen van slachtoffers en hun naasten verplaatst, dan kom je toch niet tot de slotsom ‘doe nog maar wat saillante details extra’? Iemand ethisch behandelen betekent net de gepaste afstand houden. En dat artikel met de sappige titel of die tweet laten passeren voor wat ze zijn: voyeurisme.

Ook herbeleving als entertainment is inmiddels een beproefd recept. Zoals onlangs deze: ‘Herbeleef het meest dramatische ‘Temptation Island’-kampvuur ooit met deze 31 gifs’ (newsmonkey.be). Beleef en herbeleef hoe een vrouw beleeft dat haar partner haar bedriegt. Ik hoef dat niet te zien, laat staan te herbeleven, om te weten hoe vreselijk het is. Er zit natuurlijk een verdienmodel achter: clickbait. Die clicks leveren niet enkel entertainment, maar ook geld op.

Het gaat bij de niet-aflatende stroom uitnodigingen tot (her-)beleving om het bespelen van ‘het hart’. Ik betwijfel of die aanpak onze empathie echt verhoogt. Wordt de emotie niet vaak gewoon uitgehold? Of afgestompt, tot je er niets meer bij voelt omdat de gewenning optreedt? Waardoor het steeds extremer moet. En dan vrees ik de dag waarop we zelfs geen genoegen meer nemen met een (her-)beleving van ‘minuut per minuut’, maar slechts met een van ‘seconde per seconde’.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud