Advertentie

Brandbrief

©IMAGEGLOBE

Beste would-beminister, Te lezen aan de partijprogramma’s staat u al te springen om straks, na de moeder aller verkiezingen, snel weer lineaire besparingen aan uw administraties op te leggen. Mag ik u toch aanraden de ‘Slash And Burn’paper van de universiteit van Canberra ter hand te nemen. Ik weet dat u niet zoveel tijd hebt - pensenkermissen, zaterdagmarkten en hoogstaande debatten wachten u, dus ga direct naar pagina 17.

Na alle mogelijke landen te hebben bestudeerd, beschrijven Mark Evans en John Halligan er de gevolgen van de kaasschaafmethode: de kerntaken worden minder goed uitgevoerd, dus worden consultants ingehuurd, die bakken er eigenlijk niets van, en dus gaat men weer meer ambtenaren aantrekken. Conclusie: lineaire besparingen leidden onvermijdelijk naar een nog grotere overheid.

Evans en Halligan stellen nog een ander effect vast: bij lineaire besparingen gaan de beste mensen het eerst weg. Dat komt omdat dat soort mensen altijd wel interessante tewerkstellingskansen heeft, stellen de auteurs. Ik betwijfel of dat voor hen de doorslaggevende reden is om van job te veranderen. Nattevingerwerk natuurlijk, maar de indruk ontstaat dat de beste mensen het eerst weggaan bij ouderwetse command & control-administraties. En bij bedrijven trouwens, want de grotere hebben net zo te lijden van slash & burn als de overheid. Het straffe is dat die organisaties het zelfs niet merken, want ze weten niet eens wie hun beste mensen zijn. Zolang geen belangrijke figuren zoals de directeur financiën vertrekken, is er toch niets aan de hand? Als anderen vertrekken, is dat de normale gang van zaken, zeker? Anderen komen wel. De vraag is of die anderen dan ook de beteren zijn.

Command & control-organisaties onderkennen onvoldoende dat er meer is dan hiërarchie en structuren, dat ze blijven bestaan omdat er constant innovatie is. Oude managers gaan ervan uit dat er twee soorten mensen in hun organisatie werken: zij die denken (zijzelf) en zij die uitvoeren (de anderen). In innovatieve organisaties werken drie soorten mensen: zij die dingen doen, zij die zoeken hoe ze dingen beter kunnen doen, en zij die zoeken hoe ze dingen anders kunnen doen. Je hebt ze alle drie nodig, maar zonder die laatsten heb je geen toekomst.

Bij lineaire besparingen wordt pas gesneden in structuren en processen als het hoognodig is. In de overheid is dat zelfs een wet van Meden en Perzen. Dus wordt er gekort op innovatie, op nieuwe projecten, op bedrijfscultuur. Op kleine dingen eerst: koffiehoekjes waar onverwachte ideeën ontstaan, of ontmoetingsdagen met burgers waar je echt inzicht krijgt in wat zij van je diensten verwachten.

Dat de kansen krimpen - niet op promotie maar op creatief, interactief en vernieuwend bezig zijn, voelen je beste mensen nog voor de hakbijl in het eerste innovatieproject wordt gezet. En je beste mensen, dat is niet de directeur financiën. Die kan je moeiteloos vervangen. De beste mensen, dat zijn je vernieuwers, je connectoren en je netwerkers. Ze raken gedesillusioneerd en vertrekken. En laten een organisatie achter die enkel nog bestaat uit mensen die de zaken blijven doen zoals ze dat altijd al deden. Dat valt in een eerste fase niet zo erg op. Maar beetje bij beetje worden de kerntaken minder goed uitgevoerd. Dat komt, stelt men dan vast, door het gebrek aan innovatie. Daar zijn die stomme ambtenaren niet toe in staat, luidt de even verwachte als gratuite conclusie. Dus worden consultants ingehuurd, die er eigenlijk niets van bakken, en gaat men weer meer ambtenaren aantrekken. En wordt de overheid een beetje groter.

Beste would-beminister, ik laat u. Want u moet dringend vertrekken naar pensenkermissen, markten en hoogstaande debatten. Maar, mag ik vragen, gaat u daar de dingen van hierboven vertellen? Of gaat u, voor alle zekerheid, toch maar zeggen dat het aantal ambtenaren met X procent moet verminderen omdat u als politicus natuurlijk vooruit moet kijken, maar toch niet verder dan 25 mei?

De presentatie vindt u op tinyurl.com/l7g522d.

Frank Van Massenhove is voorzitter van FOD Sociale Zaken. Hij schrijft deze column in eigen naam.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud