Brusselse doolhof

De Brusselse burger loopt verloren in een labyrint van 600 gewestelijke en gemeentelijke organisaties, met 20 verschillende statuten.

Na de verkiezingen van 2024 wordt waarschijnlijk over een nieuwe staatshervorming onderhandeld. De traditionele Franstalige weerstand zal wegsmelten, omdat er toch iets moet gebeuren met de torenhoog oplopende schuld van het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap.

Ook over de Brusselse financiële behoeften zal gepraat moeten worden. De bestuurders staan daar al voor 3,3 miljard euro in het krijt. Dat bedrag zou tegen 2024 zelfs verdriedubbelen. De afbetaling van de schuld bedraagt al 184 miljoen euro per jaar.

Vele 'instellingen van openbaar nut' werden in principe opgericht om de werking van de regionale administratie te verlichten, maar waren vaak ook een alibi voor politieke benoemingen.

Maar die bedenkelijke situatie aanpakken lijkt geen prioriteit van de Brusselse regering. Minister van Financiën Sven Gatz (Open VLD) mag dan wel een bijzonder slecht rapport gekregen hebben van het Rekenhof, meer dan wat verontschuldigend gemompel was daar als reactie niet op te horen.

De opmerkingen van het Rekenhof gingen over veel meer dan een gê­nante schrijffout in de rekeningen waarbij drie nullen vergeten waren. Ze hadden vooral te maken met de rekeningen van regionale 'instellingen van openbaar nut', meestal met hun Franstalige initialen OIP's genoemd. Onder de vorige regering van minister-president Rudi Vervoort (PS) werden er zo vele per decreet opgericht. In principe om de werking van de regionale administratie te verlichten, maar vaak waren ze ook een alibi voor politieke benoemingen.

Drie jaar geleden al maakte een studie van de ULB brandhout van die politiek. Ze wees op de toename van OIP's en vergelijkbare instellingen, die niet tot administratieve vereenvoudiging had geleid, maar net tot het omgekeerde: meer complexiteit. De oppositie klaagde de wildgroei aan van zulke organisaties die het voor de burger moeilijk maken zijn weg te vinden in het labyrint van liefst 600 gewestelijke en gemeentelijke organisaties, met 20 verschillende statuten.

200 websites

Zelfs in de regionale regering is men zich bewust van het probleem, hoewel op dat niveau de oorsprong ervan ligt. Minister Bernard Clerfayt (DéFi) pleitte voor een vereenvoudiging nadat hij niet minder dan 200 websites had geteld van diensten die alle met gewestelijke administratie te maken hadden.

In de regeringsverklaring van Vervoort II werd ingeschreven dat de huidige ‘institutionele structuren’ zouden geëvalueerd worden. Voor dit jaar is een Staten-Generaal aangekondigd die de organisatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zou evalueren. Minister Gatz lanceerde het project Optiris, om samen met de verantwoordelijken van de Gewestelijke Overheidsdienst ‘de publieke functie te rationaliseren’.

Het is een illusie te denken dat bij een volgende staatshervorming de macht van de 19 burgemeesters zal verminderd worden ten voordele van het gewest.

Het is hoogst onwaarschijnlijk dat de Brusselse regering die ambitie nog zal kunnen of vooral willen waarmaken. Daarvoor is de eenheid in de coalitie te zeer afgetakeld. Het lijkt wel of de partijen al in campagnemodus zijn.

Veel van de regionale organisaties functioneren niet goed. Of het nu over netheid, parking of fiscaliteit gaat, hun werking is allesbehalve voorbeeldig. En dat falen heeft een kwalijk collateraal gevolg: de gemeenten verzetten zich steeds meer tegen een verdere regionalisering. Het kan ze niet kwalijk genomen worden dat ze weinig enthousiast zijn over slecht beheerde gewestelijke IOP's. De tweewekelijkse vergadering van de 19 burgemeesters heeft daardoor aan kracht en samenhang gewonnen, in die mate dat de gewestelijke regering een nota voorbereidt om de samenwerking met de gemeenten te verbeteren.

Het is dus een illusie te denken dat bij een volgende staatshervorming de macht van de 19 burgemeesters verminderd wordt ten voordele van het gewest. Het lijkt alsof Vervoort er alles aan gedaan heeft om de kansen te verminderen van een omvorming van de gemeenten naar aan het gewest ondergeschikte districten, geënt op het Parijse model.

Misschien was dat net de verborgen ambitie van Vervoort, om straks rustig uitbollend te kunnen genieten van zijn macht als burgemeester van zijn eigen gemeentelijke baronie Evere?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud