Campagnewatcher | Ideologische rekbaarheid in het centrum is niet zonder risico’s

Politicologe UAntwerpen

Open VLD positioneert zich iets progressiever op sociaal-cultureel vlak. CD&V en vooral Vooruit maken de omgekeerde bocht. Lukt het daarmee kiezers te overtuigen?

Voortgestuwd door peilingen die een krimpscenario voorspellen schuiven de traditionele partijen ideologisch op. In functie van hun interpretatie van de publieke opinie sturen ze hun standpunten op verschillende domeinen grondig bij. Ze herpositioneren zich op diverse issues, in de hoop kiezers de winnende combinatie te bieden. Kan dat een electorale succesformule worden, of keert het als een boemerang terug?

Klassieke recepten

De strategie hinkt op twee gedachten. Enerzijds blijven centrumpartijen wat hun corebusiness betreft grotendeels trouw aan hun eigen identiteit. Vooruit houdt vast aan klassieke socialistische recepten om de koopkracht te versterken, met de nadruk op investeringen in sociaal beleid en een sterke welvaartsstaat. Economisch blijft het zwaartepunt bij een uitgesproken centrumlinkse koers. Open VLD blijft economisch complexloos liberaal. De partij pakt uit met een groeiplan om het verschil tussen werken en niet-werken te vergroten, en pleit voor forse besparingen. CD&V herbevestigt haar profiel als conservatieve gezinspartij, met christendemocratische kernwaarden, zoals welzijn en gemeenschapszin, voorop.

Advertentie

Anderzijds zien we verschuivingen op thema’s die partijen niet als hun kernthema’s beschouwen. Open VLD positioneert zich iets progressiever op sociaal-cultureel vlak in de hoop een nieuw electoraat aan te boren. CD&V en vooral Vooruit maken de omgekeerde bocht en verrechtsen op migratie en veiligheid. Dat zien ze als een noodzaak, omdat de culturele breuklijn het voornaamste strijdtoneel van de electorale competitie is geworden.

Eenheidsworst

In theorie klinkt die tactiek logisch en doordacht. In de praktijk zijn er enkele risico’s aan verbonden. Links en rechts lopen zo meer dan ooit door elkaar, wat de blik van de kiezer kan vertroebelen. Aangezien meerdere partijen opschuiven - en veelal in dezelfde richting - wordt het moeilijk centrumpartijen nog fundamenteel van elkaar te onderscheiden. ‘Werken meer doen lonen’ en ‘grip krijgen op migratie’ klinkt het ondertussen van de Keizerslaan tot Tour & Taxis en de Melsensstraat. Zo dreigt eenheidsworst, ideologische leemte en een gevoel van inwisselbaarheid. Wie snakt naar authenticiteit en ideologische zuiverheid, zonder knip-en-plakwerk, is eraan voor de moeite. Dat riskeert de traditionele achterban te vervreemden.

Maar weinig kiezers combineren een economisch linkse met een cultureel conservatieve positie, of vice versa.

Verder combineren maar weinig kiezers een economisch linkse met een cultureel conservatieve positie, of vice versa. De vijver waaruit partijen hopen te vissen is mogelijk kleiner dan gedacht. Tegelijk bestaat de kans dat herpositionering op die issues andere potentiële kiezers afschrikt. Het resultaat is dan een nuloperatie.

Dat geldt zeker als er voldoende alternatief politiek aanbod is. Links brengen de PVDA en Groen, en rechts de N-VA en het Vlaams Belang wel nog een min of meer coherent verhaal op de ideologische links-rechtsdimensies. Voor wie een socio-economische linkse koers prioriteit heeft, is er de PVDA of Groen, zonder 'flinks' verhaal. Wie duidelijke conservatieve antwoorden prefereert, vindt zijn gading bij de N-VA of het Vlaams Belang. De PVDA en het Vlaams Belang kunnen bovendien dezelfde boodschap geloofwaardiger vertolken, omdat ze niet afgerekend worden op hun beleid. Bij de centrumpartijen overheerst de perceptie van een kloof tussen woord en daad.

Lust de kiezer het?

De aanhoudende herpositionering van centrumpartijen lijkt op een politieke keuken waarin men blijft experimenteren met recepten, afhankelijk van de smaak van de dag. Het uitgebreide menu met linkse en rechtse gerechten biedt weliswaar veel keuze, maar mist textuur, gezien het overgoten lijkt met slechts een oppervlakkig ideologisch sausje. Terwijl ze hopen kiezers à la carte te verleiden met een breed palet aan smaken, moeten partijen opletten niet te eindigen met een flauw afkooksel dat niemand echt lekker vindt. Dan gaan de mensen al eens graag proeven op een ander.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.