opinie

Coronadoping

In Noelsspeak spreekt econoom en Econopolis-stichter Geert Noels zich maandelijks onomwonden uit. Ditmaal over de gevaren van de stimuli door de centrale banken.

Centrale banken hebben de financiële markten bijna tot het precoronaniveau gestimuleerd. Tegelijk begint de reële economie de klappen te voelen. Die ontkoppeling tussen de financiële en de reële economie is geen bewijs van succes, maar een gevaar dat de maatschappij nog meer verdeeld wordt. 

Stel dat je van Mars terugkeert. Je hebt zes maanden geen aardse kranten of sociale media kunnen volgen. Daarna toont iemand je het bord met de beursprestaties van het afgelopen jaar. Je besluit wellicht dat het business as usual was op de blauwe planeet.

Corona laat een litteken na op de beursgrafieken, maar de wonde is bijna volledig hersteld. De beurs kijkt natuurlijk vooruit, maar zelfs de grootste optimist verwacht niet dat de economie (het bbp) binnen twee jaar herstelt naar het precoronaniveau. Als de beurzen staan waar ze staan, komt dat door de enorme monetaire en budgettaire stimuli die de afgelopen maanden werden aangekondigd en gestart.

Voor de technologiesector kan een uitzondering worden gemaakt, omdat de corona-economie de digitalisering enorm versneld heeft. Maar als de bokaal krimpt (de economie), kan de vis (de beurs) niet verder groeien.

De financiële sector juicht het spectaculaire herstel van de financiële markten toe. Toch moet die zich afvragen of de nooit geziene maatregelen op lange termijn een gezond financieel systeem stimuleren. Er zijn minstens enkele negatieve gevolgen die de stabiliteit van het financiële systeem ondergraven, en de economische dynamiek verlammen.

Een recente studie van de NBER[1] bevestigt wat ik in deze kolommen in 2017 (Zombies en giganten[2]) al schreef: 'Zombiebedrijven en giganten zijn resultanten van de monetaire politiek sinds 2000, en andere overheidsimpulsen.' De conclusie van het NBER-rapport: 'Terwijl de Europese Centrale Bank (ECB) er na 2008 alles aan deed om de inflatie in de eurozone op te voeren, creëerde ze daarmee zombiebedrijven die het tegenovergestelde effect teweegbrachten.'

Door die 'zombificatie' was de inflatie in de onderzochte periode jaarlijks 0,45 procentpunt lager dan als die goedkope kredieten aan noodlijdende bedrijven er niet waren geweest, stelt de studie. Met andere woorden, hoe meer geld de ECB 'in het systeem pompt om inflatie te creëren', hoe meer ze deflatie creëert in de reële economie. Tegelijk wordt inflatie gecreëerd in de financiële economie. Die zeepbellen worden uiteindelijk systemische risico’s.

De centrale bank heeft als opdracht op systemische risico’s te anticiperen en die te vermijden. Maar wat als ze zelf de oorzaak van zo’n risico’s is? Dan wordt ze een piromaan-brandweerman, die steeds grotere branden sticht en steeds zwaarder materiaal aanschaft om die te bestrijden.

Terwijl het brandt op de straten door een cocktail van werkloosheid, frustratie, ongelijkheid en racisme, wordt op Wall Street feestgevierd.

Het beleid van centrale banken voedt ook het gigantisme. Dat dat nog altijd groeit, is tijdens de coronacrisis voldoende aangetoond. Amazon haalde onnodige miljarden op via schulduitgiftes, en dat tegen historische bodemrentes, terwijl kleine winkels over de kop gingen bij gebrek aan omzet, winsten en toegang tot kredieten. Zombies, giganten en zeepbellen.

Populisme

Alsof dat niet voldoende is, is er een geweldige coronakloof tussen Wall Street en Main Street. Terwijl het brandt op de straten door een cocktail van werkloosheid, frustratie, ongelijkheid en racisme, wordt op Wall Street feestgevierd. Hoelang kunnen centrale banken onafhankelijkheid claimen, als hun beleid zulke enorme economische en maatschappelijke gevolgen heeft, die ver van hun mandaat liggen? De centrale banken voeden zo het populisme dat ze vocaal steeds afkeuren.

De politiek van de centrale banken heeft dus vooral op de korte termijn enkele positieve gevolgen. Op de langere termijn groeit de financiële instabiliteit en verkleint de economische dynamiek. De grand écart tussen de reële economie en de financiële markten is  geen applaus waard, maar zou alle betrokkenen heel bezorgd moeten maken.



[1] Zombie Credit and (Dis-)Inflation: Evidence from Europe - Viral V. Acharya, Matteo Crosignani, Tim Eisert, Christian Eufinger NBER Working Paper No. 27158 Issued in May 2020

[2] https://www.tijd.be/opinie/algemeen/noelsspeak-dood-aan-de-zombies-en-giganten/9912423.html Noelsspeak | Dood aan de zombies en giganten 09 juli 2017

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud