Corruptie: Heel besmettelijk en niet eerlijk

©REUTERS

Zullen we het eens hebben over iets besmettelijks dat niets met Marc Van Ranst te maken heeft? Oneerlijkheid en de neiging tot corruptie kunnen net zo besmettelijk zijn als een virus. Dat stellen onderzoekers, onder wie de bekende psycholoog en gedragseconoom Dan Ariely van de Duke University in North Carolina in de Verenigde Staten.

Je kunt je daar natuurlijk iets bij voorstellen. Wie aanvankelijk een voorbeeldige eerlijke burger is, maar voortdurend van vrienden en collega’s hoort hoe ze belastingen ontduiken of valsspelen met onkostendeclaraties en merkt dat ze niet tegen de lamp lopen, neemt het na een tijdje wellicht ook niet meer zo nauw met de regels.

Ariely en een team medewerkers hebben de ‘sociale besmettelijkheid’ van corruptie in het lab geobserveerd. Stel dat iemand geconfronteerd wordt met een bijzonder aantrekkelijk corrupt voorstel, maar dat voorstel afwijst. Geraakt zo’n eerlijk iemand dan toch nog een beetje ‘besmet’ met corrupte ideeën, gewoon door met de corruptie van anderen in contact te komen?

Dobbelstenen

De onderzoekers zetten in het lab een spel met dobbelstenen op waarmee proefpersonen geld konden winnen, en waarbij ze gemakkelijk vals konden spelen. Nadat de proefpersonen de regels van het spel te horen hadden gekregen - en iedereen doorhad dat het niet moeilijk was om oneerlijk te winnen - werden ze in twee groepen verdeeld. De ene groep zou het spel spelen voor een kleine inzet; in de andere groep zou tien keer meer te verdienen zijn.

Terwijl zogezegd alles werd klaargemaakt voor het spel en de onderzoeksleider even uit het zicht verdween, sprak een onderzoeksassistent sommige proefpersonen aan uit de groep waar voor weinig geld ging worden gespeeld: ‘Hey, ik mag het eigenlijk niet doen, maar als je me twee dollar geeft, zet ik je in de andere groep.’
Sommige proefpersonen gingen op het aanbod in, andere niet. Hoeveel erop ingingen, hing ervan af hoe duur het corrupte aanbod van de assistent was. Voor twee dollar aanvaardden de meeste proefpersonen het voorstel, voor twaalf dollar wezen de meesten het af.

Wat de onderzoekers vooral interesseerde, was hoe de proefpersonen zich nadien zouden gedragen wanneer ze het dobbelsteenspel gingen spelen. Zoals verwacht werd er heel wat valsgespeeld, en meer door degenen die met de corrupte assistent te maken hadden gekregen.

Vooral frappant was het gedrag van de proefpersonen die het corrupte voorstel hadden afgewezen. Zelfs die ‘eerlijke’ deelnemers speelden vaker vals met de dobbelstenen dan proefpersonen die nooit door de corrupte assistent waren benaderd.

Conclusie: in contact komen met corruptie besmet zelfs degenen die de corruptie afwijzen, en verhoogt de kans dat ze zich later alsnog oneerlijk gaan gedragen. Dat is een soort besmettelijkheid waar zelfs het coronavirus nog wat van kan leren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud