Dagmerrie

©Dieter Telemans

Als je de kranten van de voorbije weken mag geloven, is constante bereikbaarheid de grootste gruwel van deze tijd. En dat komt allemaal door het Nieuwe Werken. Laat ons wel wezen, bazen die vinden dat iedereen altijd en onmiddellijk op mails en sms’jes moet reageren, zijn niet alleen moreel verwerpelijk maar ook hopeloos onprofessioneel. Steeds meer werkgevers maken die analyse, maar sommigen nemen de verkeerde maatregelen. Volkswagen en BMW, niet toevallig Duitsers, gooien hun digitale systeem plat na de kantooruren. Sommige vakbondsmensen vinden het de beste beslissing van de 21ste eeuw en willen in één beweging ook weer terug naar nine to five en de prikklok.

Met een rapport van het Britse statistiekbureau in de hand durf ik te poneren dat ze dwalen. Voor de meeste mensen is niet totale bereikbaarheid maar pendelen de grootste dagmerrie. ‘Pendelaars zijn minder tevreden over hun leven dan thuiswerkers en vinden hun job ook minder waardevol’, is de veelzeggende conclusie.

En ook voor de niet-pendelaars is er een pregnantere dagmerrie dan bereikbaar zijn: de afstemming tussen hun persoonlijk leven en hun job. En dat komt niet omdat we nu meer werken dan vroeger. Lees er de studies van Mark Elchardus op na en wat blijkt? Nog nooit werkten we gemiddeld zo weinig uren per dag. Het probleem is eerder dat we zo veel willen doen buiten het werk. Erger, we willen veel van die dingen doen tijdens de kantooruren.

Ik vrees dat veel welmenende werkgevers daarop met een Duitse reflex zullen reageren en er systemen voor uitdenken. Terwijl geen enkel systeem kan tegemoetkomen aan de tijdsbestedingswensen van mensen. De tijdsnoden verschillen van mens tot mens en ze veranderen ook constant. Je kroost eist je op andere uren en dagen op als ze pas geboren, 4 jaar, 12 jaar, 18 jaar, 23 of 30 jaar oud zijn. En als ze 35 zijn, wil je misschien wel op donderdagnamiddag petanque spelen bij je vrienden die al met pensioen zijn.

Want jawel hoor, werkgever, je werknemers vinden hun familie belangrijker dan jouw bedrijf, als zullen ze dat natuurlijk nooit openlijk zeggen. Maar je ziet wel dat ze snel bij hun beste vriendin willen zijn als die de diagnose van borstkanker kreeg of bij hun pa als zijn collega’s hem bij zijn pensioengang uitwuiven. Als je dat allemaal systemisch in aanvragen en toestemmingen wil stoppen moet je over een reusachtige personeelsdienst beschikken. En dan nog zullen je mensen het paternalistisch vinden. Ze willen regisseur zijn van een leven waarvan het script constant wijzigt. Er is maar één oplossing, en dat is plaats- en tijdsonafhankelijk werken.

‘Het belangrijkste is dat het werk gedaan wordt, niet wanneer’, zegt men ook bij BMW. Maar wel tijdens de kantooruren? Ik ben te simpel om dat te begrijpen. Eigenlijk zeggen ze: ‘Het belangrijkste is dat het werk gedaan wordt, niet waar het gebeurt.’ Met andere woorden: thuiswerken is mogelijk. In zulke systemen is op kantoor werken de gevangenis en thuiswerken de enkelband. Om de kwelduivel van het constant bereikbaar zijn te knevelen dringt men zijn mensen de dagmerrie van een onmogelijk persoonlijk leven op.

Dat probleem van bereikbaar zijn heeft niets te maken met plaats- en tijdsonafhankelijk werken, maar met de bedrijfscultuur. In een hiërarchische cultuur willen bazen onmiddellijk een antwoord op al hun vragen. In de meeste gevallen niet omdat het nodig is, maar omdat ze baas zijn. Het komt voor in bedrijven waar men thuiswerkt én in bedrijven waar men van negen tot vijf werkt. Zonder fout zijn het bedrijven met de impliciete overtuiging dat je de bedrijfsresultaten het best bereikt door je werknemers op te jagen. Rekening houden met hun leven en hun familie is iets voor verliezers.

Zulke bedrijven hebben zonder twijfel openspacekantoren. Niet omdat het beter is voor de werknemers, maar omdat het goedkoper is. Het is een omgeving waarin iedereen om de 12 minuten wordt gestoord, zoals de neuropsychiater Theo Compernolle terecht stelt. Je ziet het verschil niet met hal 44-46 in Brussels Airport. Dat soort bedrijven vinden open ruimtes met uitnodigende lounges, rustgevende gordijnen en geluidsonderdrukking geldverkwisting en hebben dus niet door dat sommige mensen omwille van die dingen verkiezen niet thuis te werken omdat het daar niet zo gezellig of zo stil is. Home At Work, het idee alleen al.

Overigens, er is een simpele oplossing voor het probleem van de constante bereikbaarheid. De chef deelt in het digitaal bericht mee wanneer het antwoord er moet zijn. Als het echt dringend is, krijg je een sms, en alleen dan. Je hoeft dus niet constant je smartphone of tablet te controleren. Onze ervaring is dat het weinig nodig blijkt om sms’jes te sturen. Bazen letten er wel op dat het niet onnodig te doen, want het moet gerapporteerd worden aan het directiecomité.

Bereikbaarheid? Much ado about nothing.

Frank Van Massenhove is voorzitter FOD Sociale Zaken. Hij schrijft de column in eigen naam.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud