opinie

De coronacrisis en het gigantisme

De coronacrisis kan alleen deze economische omvang krijgen omdat decennia van foute keuzes ons economisch systeem fragiel, opgeblazen en roekeloos maakten. Dat heeft gigantisme gecreëerd, een economische ziekte. De crisis zal de tippingpoint zijn om fundamenteel andere keuzes te maken.

Deze economische crisis is voorspeld door Nassim Nicholas Taleb, de Libanese statisticus en auteur van ‘The Black Swan’. Het kan bijna niet treffender, want de coronacrisis is een grote zwarte zwaan: een extreme, onverwachte gebeurtenis, die toch te voorzien was.

Taleb schreef in 2007 al: ‘Ik zeg niet dat we de globalisering moeten stoppen of reizen belemmeren. We moeten alleen bewust zijn van de neveneffecten en de afwegingen. Weinig mensen zijn dat. Ik zie de risico’s van een heel vreemd en acuut virus zich over onze planeet verspreiden.’

Toen ik Taleb woensdag  contacteerde, zei hij dat alleen Singapore hem in 2013 advies vroeg over het managen van een pandemierisico. Niet toevallig een kleine natie. Ook wou hij ons moed geven. Hij zei dat de economische impact opgelost wordt als we snel handelen. ‘Een lockdown van 14 dagen kan heel veel helpen.’

We hebben een systeem gebouwd dat robuustheid mist

De wereld is sinds 2007 steeds meer geconnecteerd geworden, en daarom gaat de verspreiding van het virus even snel als de economische verspreiding van de impact. We hebben een systeem gebouwd dat robuustheid mist. De ideale structuur heeft een combinatie van stijfheid en flexibiliteit. Een brug heeft een voeg om de temperatuurschommelingen op te vangen, een toren moet wat flexibel zijn om wind en stormen te doorstaan. Onze economische leiders bouwden niet alleen rigide, maar steeds gigantischere structuren.

Taleb heeft dat vanuit zijn expertise als wiskundige al vaak aangekaart: onze systemen missen ‘antifragiliteit’. Dat gaat nog verder dan weerbaarheid of robuustheid. Een duurzaam systeem zou sterker moeten worden als de stress toeneemt, zoals room stijver wordt als je die klopt.

Dat is uiteraard niet eenvoudig voor een economie. Maar steeds grotere structuren, gebouwd op steeds hogere schulden, zijn fragiel. Net zoals steeds lagere rentes en monetaire experimenten overheden nooit hebben doen nadenken over morgen, of enige discipline hebben ingebouwd. We hebben geen reserves, geen buffers en geen attitudes aangeleerd om rekening te houden met risico’s.

Overstimulering

Integendeel, zoals gigantisme in de natuur ontstaat door een overstimulering door groeihormonen, was er economisch dezelfde overstimulering. De combinatie van een lage rente, het obsessief ‘synergiedenken’ door een generatie testosterongedreven MBA’ers, steeds grotere overnames door grote ego’s, en het vergeten van de basisregels van de economie: bestrijd kartels en houd een gezonde afstand tussen lobby en beleid.

Corona is de black swan die het gigantisme zal doen omvallen. Een ziekte die een economische ziekte op de knieën dwingt. Niet toevallig is het economische medicijn om corona effectief te bestrijden ook het antivirus tegen gigantisme.

Het heeft drie belangrijke actieve bestanddelen: decentralisatie, subsidiariteit, loyauteit.

Decentrale structuren kunnen sneller reageren op een pandemie of een grote crisis. Grote centrale structuren zijn log. Ook mist een centraal gestuurd beleid de noodzakelijke lokale accenten. De Europese Unie blijkt machteloos in deze crisis, landen nemen opnieuw het heft in handen.

Het laatste actieve bestanddeel om dit coronavirus te neutraliseren en gigantisme uit te roeien, is loyauteit.

Dat is geen toeval. Verwacht dat deze crisis een andere soort organisaties zal creëren: decentraler en met een grote mate van subsidiariteit, ooit het fundament van de EU, nu totaal vergeten. Laat een lager niveau beslissen wat daar efficiënter kan gebeuren. Het laatste actieve bestanddeel om dit coronavirus te neutraliseren en gigantisme uit te roeien, is loyauteit. Loyale medewerkers, loyale klanten en loyale aandeelhouders zijn cruciaal om een dergelijke crisis aan te pakken. Ik heb die in mijn organisatie en ik wens ze iedereen toe.

Werk eraan, en laat ons ook loyaal zijn tegenover onze directe medemens. In een crisis groeien we dichter naar elkaar toe. Net zoals gigantisme de economie ontmenselijkte, zullen we weer wat naar elkaar toegroeien, en kleine, immateriële dingen opnieuw meer appreciëren. 

Lees verder

Gesponsorde inhoud