De edele kunst van het ontslaan

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Binnenkort sneuvelen 1.341 banen bij Proximus. 'Banen sneuvelen', het lijkt om een onfortuinlijk natuurverschijnsel te gaan; iets dat ons overkomt. Maar het overkomt ons niet. Er is iemand die zegt: ‘Vanaf nu horen jullie er niet meer bij’. Hoe moet dat?

©RV DOC

Je leert het niet op de schoolbanken van managementopleidingen. Nochtans is het een onvermijdelijk deel van ons professioneel leven. Waar mensen werken, worden mensen ontslagen. Geen enkele organisatie heeft het eeuwige leven. Er bestaat weinig advies over ontslag. Een noodzakelijk kwaad, waar we liefst onze ogen van afwenden. Maar omdat ik vrees dat er binnenkort nog een paar grote ontslagrondes aankomen, is het tijd voor een overzicht van de meest gemaakte fouten; wie het schoentje past, trekke het aan.

Eén. Je wou topmanager zijn? Wel, dan is nu de tijd om ballen (m/v) te tonen en je verantwoordelijkheid te nemen. Je kan je wegstoppen achter een crisis, de raad van bestuur, het regeringsbeleid, maar ultiem maak jij de beslissing. Own it. ‘Dit is wat we beslist hebben en dit is wat we gaan doen.’ Jij moet de beslissing communiceren en vragen beantwoorden. Niet je persverantwoordelijke, niet je HR-directeur, maar jij. Je kijkt de mensen, de camera's, je collega's in de ogen. Stop je niet weg in je kantoor. Dit is het moment om rond te wandelen; je moet zichtbaar zijn en dichtbij.

Niets gênanter dan managers die zich wentelen in zelfmedelijden: ‘Kijk, ik wil niemand ontslaan, ik ben echt een goeie gast, maar ik heb geen keuze.’

Zoek geen medelijden. Niets gênanter dan managers die zichzelf wentelen in zelfmedelijden: ‘Kijk, ik wil niemand ontslaan, ik ben echt een goeie gast, maar ik heb geen keuze’. Boe-hoe. Cut it out. Het zijn de mensen die ontslagen worden die het slachtoffer zijn en steun nodig hebben. Als je achteraf thuiskomt, dan kan je een borrel drinken en bekomen. Maar niet daar, niet nu.

Twee. Doe het grondig. Doe het snel. Snij diep. Je wil voorzichtig zijn en zo veel mogelijk jobs redden. Maar een tweede of een derde ontslagronde maakt niet alleen je bedrijf kapot, maar iedereen die er werkt. Op het moment van ontslag ben je sowieso de duivel. Doe op dat moment wat best is voor het bedrijf. Verwacht niet dat mensen die de ontslagronde overleefden, daar blij om zijn. Nee, die voelen zich ontzettend beroerd. Die hebben nood aan een nieuwe start, de blik vooruit. Misschien moet je na enkele maanden opnieuw aanwerven. Dat is goed, een signaal van hoop.

Dit klinkt cynisch, maar dit is ook het moment om lastpakken te verwijderen. Je hebt nood aan een volledige clean sheet. Het is ook in hun voordeel want een ontslag bij herstructurering geeft minder stigma dan ontslag wegens slecht functioneren.

Snel

Eens de beslissing gemaakt is, moet communicatie snel gaan. We spreken over uren, niet dagen. Denk niet dat je zo'n nieuws geheim kan houden. Geruchten leiden tot paniek, onzekerheid en demotivatie.

Wat je ook doet, geef mensen niet zelf de keuze. Een onbegrijpelijke strategie is een ontslagpakket aanbieden voor wie vrijwillig wil opstappen. Je zaait verdeeldheid en twijfel bij zij die uiteindelijk blijven. De mensen die er gebruik van maken, zijn net de mensen die je in de toekomst nodig hebt. Het zijn immers de mensen met de beste kansen op de arbeidsmarkt die het schip snel verlaten.

Wees extra streng voor jezelf. Je kan niet mensen ontslaan en ondertussen voor jezelf een leuke bonus voorzien. Je moet de tering naar de nering zetten.

Drie. Wees extra streng voor jezelf. Je kan niet mensen ontslaan en ondertussen voor jezelf een leuke bonus voorzien. Je moet de tering naar de nering zetten. Als je mensen ontslaat, betekent dit dat de organisatie compleet op haar tandvlees zit. Dat betekent dat je kosten moet besparen waar mogelijk. Geef je ruime hoekkantoor op; verklein je eigen team eerst; stop met dure werklunches; geef je bedrijfswagen op; geen businessvluchten. Doe wat je kan, hoe symbolisch ook.

Mensen kijken ook argwanend naar wat je doet met je favorietjes. Elke CEO heeft wel een vriend van een vriend of familielid in de organisatie. Ook daar moet je streng zijn. Als ze in de geviseerde groep zitten, moeten ze er als eerste uit.

Als alles goed gaat, is het makkelijk om een goed leider te zijn. Maar oorlog en vrede vereisen andere leiders. In tijden van crisis wordt het kaf van het koren gescheiden. Je hoopt dat het nooit nodig is, maar wees voorbereid. Waarachtig leiderschap toont zich net op de moeilijkste momenten.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud