De impasse rond Idlib

Hoe loopt het straks af met de Syrische rebellenenclave Idlib? De Amerikaanse politicoloog Ian Bremmer neemt de belangen van alle actoren onder de loep.

Op dit moment is het rustig in de laatste Syrische rebellenenclave. De Turkse regering heeft een akkoord gesmeed dat de dag des oordeels, wanneer het leger van Bashar al-Assad met de steun van Rusland Idlib aanvalt om de laatste sterkhouders te doden, uitstelt. Dat respijt is goed nieuws voor de 2,9 miljoen mannen, vrouwen en kinderen die ingesloten zitten, maar er is geen garantie dat het bestand standhoudt. Dat hangt af van de verschillende rebellengroepen, samen goed voor tienduizenden strijders die vastzitten in Idlib. Leggen ze hun wapens neer of vechten ze tot het bittere eind?

©Bloomberg

Als de aanval van de Syrische overheid op Idlib begint, zal het de laatste grote aanval zijn van de Syrische burgeroorlog die nu al zeven jaar duurt. De heropbouw kan beginnen als het vechten ophoudt, maar dit conflict heeft al de helft van de bevolking die in 2011 in Syrië woonde gedood of op de vlucht gejaagd. Wie gevlucht is of gebleven is, heeft onomkeerbare psychische schade opgelopen.

De Syrische president Assad zegt een bloedbad te willen vermijden als hij kan. Beschuldigingen dat hij internationaal verboden chemische wapens heeft gebruikt, ook tegen Syrische burgers, hebben zijn geloofwaardigheid onherstelbaar aangetast. Maar Assad wil ook de controle over zijn land terug, en er zijn aanwijzingen dat hij nog maar weinig geduld heeft met de rebellen.

Wanhopige burgers

Assad is lang niet de enige belanghebbende. Het conflict heeft Syrië geopend voor een schare van actoren en waarnemers die repercussies vrezen voor hun belangen. Om deze oorlog en de toekomst van het land te begrijpen moeten we dan ook vanuit verschillende standpunten kijken.

Iran is Assads belangrijkste medestander in de regio. De Iraanse regering leidt een land dat omsingeld is door vijandige Arabische buren en dat onder constante economische druk van de Amerikaanse president Donald Trump staat. Ze heeft er belang bij dat Assad stevig in het Syrische zadel zit. Iran zou maar wat graag hebben dat de islamistische groeperingen, de rebellenmilities en andere vijanden van Assad worden vernietigd. Maar zijn leiders vrezen ook dat hun greep op de toekomst van Syrië wordt ondermijnd door Rusland, die andere trouwe medestander van Assad.

Poetin is zich bewust van de schade die een humanitaire catastrofe in Idlib zijn belangen kan toebrengen.

De Russische president Vladimir Poetin wil graag de invloed van zijn land in het Midden-Oosten vergroten om het prestige van Rusland op het wereldtoneel te vergroten en zijn zeemacht toegang tot de Middellandse Zee te garanderen. Maar Poetin is zich ook bewust van de schade die een humanitaire catastrofe in Idlib zijn belangen kan toebrengen. Hij wil vermijden dat een bloedige strijd Europa verder van hem wegdrijft en het moeilijker maakt geld te vinden om Syrië herop te bouwen. Maar net als Assad en Iran is hij klaar om de overwinning uit te roepen en deze oorlog te beëindigen.

Niemand buiten Syrië is meer vastbesloten dan de Turkse president Recep Tayyip Erdogan om een eindstrijd in Idlib te vermijden. Turkije huisvest al 3,5 miljoen Syriërs in noodkampen, wat niet houdbaar is. Een massaal offensief van de Syrische regering op Idlib zou opnieuw een stroom wanhopige burgers naar de Turkse grens jagen. De Turkse economie heeft al genoeg zorgen met een andere stroom vluchtelingen die door zijn grenzen sijpelen.

Ook de Europese leiders houden de ontwikkelingen nauwgezet in het oog, en dan vooral diegenen die aan het hoofd staan van landen met aanzienlijke aantallen Syrische migranten. Wat hun mening over Assad ook moge zijn, ze weten dat de heropbouw van Syrië pas kan beginnen zodra de Syriërs de teugels weer strak in handen hebben. Net zoals ze weten dat de Syriërs in Europa pas zullen terugkeren naar hun land als het er veilig is.

De regering-Trump zal erop toezien dat Assad niet opnieuw chemische wapens inzet. Er zijn geloofwaardige waarschuwingen van Washington dat over de schreef gaan opnieuw vergelding brengt voor Assads leger, en krachtiger dit keer.

De andere belanghebbende partij zijn de Verenigde Naties en andere hulporganisaties die de in Idlib ingesloten burgers willen helpen. Ze hopen op een evacuatiecorridor waarlangs zo veel mogelijk mensen veiliger oorden kunnen opzoeken voor de gevechten beginnen.

Dat is de inzet terwijl de impasse rond Idlib voortduurt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud