De magisch korte werkweek

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Het was deze week weer zover. Wereldwijd pikten de kranten een nieuw succesverhaal over de korte werkweek op. De softwaregigant Microsoft heeft in augustus geëxperimenteerd met een vierdaagse werkweek in Japan, en dat leverde een productiviteitsstijging van 40 procent op. In een land dat al decennia met een gebrek aan productiviteitsgroei kampt, zomaar 40 procent erbij! Waarom hebben we daar niet eerder aan gedacht? We moeten minder werken om productiever te zijn.

©RV DOC

Microsoft Japan is niet alleen. Met de regelmaat van de klok hoor je over magische experimenten in Noorwegen of Nieuw-Zeeland. Het lijkt wel de wonderbaarlijke vermenigvuldiging van brood en vis. Soms is sprake van een zesurige werkdag, een andere keer van een vierdaagse werkweek. Maar de constante lijkt: hoe minder we werken, hoe productiever we worden.

Is de traditionele vijfdaagse werkweek dan zo slecht getimed? En als een dag minder werken ons al superproductief maakt, waarom dan niet nog een dag minder werken? Misschien worden we dan wel gigaproductief. Ik pleit voor de eendaagse werkweek!

Als een dag minder werken ons al superproductief maakt, waarom dan niet nog een dag minder werken?

Laat me u eerst het verhaal van Elton Mayo vertellen, een Australische onderzoeker die in de jaren dertig aan de universiteit van Harvard werkte. Hij wilde weten hoe je productiviteit kon verhogen door te experimenteren met de werkomgeving. Mayo ging op een wetenschappelijke manier te werk. Hij versterkte en verzwakte de verlichting bij fabrieksarbeiders in de Hawthorne Works fabriek in Illinois, hij kortte de lunchpauzes in of maakte de werkuren net langer. Telkens ging hij minutieus na wat dat betekende voor de productiviteit van de werknemers.

Maar bij het zien van de grafieken krabde Mayo zich in het haar: er was kop noch staart aan te krijgen. Of je nu de verlichting versterkte of verzwakte, of de werkuren verkortte of verlengde, bij elke manipulatie steeg de productiviteit.

De uiteindelijke conclusie over wat aan de hand was, zou de basis vormen van een van de bekendste fenomenen in de organisatiepsychologie: het Hawthorne-effect. Als mensen weten dat ze worden geobserveerd, passen ze hun gedrag aan om het voor hen meest gewenste effect te creëren.

Gouden regel

Hoe vaak gaat u in het rood?

Vermoeidheid is een belangrijk alarmsignaal voor burn-out. De Tijd biedt daarom zijn lezers een tool aan die meet hoe vaak u in het rood gaat.

Doe hier de test.

 

Wilt u uw ervaringen delen en mee op zoek naar oplossingen op vlak van burn-out? Discussieer dan mee in de LinkedIn-groep 'De Tijd Werkt'.

Sinds de Mayo-experimenten weten gedragsonderzoekers: een experiment waarbij mensen weten wat wordt gemeten, heeft weinig tot geen wetenschappelijke waarde. Het is de gouden regel van veldexperimenten: mensen weten het best niet dat ze aan een experiment meedoen. En als het echt niet anders kan, moeten ze in het ongewisse zijn over wat de onderzoekers precies uitzoeken. Ironisch genoeg is de Hawthorne-studie intussen zelf onder vuur genomen als een dubieuze studie. Maar de conclusie blijft overeind.

Ik hoef u niet omstandig uit te leggen waarom dat relevant is voor studies naar de magisch korte werkweek. Mensen in zo’n experiment zijn natuurlijk gretig om harder te werken. Niet alleen lonkt het vooruitzicht van een definitief korte werkweek, de studies zijn ook overal in het nieuws. Wie wil daar niet deel van uitmaken? In het Verenigd Koninkrijk heeft de Labour Party de vierdaagse werkweek zelfs in haar programma staan.

We kunnen beter echte productiviteit meten en belonen in plaats van tijd aan het werk. Maar dan bij voorkeur zonder magisch denken.

Helaas maakt dat het bijna onmogelijk om vandaag een degelijke experimentele interventie te doen. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is een productiviteitsstijging van 40 procent weinig geloofwaardig. Ik hoef u wellicht ook niet te vertellen wat te denken van studies die conclusies over verhoogde productiviteit trekken door gewoon aan mensen te vragen of ze vinden dat de productiviteit is verhoogd.

Er zijn een paar goede natuurlijke experimenten te vinden in de geschiedenis. Om de oorlogsindustrie op te drijven in de Tweede Wereldoorlog werden in het Verenigd Koninkrijk langere arbeidstijden ingevoerd. Aanvankelijk steeg de totale productiviteit, om nadien weer terug te vallen op het basisniveau. De mens is een gewoontedier.

Persoonlijk heb ik geen voorkeur. De vijfdaagse werkweek is geen natuurwet maar een kunstmatige keuze. Net zoals de zesdaagse of de vierdaagse werkweek dat zou zijn. Misschien is het hele idee dat er ongeacht het type industrie, jobs of mensen zoiets als een ideale werkduur bestaat onzinnig. Waar mogelijk kunnen we beter echte productiviteit meten en belonen in plaats van tijd aan het werk. Maar dan bij voorkeur zonder magisch denken en gebaseerd op accurate metingen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud