De prijs van een moreel geweten

Politicoloog

De kritiek op het WK voetbal in Qatar klink hol en hypocriet. Mensenrechten ernstig nemen? Wees dan bereid daarvoor een prijs te betalen en het onrecht echt aan te klagen.

Het WK voetbal in Qatar, dat zondag begint, voelt anders dan de vorige edities, en niet alleen door de begrijpelijke wijziging van de gebruikelijke WK-kalender. Voetballen bij 45 graden Celsius is nooit een goed idee, maar de sfeer is ook anders. Het voelt als een veredelde, controversiële versie van de Champions League. Sepp Blatter, de niet onbesproken oud-voorzitter van de FIFA, liet onlangs weten dat Qatar het bod onterecht heeft gewonnen, dankzij druk vanuit het Élysée. De toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy wilde Qatar tegemoetkomen in ruil voor de aankoop van de Parijse voetbalploeg PSG. Ook in dit verhaal blijken landen morele principes vaak op te offeren voor eigenbelang.

Ook de Belgische regering beperkt haar morele afkeer tot holle semantiek. Ze zal de belangrijke economische banden met Qatar niet op het spel zetten voor een moreel dilemma.

Qatar is een uitermate welgesteld Arabisch emiraat met 2,9 miljoen inwoners - 85 procent van de bevolking bestaat uit gastarbeiders - maar zonder voetbalgeschiedenis. Het spendeerde meer dan 229 miljard dollar aan infrastructuur om het WK voetbal te kunnen huisvesten. In februari 2021 meldde de Britse krant The Guardian dat meer dan 6.500 gastarbeiders uit India, Pakistan, Nepal, Bangladesh en Sri Lanka zijn omgekomen sinds het land het WK kreeg toegewezen. Het dodental ligt volgens verschillende bronnen aanzienlijk hoger omdat de aantallen geen rekening houden met de sterfgevallen uit andere landen, waaronder de Filipijnen en Kenia, die ook veel arbeiders naar Qatar stuurden. De tragedie van de gastarbeiders doet denken aan de bouw van het Flavisch Amfitheater in Rome, ook bekend als het Colosseum, waar slaven uit Judea massaal het leven lieten voor een tempel van vertier en gladiatorengevechten.

China

De situatie van de gastarbeiders in Qatar blijft schrijnend en uitzichtloos, ondanks de aanhoudende kritiek van mensenrechtenorganisaties op hun mensonterende behandeling. Dezelfde morele bedenkingen kan je formuleren bij de winterspelen die in februari in China plaatsvonden. Daar vormden de wantoestanden in de strafkampen in de regio Xinjiang een moreel dilemma voor deelnemende landen. De kritiek verschilt evenwel door het wezenlijk andere geopolitieke gewicht van beide landen. 

Hoeveel deelnemende landen hebben tussen 2012, toen de situatie van de gastarbeiders wereldnieuws werd, en vandaag hun ambassadeur teruggeroepen uit Doha om hun ongenoegen over de quasi-slavernij kracht bij te zetten?

De kritiek van Europa in de aanloop naar zondag is vooral hypocriet, aangezien de feiten over de quasi-slavernij in Qatar al jaren bekend zijn en geen enkel land daaraan in het verleden officieel aanstoot nam. Hoeveel deelnemende landen hebben tussen 2012, toen de situatie van de gastarbeiders wereldnieuws werd, en vandaag hun ambassadeur teruggeroepen uit Doha om hun ongenoegen over de bijna-slavernij kracht bij te zetten? Hoeveel landen durven dat vandaag in volle energiecrisis? We scheppen in het vrije Westen gretig morele maatstaven om onze eigen tekortkomingen aan af te meten. Maar in de praktijk blijkt dat dergelijke waarden, ook al zijn ze in theorie universeel, worden afgedwongen met macht en uit eigenbelang, en dat landen instinctief door hun eigenbelang worden geleid. 

Fluxys

Ook de Belgische regering beperkt haar morele afkeer tot holle semantiek. Ze zal de belangrijke economische banden met Qatar niet op het spel zetten voor een moreel dilemma. Op 2 september 2019 tekende Qatar Petroleum een langetermijnovereenkomst met de gasnetbeheerder Fluxys om lng te lossen in de terminal in Zeebrugge. Qatar Terminal Limited (QTL), een dochteronderneming van Qatar Petroleum, is betrokken bij een overeenkomst waarbij ongeveer 50 procent van de capaciteit van de terminal wordt gebruikt voor de levering van Qatarees lng in België in het kader van langlopende overeenkomsten. Volgens de nieuwe overeenkomst onderschrijft QTL de volledige capaciteit van de lng-terminal om vanaf het verstrijken van de langlopende contracten vloeibaar gas te mogen lossen tot 2044.

Bij de ondertekening van de overeenkomst benadrukte de Qatarese minister van Energie het historische karakter ervan. Van diezelfde minister, tegelijk de CEO van Qatar Petroleum, hangt voor een deel onze bevoorrading met vloeibaar gas af vanaf de winter van 2023.

Bespaar ons dus de holle semantiek. Wie mensenrechten au sérieux neemt, moet onrecht aanklagen en bereid zijn daarvoor een prijs te betalen. De rest is steriele activistenpraat.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud