De PS en het Japanse moeras

De centrumrechtse regering van Charles Michel heeft gekozen voor een stapsgewijze maatschappelijke bijsturing. Het regeerakkoord staat bol van de goede voornemens. Maar eerder vroeg dan laat worden we toch overvallen door de Europese realiteit.

©Saskia Vanderstichele

‘De gong voor de slag der titanen heeft geslagen. Een regering van de rijken en de bazen tegen de arbeiders, de studenten en sociale uitkeringstrekkers.’ Deze oproep met een hoog mei 68-gehalte klinkt in de huidige omstandigheden nogal lachwekkend. Het was nochtans de aanhef van de oproep afgelopen donderdag gelanceerd door jonge ABVV’ers en FGTB’ers tot een algemene mobilisatie tegen de centrumrechtse regering. Premier Charles Michel was nog niet eens ingezworen. Zelfs de samenstelling van de nieuwe bewindsploeg was nog volop in bespreking.

Maar de oproep van de jonge syndicalisten past helemaal in de strategie uitgedokterd door de Socialistische Gemeenschappelijke Actie. Onder het voorzitterschap van Elio Di Rupo, toen nog premier in lopende zaken, geflankeerd door Laurette Onkelinx, overlegden vertegenwoordigers van de PS, de sp.a, de socialistische vakbonden en ziekenfondsen eind september over ‘la résistance’ die ze gaan voeren.

Sp.a-voorzitter Bruno Tobback en ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw zaten strijdlustig en met opstroopte mouwen mee om de tafel. Tijdens zijn partijcongres in Tubeke nam PS-voorzitter Elio Di Rupo zelfs enkele woordjes Nederlands in de mond om de hechte band met de Vlaamse kameraden te onderstrepen.

Tot voor kort was de Gemeenschappelijke Actie allesbehalve Gemeenschappelijk, tenzij in verkiezingstijden of wanneer financiële kwesties moesten worden geregeld. Nu wordt die omgesmeed tot speerpunt van de socialistische oppositie tegen rechts.

Rechts, dat klinkt beter dan centrumrechts en het laat toe opnieuw de oude strijdleuzen op te diepen. Nu al hangt in sommige militante PS-kringen een sfeertje van ‘la grande grève’.

Dat is op z’n minst voorbarig. Want wie het regeerakkoord leest, kan alleen besluiten dat de centrumrechtse regering van premier Charles Michel heeft gekozen voor een belangrijke, maar wel zeer stapsgewijze maatschappelijke bijsturing.

Het optrekken van de pensioenleeftijd met twee jaar wordt gespreid over 15 jaar en geldt niet voor iedereen. De indexsprong in 2015 wordt serieus bijgesteld voor de sociaal zwakkeren, zoals dat 30 jaar geleden al onder de regeringen van Wilfried Martens het geval was.

Als al sprake is van ingrepen in de arbeidsmarkt of de gezondheidszorg, dan wordt er in het regeerakkoord telkens meteen aan toegevoegd dat dat moet geschieden in overleg met de sociale partners.

Zelfs in Waalse PS-kringen is niet iedereen overtuigd dat dit centrumrechtse regeerprogramma het linkse verzet zal aanjagen. Vlaamse kaderleden van het socialistische ziekenfonds hopen zelfs dat de nieuwe regering een aantal ‘zottigheden’ van Onkelinx zal opruimen.

Bovendien is de syndicale strijdlust onder de arbeiders de jongste tijd fel afgenomen. De bonden krijgen nauwelijks een actie georganiseerd tegen Delhaize, dat nochtans meer dan 2.000 mensen afdankt.

Wallonië kampt intussen met 15 procent werkloosheid. In Brussel staat de teller op ongeveer 22 procent, bij de jongeren zelfs op meer dan 40 procent. Het wordt moeilijk om die mensen te mobiliseren tegen een gecorrigeerde indexsprong en de verhoging van de pensioenleeftijd met twee jaar tegen 2030.

Bovendien kan de PS op elk moment aan een en ander herinnerd worden. De gezondheidsindex, die tot vandaag blijft wegen op salarissen en uitkeringen, was een vondst - een geniale vondst zelfs - van PS-topambtenaar en pensioenspecialist Michel Jadot. Op aangeven van toenmalig PS-voorzitter Philippe Busquin werd die ingevoerd door de regering van Jean-Luc Dehaene.

Diezelfde regering-Dehaene bracht de pensioenleeftijd voor vrouwen op gelijke hoogte met die van de mannen. Wat neerkwam op een verhoging met liefst vijf jaar in amper twaalf jaar tijd. Er kwam in die dagen zelfs geen piepje van protest uit PS-kringen, en zowel de socialistische als de christelijke vakbond keek de andere kant op.

Zelfredzaamheid

Voor de sp.a is het onderhand wel pijnlijk dat moet worden aangeknoopt met Frank Vandenbroucke om de partij op dreef te krijgen. Jaren geleden al waarschuwde die dat hervormingen nodig waren om de sociale zekerheid betaalbaar te houden, waarna hij op een weinig elegante wijze naar de uitgang werd gebracht.

Vandenbroucke had als een van de eersten begrepen dat de traditionele sociaaldemocratie, met een welvaartsstaat in toenemende mate gefinancierd met geleend geld, door de globalisering onwerkbaar werd. Het was overigens de Britse socialist Tony Blair, voor wie Vandenbroucke in Oxford deur tot deur canvaste, die begon over het einde van de ‘something for nothing’-samenleving en over gemeenschapsdienst door jonge en langdurige werklozen.

Actief burgerschap, individuele verantwoordelijkheid die de gemeenschap moest revitaliseren: het waren ideeën geplukt bij de Amerikaanse socioloog Amitai Etzioni en bij diens Britse collega Anthony Giddens, de aanwijzers van de Derde Weg, de goeroes van New Labour. ‘Zelfredzaamheid’ en ‘actieve welvaartsstaat’ waren de nieuwe codewoorden. In Nederland hebben ze dat ondertussen liberaal vertaald als de ‘participatiesamenleving’.

De heftigheid waarmee de Socialistische Gemeenschappelijke Actie nu al tegen de centrumrechtse regering stormloopt, heeft iets wanhopigs. Want één ding is wel duidelijk: Di Rupo heeft niet alleen strategisch gefaald door te denken dat de liberale MR nooit een regering zou durven te vormen met de Vlaams-nationalisten, hij speelde daarbij Bart De Wever in de kaart door met zijn Waalse coalitie met het cdH en een Brusselse met het cdH en het FDF het bewijs te leveren dat België inderdaad een confederaal land is. Met een uitgesproken Waals en Brussels syndicaal verzet dreigt hij vooral aan te tonen dat federaal bestuur onmogelijk is geworden.

Hoever de christelijke vakbond ACV mee zal stappen in het verzet van de Socialistische Gemeenschappelijke Actie, is niet erg duidelijk. Enkele centrales, die dicht aanleunen bij Groen, roeren zich. Andere lieten de CD&V-onderhandelaars discreet weten dat een indexsprong en een verhoging van de pensioenleeftijd wel verteerbaar zijn als daar het in stand houden van werkgelegenheid tegenover staat.

De toenemende verwijdering van CD&V is vervelender voor de vakbond dan voor de partij. Daarom is men bij de ACV-top niet onverdeeld gelukkig met recente uitspraken van Marc Leemans over ‘de emmer die overloopt van absolute horror’.

De toenemende verwijdering van CD&V is vervelender voor de vakbond dan voor de partij. Daarom is men bij de ACV-top niet onverdeeld gelukkig met recente uitspraken van Marc Leemans over ‘de emmer die overloopt van absolute horror’. Sommigen daar beseffen dat het met de saneringen wel meevalt, vergeleken met die in Duitsland en Nederland. Van echte horror is pas sprake als de voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds waarheid worden. Volgens het IMF wacht Europa een lage groei, nauwelijks boven de nullijn. Ook de Duitse econoom Hans-Werner Sinn, auteur van ‘Euro Trap’, vreest voor Europa een jarenlange stagnatie en aanhoudende sociale onrust. Sommigen zien in de plotse terugval van de Duitse, maar ook van de Russische economie al de eerste belangrijke alarmsignalen.

Bovendien voorspelt de Europese Centrale Bank een inflatiecijfer dat nagenoeg op nul blijft, en dat tot 2023. Daarmee zit de EU in het Japanse moeras. Voor een land als België, met een zware schuldenlast, wordt het sociaal model dan onbetaalbaar. De nieuwe federale regering zal zich haast permanent in begrotingsconclaaf moeten terugtrekken om de boel bijeen te houden en vervroegde verkiezingen te vermijden.

De Socialistische Gemeenschappelijke Actie kan maar beter haar plannen herbekijken en beginnen met het zoeken naar eigen oplossingen, tenzij ze vastbesloten blijft de onbestuurbaarheid van België aan te tonen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud