De risicoloze maatschappij

De coronacrisis verhoogt de risicoaversie van de Belg. ©Photo News

In Noelsspeak spreekt de econoom en Econopolis-stichter Geert Noels zich maandelijks onomwonden uit. Ditmaal fileert hij de grote risicoaversie van de Belgen.

België scoort het extreemst van alle landen op de Hofstede-index van risicoaversie. Die internationale consultant maakte een academisch onderbouwd profiel van een hele reeks relevante landen (zie grafiek). Dat we zo slecht scoren, verklaart de adviseur door onze geschiedenis van overheersers. België zoekt zekerheid, stelt Hofstede.

Ons hele systeem, vanaf de schoolbanken tot in het graf, moedigt de bevolking aan in de pas te lopen, niet buiten de lijntjes te kleuren en vooral niet te veel risico te lopen. Als toch iets gebeurt, neemt de overheid snel de geleden schade op zich.

Het is geen toeval dat de Belg gigantische bedragen heeft staan op een spaarboekje, fiscaal aangemoedigd door de overheid, en vroeger een handig doorgeefluik om de overheidsschulden te financieren. De moedigste beleggingen van de Belg waren 'klikproducten', een vrij unieke Belgische financiële specialiteit. Daarmee kon je beleggen op de beurs met een dure bescherming, wat het rendement van een obligatie opleverde en de hausse naar de financiële instellingen verhuisde. Een bekende Belg die gepolst wordt naar zijn beleggingen zal zelden melding maken van aandelen, maar wijzen naar zijn huis en spaarboekje, beide fiscaal aangemoedigd. Dat past ook bij zijn honkvaste opvoeding: een eigen huis is de ultieme Belgische droom. Verhuizen naar een andere stad, provincie of regio is voor een Belg het equivalent van een Nederlander die naar Canada of Australië verhuist: een groot avontuur, dat alleen overtroffen wordt door van job veranderen.

De overheid is nu de aantrekkelijkste werkgever, zelfs in economisch goede tijden. Recent onderzoek van Randstad toont dat aan: stabiel en goed betaald, beter dan de privésector. Een goed pensioen ook, een zekerheid voor later. In de film 'The Truman Show' wordt het hoofdpersonage angst ingepraat - subtiel en minder subtiel - voor het verlaten van zijn cocon. België is een grotere versie van The Truman Show: de codes geel en rood worden je om de oren geslagen als je zin hebt om je neus buiten te steken. Zoveel kan fout lopen! We hebben een rampenfonds dat voor elke voorspelbare hagelbui of felle wind gul inspringt en privéverzekeraaars uit de wind zet. Maar de overheid is niet voorbereid op echte rampen, denk aan corona, of de grote uitdagingen. Alles ademt risicoaversie uit, en dat vertaalt zich in een dik verdiende leiderspositie in de Hofstede-index.

Droogzwemmers

De risicoloze maatschappij die de overheid heeft gecreëerd, is niet gemakkelijk om te buigen. Het is logisch dat we weinig ondernemers en weinig ondernemerschap voortbrengen, ook en vooral in de publieke sector. Initiatief nemen werd nooit aangemoedigd, het is tegen onze natuur. Je kunt dat niet plots aanleren op je 25ste. Het past in de Belgische logica dat men denkt dat te kunnen remediëren met gesubsidieerde initiatieven zoals 'Platformen voor ondernemerschap' of het subsidiëren van experts die je moeten leren te ondernemen, terwijl ze nog nooit zelf een echt risico hebben genomen. De droogzwemmers van het bedrijfsleven… De kiemen van ondernemerschap worden op jonge leeftijd gelegd. Het is een attitude die je zo jong mogelijk moet aanleren: niet alleen op school, ook thuis, in de jeugdbeweging én in de sportclub. 'Niet dribbelen, niet op doel schieten!' moet worden vervangen door 'probeer maar eens, toon je kunstjes!' Kunst, sport, goede doelen helpen, toneel, quizzen, een presentatie of pril eigen schrijfwerk: allemaal risicootjes, die ons ondernemend maken, want we voelen dat het plezier oplevert!

De coronacrisis dreigt de laatste risiconemers de genadeslag te geven.

De coronacrisis dreigt echter de laatste risiconemers de genadeslag te geven. 75 procent van de bevolking zegt de crisis niet te voelen, of zelfs een tweede lockdown niet erg te vinden. Wie denk je dat de slag - een krimp van 10 procent van het bruto binnenlands product (bbp) - vol in het gezicht krijgt? De mensen die risico namen. En wie viseert men in de eerste plaats om de enorme begrotingsputten te vullen? De mensen die succes hebben gehad omdat ze in het verleden risico namen. Postcorona maken we misschien kans om als eerste land op 100 te komen qua risicoaversie. De perfecte risicoloze maatschappij! In zo'n omgeving zal Vlaanderen/België alleen nog een wingewest van multinationals zijn met daarnaast een grote ondernemingswoestijn. Een Nederlander wil zeilen op de grote oceanen, Elon Musk wil naar mars, en de Belg wil levenslang werken voor de overheid? De jonge Belgen, ook de nieuwe Belgen, moeten worden aangemoedigd om hun droom te realiseren. Ze moeten al hun talenten maximaal ontwikkelen, aanvaardbare risico’s durven te nemen, en leren dat blutsen en builen hun karakter vormen. Zo kweken we sterke schouders die onze welvaart en welzijn op peil houden. In een risicoloze maatschappij zijn er geen sterke schouders meer, maar sterk ontwikkelde wijsvingers die naar de overheid wijzen bij elk probleem.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud