De Russische band met China

Politiek filosoof

Het gewijzigde kabinet van premier Shinzo Abe in Japan is hier in Singapore even groot nieuws als de Amerikaanse sancties tegen Rusland.

Dit wonderbaarlijk welvarende staatje op een uitloper van het Euraziatische continent, pal tegenover Sumatra, heeft alle reden om de geopolitieke woelingen in de regio en de wereld nauw in de gaten te houden. De school waar ik te gast ben, de Lee Kuan Yew School of Public Policy van de Nationale Universiteit Singapore, genoemd naar de sterke man die het land een halve eeuw regeerde, is een uitkijkpost.

Luuk van Middelaar ©Wouter Van Vooren

In een fraai universiteitsgebouw uit de Britse koloniale tijd, gelegen aan de rand van een enorme tropische tuin, spreekt een veertigtal politieke wetenschappers uit Singapore maar ook Amerika, Rusland en China met passie over de verhoudingen tussen de drie grootmachten. Vandaag ligt de relatie Moskou-Peking op de snijtafel. In het denkkader van de ‘realisten’ zou Rusland, beducht voor China’s onstuitbare opmars, bescherming moeten zoeken bij Amerika en Europa.

Maar het omgekeerde gebeurt. Voor een jonge Russische politicoloog - werkzaam in Singapore en vloeiend in Mandarijn - is het evident dat voor het Kremlin de dreiging vandaag vanuit het Westen komt; die uit China is voor morgen of overmorgen, dus hypothetisch. Hij zet op een rij hoe de Chinees-Russische militaire samenwerking intensiveert, zoals met frequente toppen en gezamenlijke oefeningen, steeds verder van huis.

De Rus acht het paar ‘op de drempel van een militair bondgenootschap’. Dat ging andere sprekers te ver: zij zien opportunistische steun en vriendelijke neutraliteit zonder kosten: Peking geeft Moskou politieke dekking voor acties in Europa, terwijl het die omgekeerd krijgt voor acties in het Verre Oosten.

Voor een jonge Russische politicoloog is het evident dat voor het Kremlin de dreiging vandaag vanuit het Westen komt.

Eenstemmig analyseert men hoe Washingtons politieke cultuur het duo samendrijft: Moskou en Peking zijn tegen de unipolaire orde (waarin Russen enkel als losers en Chinezen als achtervolgers mogen meespelen), en tegen het idee dat alleen Angelsaksische democratieën legitieme politieke stelsels zijn. Een Amerikaan brengt na anderhalf uur de olifant in de kamer ter sprake: Donald Trump, de man door wie alles weer anders kan uitpakken. De rest van het gezelschap lacht besmuikt.

Met brede gebaren herinnert een spreekster uit Los Angeles aan de militaire parade op het Rode Plein van 9 mei 2015. De viering van 70 jaar Duitse capitulatie werd door westerse leiders geboycot vanwege het Oekraïneconflict, waardoor Chinees president Xi Jinping de ereplaats kreeg; Chinese troepen paradeerden met de Russische mee. Enkele maanden later kon Poetin repliceren bij de herdenking van de Japanse capitulatie op het Plein van de Hemelse Vrede. Zo steunen volgens haar beide landen elkaars claim op prestige.

Het klonk aannemelijk, totdat Alexander Lukin - uit Moskou en aan twee Chinese universiteiten verbonden - droog opmerkte dat die fameuze 9 mei-parade in China helemaal niet op televisie is uitgezonden. Mooi dat de werkelijkheid toch altijd weer grilliger en verfijnder is dan de theorie. Goed blijven kijken.

Luuk van Middelaar is politiek filosoof. Hij verblijft deze maand aan de National University of Singapore.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud