De schaamteloze verontschuldiging

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

De schaamteloze verontschuldiging klinkt als een verontschuldiging, maar heeft als doel schuld te ontkennen.

De Britse premier Boris Johnson nam deze week eindelijk zelf het woord over zijn lockdownfeestjes: ‘Technisch kon het gezien worden als een werksituatie’ en ‘Niemand waarschuwde me dat de bijeenkomst inging tegen de regels’. Johnson is de kampioen van de schaamteloze verontschuldiging.

Bij een verontschuldiging neemt de overtreder normaal ondubbelzinnig verantwoordelijkheid en erkent hij ootmoedig dat hij een fout heeft gemaakt. De overtreder distantieert zich van zijn vroegere zelf die de fout maakte en herbevestigt het belang van de sociale regels die hij overtrad. De basiselementen van een effectieve verontschuldiging zijn eenvoudig. ‘Het spijt me. Ik heb deze fout gemaakt. Mijn fout heeft u gekwetst. Dit is hoe ik het probleem wil oplossen of erover zal waken dat die fout niet opnieuw gebeurt.’

De oprechte verontschuldiging heeft de verbazende kracht conflicten ongedaan te maken. De schaamteloze verontschuldiging beoogt niets van dat alles.

De verontschuldiging is een magische formule. Ons leven is doorspekt met sociale overtredingen. Of het nu in het huwelijksleven, onder vrienden, in zakenrelaties of onder collega’s is, de oprechte verontschuldiging heeft de verbazende kracht conflicten ongedaan te maken. De schaamteloze verontschuldiging beoogt echter niets van dit alles. Integendeel. Indien goed uitgevoerd, laat de schaamteloze verontschuldiging het slachtoffer gefrustreerd achter zonder dat die precies kan uitleggen waarom. Ik leer u in vier stappen hoe u zich zo uit een netelige situatie kunt lullen.

‘Het spijt me als...’ Uitstekende start. U geeft aan dat uw spijt voorwaardelijk is. Extra punten als die voorwaarden bijzonder onwaarschijnlijk zijn. Want dat betekent natuurlijk dat u helemaal geen spijt hebt. Lieven Annemans toont ons hoe het moet. Na zijn belediging dat het ‘beleid mee aangestuurd wordt door een handvol narcistische sociopaten die een coalitie vormen met een hebzuchtige elite’, verontschuldigt hij zich met: ‘Mijn oprechte excuses als ik hiermee mensen heb gekwetst die ik nochtans helemaal niet viseerde.’

Rietbergen

‘... er aanstoot genomen werd...’ Hou het passief. U zegt niet dat iemand gekwetst werd, maar als dat eventueel zo zou zijn dan was het iets dat zomaar gebeurde. Niet het resultaat van uw actie. Hoge scores als u twijfel kunt zaaien of die aanstoot niet vooral perceptie is. Jeroen Rietbergen, de bandleider van 'The Voice of Holland', deed een verdienstelijke poging door te stellen dat hij ‘zich zeer bewust’ is dat zijn ‘eigen perceptie niet helemaal relevant is, maar veel meer de perceptie van betreffende vrouwen’.

Extra punten krijgt u als u een niet ter zake doende familiale link tussen uzelf en de mensen die u kwetste, kan bedenken. U zou toch nooit uw eigen familie beledigen?

‘... aan mijn daden of uitspraken.’ Vaagheid is cruciaal. Spui voldoende mist over waarvoor u zich nu precies verontschuldigt. António Horta-Osório, de voorzitter van Credit Suisse, nam deze week ontslag omdat hij quarantainemaatregelen overtrad, maar liet die reden mooi onbenoemd. ‘Ik heb spijt dat enkele van mijn persoonlijke acties moeilijkheden voor de bank hebben veroorzaakt.’ Welke acties precies? Zoek het zelf maar uit, jongens.

‘Ik heb heel veel respect voor...’ Nu moet u snel uit de gevarenzone komen. Dat kunt u het beste doen door uw algemene bewondering uit te drukken voor de categorie mensen die u al dan niet beledigd zou hebben. Extra punten krijgt u als u een niet ter zake doende familiale link tussen uzelf en de mensen die u kwetste, kunt bedenken. U zou toch nooit uw eigen familie beledigen?

Jambon

Jan Jambon is ons lichtend voorbeeld. Na zijn uitspraak dat er op school in de laatste week voor de kerstvakantie eigenlijk niets gebeurt, zei hij: ‘Ik heb enorm veel respect voor het onderwijs. Mijn vader, broer, zus, ex-vrouw en vrienden staan erin.’

‘Ik hoop dat dit het einde van de discussie is.’ Snel afronden nu, die schaamteloze verontschuldiging. Maak duidelijk dat dit alles is wat ze krijgen. Meer moeten ze van u niet verwachten. Of nogmaals Jambon: ‘Ik hoop dat de commotie over mijn uitspraken nu gaat liggen.’ En verrassend genoeg gebeurt dat nog vaak ook.

Tot slot wil ik mij zelf verontschuldigen als iemand onbedoeld gekwetst zou zijn na het lezen van sommige van de woorden in deze column. Ik heb enkel het grootste respect voor mijn lezers; mijn eigen moeder is een van hen. Ik hoop dat we deze column nu achter ons kunnen laten.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud