De terugkeer van Angela Merkel

De Duitse bondskanselier Angela Merkel. ©AFP

Sterke leiders groeien in crisistijden. Voor autoritaire leiders betekent dat meer macht voor noodmaatregelen. In Europa betekent dat de heropstanding van een zekere Angela Merkel.

De beslissing van Angela Merkel om in 2015 de Duitse grenzen open te gooien voor een miljoen Syrische vluchtelingen was politiek moedig, maar erg onpopulair. Het gaf de populariteit van de Duitse kanselier een serieuze knauw in Duitsland en in de rest van Europa. De CDU, Merkels partij, kreeg de rekening gepresenteerd. Samen met de zusterpartij CSU kon de CDU maar nipt de meeste stemmen binnenhalen bij de bondsverkiezingen van 2017, de slechtste prestatie sinds het einde van de oorlog. Merkel kon maar net kanselier blijven. Bij de landsdagverkiezingen bleef de CDU maar verliezen, waarop Merkel aankondigde dat ze geen vijfde ambtstermijn ambieerde.

De coronapandemie leek op het slechtste moment in de politieke carrière van Merkel te komen. Haar beschermelinge en aangeduide opvolgster, Annegret Kramp-Karrenbauer, moest aftreden als CDU-voorzitter omdat ze niet voldoende leden achter zich kreeg. De politieke erfenis van Merkel hing aan een zijden draadje.

Maar enkele maanden maakten een heel verschil. Geconfronteerd met de ergste crisis in een decennium vol met crisissen deed Merkel wat ze het beste kan: ze zette alle politieke overwegingen opzij en nam moeilijke, noodzakelijke beslissingen. Eerder dan politieke spelletjes te spelen zoals veel andere politieke leiders koos Merkel voor een wetenschappelijke aanpak om de Covid-19-pandemie in te dijken. Haar academische achtergrond en opleiding fysica kwamen goed van pas. In april keurde 72 procent van de Duitsers de aanpak van de pandemie goed, een ommeslag want enkele maanden voordien was 60 procent ontevreden over het regeringsbeleid.

Voor Merkel zou het eenvoudig geweest zijn om alleen te zorgen voor Duitsland en de politiek te verlaten op een hoogtepunt. Maar ze gebruikte haar herwonnen populariteit om Europa uit het moeras te trekken. Samen met de Franse president Emmanuel Macron en Commissie-voorzitster Ursula von der Leyen promootte ze een gemeenschappelijk relancefonds. Dat Europese fonds wordt vooral gefinancierd door de rijke lidstaten om de armere te helpen.

Verandering

Voor de Europese politiek is dat een ongeziene verandering. Veel van de noordelijke lidstaten, Duitsland incluis, blijven zich zorgen maken over het financiële lot van de zwakkere lidstaten. Maar tegen eind 2020 zal Europa de VS voorbijsteken met zijn inspanningen in de crisis, zowel financieel als op het vlak van gezondheidszorg. Dat is opmerkelijk gezien de grote inspanningen die Washington leverde in het begin van de crisis. Bovendien kan het nieuwe fonds een blauwdruk leveren voor de aanpak van andere crisissen die onvermijdelijk zullen komen.

Merkel heeft Europa gegeven waarnaar het op zoek was: een stevig leiderschap en de wil om te doen wat nodig is voor de Europese Unie.

Dat betekent niet dat de pandemie in Europa voorbij is. Zoals recent in de VS is aangetoond, kunnen de zaken veranderen in enkele weken. Het is dan ook veel te vroeg om te zeggen of Europa de coronacrisis goed heeft aangepakt. Evenmin is het duidelijk of de genomen maatregelen de ambtstermijn van Merkel overleven. Maar zonder twijfel heeft ze Europa gegeven waarnaar het op zoek was: een stevig leiderschap en de wil om te doen wat nodig is voor de Europese Unie.

Een gezegde luidt dat je nooit te lang moet blijven rondhangen omdat je dan de slechterik wordt. Maar Merkel bewijst dat je opnieuw een held kunt worden door lang genoeg te blijven en jezelf trouw te blijven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud