Duits leiden, of is het lijden?

Echt verrassend is het niet: de Duitsers hebben een wat gespannen verhouding met krachtige leiders.

Hoewel hier en daar, zoals overal in Europa, wordt verlangd naar een sterke leider die met de vuist op tafel slaat, is Duitsland al jaren zeer tevreden met de stille leider Angela Merkel, beroemd voor haar ‘aanmodderen’. Die gespleten houding over leiderschap domineert de Duitse politiek na de zomerpauze.

Enerzijds is er de brokkenpiloot Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK), die bezig is met een steile glijvlucht naar beneden en over elke bananenschil struikelt. Was er bij het eerste uitglijden nog wat schadenfreude, nu kijkt bijna iedereen met pijn in de buik hoe de stralende winnaar van de jongste leiderschapsrace in de christendemocratische partij CDU als een vrijwel knock-out geslagen bokser in de touwen hangt. Na een goede start in december volgden haar foute carnavalsgrappen, suggesties van censuur voor de YouTuber Rezo kort voor de Europese verkiezingen en het verwarren van het begrotingsoverschot met de schuldenrem.

Het nieuwste is haar onhandige omgang met de steeds vervelender horzel Hans-Georg Maaßen. De vanwege rechtsextreme uitingen afgedankte hoeder van de nationale veiligheid pleit tijdens de verkiezingscampagne in Oost-Duitsland voor een oerconservatieve CDU, die de AfD de hand kan reiken.

Het is moeilijk te zien hoe AKK zich als gedoodverfde kanselierskandidaat nog uit deze - zelf gedolven - put naar omhoog kan trekken. Een commentator noemde haar in de media al ‘de zwarte nul van de CDU’. Afgeschreven, dus.

De Duitse politiek lijdt nu al onder een post-Merkel-depressie. En dat terwijl de beste stille leider die Duitsland ooit had, het veld nog niet eens heeft geruimd.

Terwijl de CDU sneller dan ze in december dacht voor een nieuwe wissel staat, zit de sociaaldemocratische partij SPD midden in een slepend zoek-het-Next Top Model verwikkeld. Inmiddels hebben zich al tien stellen gemeld als kandidaten voor het partijleiderschap. De meesten zijn onbekend bij het brede publiek. Tot het afgelopen weekend, toen Olaf Scholz, de minister van Financiën en vicekanselier, plotseling zijn kandidatuur op het internet bekendmaakte. Scholz zag een maand geleden nog geen enkele economische vertraging, maar zinspeelt nu op de noodzaak van een stimuleringspakket van 50 miljard euro. Een leider tegen zijn wil. Scholz heeft regelmatig aangegeven zijn ambt in de regering niet te kunnen combineren met het partijvoorzitterschap. Nu is de nood blijkbaar zo groot, dat hij toch aan de bak moet.

Na het succes van de groenen bij de jongste verkiezingen denkt de SPD met het kopiëren van de leiderschapsformule van een man-vrouwvoorzittersduo de neergang te kunnen bezweren. De CDU dacht in december met Amerikaanse primary’s de modernisering wel te hebben afgesloten. De twee coalitiepartners hadden het verkeerd. De Duitse politiek lijdt nu al onder een post-Merkel-depressie. En dat terwijl de beste stille leider die Duitsland ooit had, het veld nog niet eens heeft geruimd.

Lees verder

Tijd Connect