Echte solidariteit

De jongste dagen is er veel discussie over solidariteit in Europa. Of liever gezegd, het gebrek eraan. Als de eurozone echte solidariteit wil laten zien, is er maar één ultieme optie.

Het begint met het terechte applaus voor mensen die in de zorg werken, die de orde bewaren of in de supermarkt de schappen vullen, en voor vele, vele anderen.

In Duitsland brengt dat de discussie terug over wie echt relevant is voor het systeem. Ballonnetjes worden opgelaten over een eenmalige vermogensbelasting, over een solidariteitstaks voor mensen met een hoger loon, en over tijdelijke belastingverlagingen voor zorgverleners.

©Sofie Van Hoof

Die discussie raakt het gevoelige punt van - steeds verder - uit elkaar gelopen inkomstenverschillen. Thomas Piketty wrijft zich wellicht in de handen. Het zijn mooie en ook nodige discussies.

Alleen is de vraag hoe ver ons collectieve geheugen reikt en of er na de crisis, en dat moment zal komen, nog altijd een maatschappelijk draagvlak zal zijn voor dit soort initiatieven.

Op een meer ‘metaniveau' woedt het debat over de solidariteit tussen EU-landen en over het voorstel voor coronaobligaties dat ook in Duitsland op volle toeren draait. Ingesleten reflexen uit de eurocrisis laaien weer op. Tegenstanders waarschuwen voor transfers zonder toezicht en controle, voorstanders waarschuwen voor een volgende existentiële crisis van de euro. Het blijkt moeilijk om die discussie te voeren zonder emotie. 

Als de EU-lidstaten hun collega’s in het zuiden echt willen helpen, zullen zij onvoorwaardelijk geld moeten schenken, rechtstreeks of via Brussel.

De grote vraag is of coronaobligaties kunnen bereiken wat het uitstellen van de begrotingsregels, het noodfonds ESM en de Europese Centrale Bank (ECB) niet vermogen. Het antwoord is: nee, dat kunnen ze niet.

Ook een coronaobligatie verhoogt de schuld van elke lidstaat. Zo'n obligatie kan ten hoogste de financieringskosten in de toekomst laag houden, terwijl ze nu al heel laag zijn. Bij nader inzien heeft een coronaobligatie vooral een symbolische waarde. Een bewijs van solidariteit.

Het enige voordeel van zo'n obligatie is een mogelijke aankoop en later een doelgerichte kwijtschelding door de ECB. Maar dat zegt niemand.

Het lijdt geen twijfel dat de Zuid-Europese landen het meest getroffen zijn door de coronacrisis. Niet alleen door het hoge aantal besmettingen, maar ook door het wegvallen van het toerisme en door het grote belang van de middenstand in de economie.

Dat veel geld aan steun, de compensatie van inkomstenverlies en werkloosheidsregelingen zal moeten worden besteed, is duidelijk.

Alleen is een coronaobligatie helaas niet de oplossing. Als de EU-lidstaten hun collega’s in het zuiden echt willen helpen, zullen zij onvoorwaardelijk geld moeten schenken, rechtstreeks of via Brussel. Elke vorm van lening, gezamenlijk of via een Europese instelling, is niet meer dan de beroemde druppel op de hete plaat.

Als nationale politici deze vorm van solidariteit niet willen, rest slechts een monetarisering van schulden via de ECB. Een kwijtschelding via de achterdeur.

De ultieme optie voor solidariteit in de eurozone is schenken. Dat is duurder dan applaudisseren voor zorgpersoneel, maar ook duidelijk minder kansrijk. 

Lees verder

Gesponsorde inhoud