Een godsgeschenk voor bin Salman

managing director van A Seat At The Table

De Amerikanen wijzen de Saoedische kroonprins aan als opdrachtgever voor de moord op Jamal Khashoggi, maar ze bestraffen alleen zijn entourage. Realpolitik levert geen schoonheidsprijzen op. Dat geldt ook voor Europa.

In de zomer van 2018 woonde ik op uitnodiging van de trans-Atlantische denktank The German Marshall Fund een besloten lezing bij in het Europees Parlement. Het thema: hervormingen in Saoedi-Arabië. De gastspreker: een bekende Arabische essayist die al langer een luis in de pels was van het Saoedische regime.

Terwijl de regering-Biden afgelopen week sancties afkondigde tegen bin Salmans entourage, blonken de Europese leiders uit in afwezigheid.

Het bleef voor mij een groot raadsel waarom de man tegenover mij zo’n aversie opwekte bij de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Hij wisselde zijn milde kritiek op de Saoedische interventies in Jemen en zijn pleidooi voor meer vrouwenrechten in zijn thuisland meermaals af met lof voor de daadkracht van de toekomstige koning van het Arabische schiereiland. Niemand in de zaal kon vermoeden dat de spreker enkele maanden later het wereldnieuws zou domineren.

De brutale moord op de Washington Post-columnist Jamal Khashoggi in de Saoedische ambassade in Istanboel zond in oktober 2018 een schokgolf door de wereld. De lekken van de Turkse inlichtingendienst naar de internationale pers brachten Mohamed bin Salman aan het wankelen. Na een desastreuze oorlog in Jemen, de kidnapping en gijzeling van de Libanese premier Saad Hariri, het gevangenzetten van de Saoedische elite in het Ritzhotel Riyad, de arrestatie en foltering van vrouwenrechtenactivisten en de handelsboycot van buurland Qatar leek de kroonprins eindelijk zijn kaarten overspeeld te hebben.

Trump

Voor de meeste waarnemers leek het een certitude dat de Saoedische koning Salman bin Abdulaziz al Saud zijn zoon aan de kant zou schuiven en een nieuwe kroonprins zou aanwijzen. Het lot van MBS leek bezegeld, tot de voormalige Amerikaanse president Donald Trump hem de hand boven het hoofd hield. De moord op een inwoner van de Verenigde Staten en columnist van een van de meest prestigieuze Amerikaanse kranten maakte weinig indruk op Trump.

De finale vrijspraak van de Saoedische kroonprins kwam er donderdag toen Trumps opvolger Joe Biden een rapport vrijgaf waarin de Amerikaanse inlichtingendienst bin Salman weliswaar als opdrachtgever voor de moord op Khashoggi aanwees, maar enkel sancties trof tegen zijn entourage. Met realpolitik vallen nu eenmaal geen schoonheidsprijzen te winnen.

Een jaar na de moord op Khashoggi botste ik in Brussel toevallig op Iyad El-Baghdadi tijdens een conferentie van Federica Mogherini, de toenmalig hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken van de Europese Unie. El-Baghdadi staat bekend als een van de prominentste activisten van de Arabische Lente en leeft al jaren in ballingschap in Noorwegen.

Toen ons gesprek verschoof naar zijn oude strijdmakker Khashoggi, maakte hij een nerveuze en verwarde indruk. Een tijdje later bleek dat de Noorse inlichtingendienst een mogelijke ontvoering van El-Baghdadi, door hetzelfde Saoedische securityteam dat Khashoggi om het leven bracht, ternauwernood had kunnen verijdelen. Het blijft een mysterie waarom Noorwegen en zijn Europese bondgenoten destijds zo weinig ruchtbaarheid gaven aan dat ernstige incident.

In het gareel

Terwijl de regering-Biden afgelopen week sancties afkondigde tegen bin Salmans entourage, blonken de Europese leiders uit in afwezigheid. In een niet zo ver verleden spanden de VS en de EU vaak samen om autoritaire leiders die het al te bont maakten op het wereldtoneel weer in het gareel te doen lopen.

De EU kiest onder impuls van de tandem Berlijn-Parijs steeds vaker voor de zogenaamde strategische autonomie in haar buitenlandbeleid. Dat is een bij de haren getrokken concept waarmee ze haar eigen veiligheidsbeleid los wil koppelen van het Amerikaanse. In theorie wenst de EU in te staan voor haar eigen veiligheid. In de praktijk komt het erop neer dat de lidstaten van twee walletjes willen eten.

De zogenaamde strategische autonomie van het Europese buitenlandbeleid komt er in de praktijk op neer dat de lidstaten van twee walletjes willen eten.

Terwijl de EU de arrestatie van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny veroordeelt, finaliseert de Duitse Bondskanselier Angela Merkel het Nord Stream 2-project met Rusland. Terwijl de Verenigde Staten, Canada en Nederland de vervolging van de Oeigoeren door de Chinese overheid als een genocide bestempelen, sluit de EU een uitgebreid investeringspact af met het communistische regime. Terwijl Polen en Hongarije het terecht zwaar te verduren krijgen in Europese middens, zwijgt iedereen zedig over de bikkelharde repressie en vervolging van Catalaanse demonstranten in Spanje.

Terwijl de Europese politieke fracties ter meerdere eer en glorie van zichzelf om de haverklap politieke dissidenten uit alle hoeken van de wereld uitnodigen in het Europees Parlement, laten ze diezelfde dissidenten in de steek als ze hulp vragen. Die hypocriete houding gaat niet onopgemerkt voorbij in het buitenland. Ze is een ramp voor de Europese geloofwaardigheid op het internationale strijdtoneel en een godsgeschenk voor de Mohammed bin Salmans van deze wereld.

Youssef Kobo

Managing director van A Seat At The Table

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud