Een kernoorlogje, een kleintje maar

De zandrekenaar, de column die alle hoeken van de wetenschap verkent

We kregen het benauwd in de jaren tachtig. Massa’s mensen kwamen in Brussel op straat om te protesteren tegen een beleid dat volgens hen recht naar het einde van de wereld leidde. Niet in de vorm van een klimaatontwrichting, maar in de vorm van een kernoorlog.

‘Carrière maken, voordat de bom valt’, zong Doe Maar. Films toonden wat de gevolgen zouden zijn van een nucleair conflict. Je had de gedisneyficeerde Amerikaanse versie in ‘The Day After’ en de meedogenloos realistische versie in het Britse ‘Threads’ - die laatste is overigens nog altijd het bekijken waard.

Het beangstigende, achteraf gezien, is dat de wereld in die tijd enkele keren écht vlak bij de apocalyps heeft gestaan. Zoals in de nacht van 26 op 27 september 1983, toen het Russische raketwaarschuwingssysteem door een technisch probleem ten onrechte een Amerikaanse aanval meldde, een incident dat pas veel later bekend is geworden.

De Verenigde Staten experimenteerden in 1946 met kernproeven onder de naam 'Operation Crossroads'. Het doel was de effecten van nucleaire wapens op marineschepen te onderzoeken. ©Belga

De grote vrees in die tijd betrof een totale oorlog tussen de twee grote kernmachten: de Verenigde Staten en de toenmalige Sovjet-Unie, met hun reusachtige nucleaire arsenalen en hun doctrine van ‘mutually assured destruction’.

Als tegenwoordig nog ongerustheid over kernwapens opduikt, lijkt die meestal over kleinschaliger conflicten te gaan, met meer bescheiden kernmachten zoals Noord-Korea of (potentieel) Iran. Maar het zou een vergissing zijn te denken dat zo’n ‘beperkte’ kernoorlog geen wereldwijde ramp zou zijn, leert wetenschappelijk onderzoek. Een team onderzoekers van Amerikaanse universiteiten heeft in het vakblad Science Advances een analyse gepubliceerd van de gevolgen van een kernoorlog tussen India en Pakistan, twee buurlanden die chronisch in onmin leven en over een beperkt arsenaal kernwapens beschikken.

De wetenschappers hebben de gevolgen doorgerekend van een hypothetisch conflict in 2025 waarbij India en Pakistan elk 100 tot 150 atoombommen op de ander gooien. Het aantal dodelijke slachtoffers in beide landen zou tussen 50 en 125 miljoen liggen. De rook van brandende steden zou 15 tot 36 miljoen ton fijn roet in de atmosfeer brengen, dat zich op grote hoogte binnen enkele weken over de hele planeet zou verspreiden.

Als tegenwoordig nog ongerustheid over kernwapens opduikt, lijkt die meestal over kleinschaliger conflicten te gaan.

Het roet zou wereldwijd het zonlicht verzwakken, waardoor het koud wordt: gemiddeld 2 tot 5 graden koeler. Ter vergelijking: de opwarming van de aarde bedraagt tot dusver ongeveer 1,1 graad. 5 graden afkoeling betekent een gemiddelde temperatuur die niet meer is voorgekomen sinds de laatste ijstijd. Er zou ook tot 30 procent minder regen vallen.

Het onvermijdelijke resultaat van dat alles: mislukkende oogsten en een massale hongersnood op ongekende schaal. Het zou tot tien jaar duren voor de lucht weer opklaart. En het klimaat weer wordt zoals voor de oorlog.

Besluit: een beperkte kernoorlog is geen regionaal probleem. Een kernoorlog wordt snel een wereldwijde ramp.

Lees verder

Gesponsorde inhoud