En de vlinder, hij fladdert verder

Politicoloog

Hoe lang kunnen we roekeloos gedrag in de geopolitiek nog blijven dulden, 20 jaar na 9/11?

11 september 2001 zal een cruciale datum blijven als symbool voor de dodelijke arrogantie van supermachten, zoals de VS, en regionale spelers, zoals Pakistan, die moordzuchtige zeloten inzetten en ondersteunen om concurrenten te bedreigen, te verzwakken of te overwinnen. In de vaak cynische internationale strijd om macht en invloed manifesteren de vlindereffecten van ondoordachte keuzes zich pas jaren later.

In de vaak cynische internationale strijd om macht en invloed manifesteren de vlindereffecten van ondoordachte keuzes zich pas jaren later.

In het najaar van 1978 brak een burgeroorlog uit in Afghanistan. Aan de ene kant stond de communistische Democratische Volkspartij van Afghanistan, aan de andere kant de jihadistische rebellen die zich tegen het communisme verzetten. Na de lancering van Operatie Storm-333 werd de oorlog een onderdeel van de grote ideologische strijd tussen het vrije Westen en de Sovjet-Unie.

Op 27 december 1979 staken 1.800 tanks, 2.000 pantservoertuigen en 80.000 Sovjetsoldaten de Afghaanse grens over om een regimewissel af te dwingen. In de Verenigde Staten stond Jimmy Carter voor een zware herverkiezingsslag met de Republikeinse koploper Ronald Reagan. In een poging de perceptie te keren dat zijn buitenlands beleid faalde, begon Carter te hyperboliseren dat de agressie van Moskou in Afghanistan ‘de veiligheid van alle naties bedreigt’. Op advies van zijn invloedrijke veiligheidsadviseur Zbigniew Brzezinski keurde Carter Operation Cyclone goed.

Zeloten

De CIA voorzag de Afghaanse moedjahedien via de Pakistaanse staatsveiligheid ISI van geld en wapens om te vechten tegen de Sovjets. ISI verkoos uit eigenbelang de meest radicale zeloten te trainen ten koste van de meest gematigde strijders onder leiding van de meer seculiere Ahmed Massoud, in de hoop ze ooit te kunnen inzetten tegen aartsvijand India. Na de terugtrekking en vervolgens de val van de Sovjet-Unie keerden de zeloten zich tegen de voormalige Amerikaanse bondgenoot. Een resem aanslagpogingen op Amerikaanse bodem en tegen militair personeel in het buitenland konden in de jaren 90 verijdeld worden. Op 11 september 2001 faalden de Amerikaanse veiligheidsdiensten in hun kernopdracht.

Op 11 september 2001 faalden de Amerikaanse veiligheidsdiensten in hun kernopdracht.

De roekeloze houding van de Pakistaanse staatsveiligheid tegenover Al Qaeda wordt het best geïllustreerd door de figuur van luitenant-generaal Mahmoud Ahmad, destijds de ISI-directeur. Die gaf enkele weken voor de aanslagen in New York de in Londen gebaseerde grootfinancier van het terrorisme, Ahmed Omar Saeed Sheick, de opdracht 100.000 dollar te storten op de rekening van Mohamed Atta, een van de aanslagplegers. Het ontslag van Ahmad volgde onmiddellijk nadat George Bush Pakistan duidelijk had gemaakt dat het ofwel voor ofwel tegen de VS was en dat die keuze enorme gevolgen zou hebben. De toenmalige Pakistaanse president Pervez Musharraf bewoog hemel en aarde om de link tussen zijn staatsveiligheid en Al Qaeda te minimaliseren.

Voorspelbaar

De aanslagen van 11 september 2001 hadden voorspelbaar desastreuze gevolgen voor heel het Midden-Oosten. Telkens ging het om gevaarlijk domme strategische fouten die vergoelijkt werden op basis van leugens - zoals het bestaan van massavernietigingswapens in Irak - of geopolitieke belangen. Er kwam een oorlog tegen de taliban die 20 jaar zou duren en die onlangs eindigde in een complete afgang voor de VS. Na de ontwrichting van Irak ontstonden nog extremistischere bewegingen in Amerikaanse detentiecentra zoals Camp Bucca, met in hun kielzog een leger van nihilistische jihadisten.

De Arabische Lente stierf een pijnlijke dood in Syrië. Ook daar speelde de geopolitiek een primaire rol. De Russische president Vladimir Poetin steunde de Syrische dictator onvoorwaardelijk met wapens en manschappen. Ook toen kozen de VS de foute strategie. In 2015 kondigde Wesley Clark, voormalig opperbevelhebber van de NAVO, op CNN aan dat de strijd tegen Hezbollah, een belangrijke bondgenoot van de Syrische dictator, alleen gewonnen kon worden door IS-strijders te steunen, omdat zeloten geen schrik hebben van de dood.

Een waslijst slachtpartijen en aanslagen later blijft de vraag hoe lang we roekeloos gedrag in de geopolitiek kunnen blijven dulden?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud