Er is meer kwaliteit nodig, niet meer overheidsuitgaven

Hoofdeconoom Voka en auteur van 'Terug naar de feiten'

De vraag of de overheid de bestaande middelen wel efficiënt inzet moet veel hoger op de agenda komen.

Voor wie het publieke debat wat volgt, lijkt het alsof de miljarden de jongste tijd aan de bomen groeien. Overheden hebben in het huidige lagerenteklimaat zeker ruimte voor eenmalige uitgaven. Die zullen de houdbaarheid van onze overheidsfinanciën op langere termijn niet aantasten.

Maar dat is veel minder evident voor jaarlijks terugkerende uitgaven. Het Belgische beleid ‘vergeet’ al te vaak de cruciale voorwaarde van tijdelijkheid. Voor zowat alles waar iets mis lijkt te lopen, weerklinkt al snel de roep om meer geld: voor onderwijs, politie, justitie, zorg, … En het gaat bijna altijd om jaarlijks terugkerende extra uitgaven.

Er wordt opmerkelijk vlot voorbijgegaan aan het feit dat onze overheidsuitgaven al bij de hoogste ter wereld zitten. Volgens de verwachtingen van het IMF komen de Belgische overheidsuitgaven in 2026 bij ongewijzigd beleid uit op 55 procent van het bruto binnenlandse product (bbp, 270 miljard in euro’s van vandaag). Dat is met voorsprong het hoogste cijfer onder de industrielanden.

Efficiëntie

Al te zelden gaat het over de kwaliteit van het beleid: wat krijgen we terug voor al die overheidsuitgaven? Vergeleken met andere Europese landen blijkt dat nogal tegen te vallen. Volgens onze jaarlijkse waar-voor-je-geldanalyse, waarbij we de overheidsuitgaven vergelijken met een maatstaf voor de kwaliteit van het beleid op basis van 57 deelindicatoren, blijkt dat België ondermaats scoort. In liefst veertien Europese landen, waaronder Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Finland, levert de overheid meer kwaliteit voor lagere uitgaven. In geen enkel land biedt de overheid minder kwaliteit voor hogere uitgaven. Dat soort macroanalyses suggereert dat de efficiëntie van onze overheidsuitgaven duidelijk beter kan.

De Belgische belastingbetaler krijgt eenvoudigweg niet de kwaliteit waarvoor hij betaalt, en dat wordt hoe langer hoe moeilijker houdbaar.

De Belgische overheidsuitgaven horen bij de hoogste ter wereld, maar toch blijkt voor allerlei essentiële overheidstaken te weinig geld. Denk aan recente in het oog springende voorbeelden zoals de Staatsveiligheid, het leerlingenvervoer of de wachtlijsten in de zorg. De vraag of we de bestaande middelen efficiënt inzetten, moet veel hoger op de agenda. Het antwoord is een duidelijke nee. Er worden bescheiden stappen gezet, met bijvoorbeeld spending reviews, maar dat soort initiatieven moet veel breder. De Belgische belastingbetaler krijgt eenvoudigweg niet de kwaliteit waarvoor hij betaalt, en dat wordt hoe langer hoe moeilijker houdbaar.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud