Gouden tijden voor de handelaren des doods

managing director van A Seat At The Table

Viktor Bout profiteerde van de ineenstorting van de Sovjet-Unie om een ontzagwekkend imperium van illegale wapenhandel uit te bouwen, deels gevestigd in Oostende.

De zogenaamde Irandeal verhit al een hele zomer de gemoederen tussen meerderheid en oppositie. Het onlangs goedgekeurde wetsontwerp van minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) zou ons land in staat stellen om VUB-gastprofessor Ahmadreza Djalali, die de doodstraf riskeert in Iran, te ruilen voor Assadollah Assadi. Die Iraanse terrorist werd vorig jaar in Antwerpen veroordeeld tot 20 jaar cel voor het beramen van een aanslag op Iraanse oppositieleden in Parijs.

De controverse over de mogelijke Asadi-Dajali-ruil valt echter in het niets bij een andere op til staande gevangenenruil. Volgens de krant The Washington Post staan de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken en zijn Russische evenknie Sergej Lavrov dicht bij een akkoord om de Amerikaanse basketbalster Brittney Grinner te ruilen voor de omstreden Russische wapenhandelaar Viktor Bout. Grinner werd eerder dit jaar in Rusland veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien jaar voor het bezit van 1 gram cannabis.

Bout - volgens meerdere bronnen de grootste illegale wapenhandelaar van de 21ste eeuw - raakte in 2005 bekend bij het grote publiek dankzij de Hollywood-kaskraker 'Lord of War', die deels geïnspireerd zou zijn op zijn levensverhaal. Daarin vertolkt Nicolas Cage een wapenhandelaar die de slag van zijn leven slaat wanneer hij vlak na de ineenstorting van de Sovjet-Unie zijn handen kan leggen op gigantische Sovjetwapenvoorraden in Oekraïne. In geen tijd werpt Yuri Orlov, het personage van Cage, zich op tot hofleverancier van de meest gewelddadige despoten en criminelen in Latijns-Amerika, Afrika en het Midden-Oosten.

De gelijkenis met de zogenaamde Merchant of Death is treffend. Afhankelijk van de bronnen heeft Bout Oekraïense of Tadzjiekse roots, maakte hij carrière bij de luchtmacht van de Sovjet-Unie en was hij gelieerd aan de GRU, de Russische militaire inlichtingendienst. Kort na de val van de Sovjet-Unie wist hij enkele militaire transportvliegtuigen op de kop te tikken en richt hij een koeriersbedrijf in Angola op. 

Ondanks verschillende onderzoeken door de Belgische militaire inlichtingendienst, de staatsveiligheid en de BOB kon Bout jaren ongehinderd opereren vanuit Oostende.

In geen tijd bouwde de omstreden wapenhandelaar een indrukwekkende vloot uit van 60 transportvliegtuigen die deels vanuit Angola, de Verenigde Arabische Emiraten en België massaal wapens en explosieven leverden aan dictators, krijgsheren, rebellen- en terreurgroepen in Congo, Angola, Liberia, Sierra Leone, Kenia, Libië, Libanon, Afghanistan en de Balkanlanden.

In maart 1995 richtte Bout de Transaviation Network Group in België op en verhuisde hij zijn lucratieve handel naar de noodlijdende luchthaven van Oostende. Door de lakse controles en de reputatie dat er geen lastige vragen gesteld worden bleek de kuststad de perfect uitvalsbasis voor de Russische wapenhandelaar.

Ondanks verschillende onderzoeken door de Belgische militaire inlichtingendienst, de staatsveiligheid en de BOB (opsporingsbrigade van de Belgische rijkswacht) kon Bout jaren ongehinderd opereren vanuit Oostende. Volgens kwatongen dankzij politieke rugdekking vanuit socialistische kringen. In een rapport van Amnesty International uit 2006 hekelde de mensenrechtenorganisatie de politieke inmenging in de luchthaven van Oostende in de jaren 90, die ertoe geleid heeft dat 'het grondig doorzoeken van ladingen maar zelden plaatsvindt'.

In het post-9/11-tijdperk kwam Bout in het vizier van de Amerikaanse inlichtingendiensten wegens zijn hand- en spandiensten aan de taliban en de terreurorganisatie Al Qaeda in Afghanistan. In maart 2008 viel het doek over het indrukwekkende imperium van Bout nadat de Amerikaanse DEA hem met een list - wapenleveranties aan de FARC-rebellen in Colombia - naar Bangkok had gelokt. Na een jarenlange bitse juridische strijd tussen Bangkok, Washington en Moskou leverde het Thaise gerecht ‘de handelaar des doods’ eind 2010 uit aan de VS.

Ook na een overwinning op de Russische strijdkrachten zal Oekraïne een walhalla blijven voor corrupte politici, georganiseerde misdaad en illegale wapenhandel.

Wanneer Bout binnenkort op vrije voeten wordt gesteld, kan hij meteen weer aan de slag. Zijn land van oorsprong wordt overspoeld met een ongeziene influx aan wapenleveranties vanuit Rusland en de NAVO-lidstaten. Waarvan een aanzienlijk deel de komende jaren ongetwijfeld zijn weg zal vinden naar de zwarte markt en conflictgebieden in alle uithoeken van de wereld.

Uit een parlementair onderzoek bleek dat Oekraïne tussen 1992 en 1998 meer dan 32 miljard dollar aan wapens en militair materieel is ‘kwijtgespeeld’ uit zijn wapendepots. Ook na een overwinning op de Russische strijdkrachten zal Oekraïne een walhalla blijven voor corrupte politici, georganiseerde misdaad en illegale wapenhandel. Het beloven gouden tijden te worden voor de handelaren des doods.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud