Heropflakkering op gas

Onderzoeksjournaliste

De onrust rond gaswinning maakt van Mozambique een voedingsbodem voor Islamitische Staat. De terreurgroep ziet haar rekruteringsinspanningen beloond.

Ik kaart het al jaren aan: Europa’s volgende jihadifront ligt in Afrika. De focus op Syrië en Irak heeft te lang het beeld vertroebeld van jihadistische groeperingen in andere regio’s. In Mali, Niger en Burkina Faso staan ze sterker dan ooit. Het oprukkende jihadisme in de Sahel bereikt nu ook het zuidelijke deel van Afrika. In Mozambique namen jihadisten gelieerd aan Islamitische Staat onlangs de havenstad Palma in. Het extremistisch geweld ging gepaard met executies, onthoofdingen, ontvoeringen, verkrachtingen en plunderingen.

Het noorden van Mozambique stevent af op een enorme humanitaire crisis, alarmeert de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. Nieuw is het conflict niet, jihadisten zijn al geruime tijd actief in de kustprovincie Cabo Delgado. Maar dit jaar zijn de aanvallen in aantal en gruwel toegenomen. De aanleiding? Gas. Tien jaar geleden werd aan de Mozambikaanse kustregio een van de grootste gasvoorraden ter wereld ontdekt, waarna onder andere het Franse energiebedrijf Total booractiviteiten is gestart. Dat leidde tot onrust in het gebied, dat geteisterd wordt door een hoge (jeugd)werkloosheid en armoede.

Bodemschatten

De gaswinning zou nochtans een fikse economische injectie kunnen betekenen. De internationale gasindustrie heeft 50 miljard dollar veil om het gas in de kustprovincie te ontginnen. Een investering die werkgelegenheid en ontwikkeling brengt. Maar daar is de plaatselijke bevolking niet zo van overtuigd. Uit vrees voor landonteigening - vele bewoners zijn nog ontheemd en wachten op een compensatie. Ook zijn al vissersgemeenschappen ontwricht omdat de visserij moest wijken voor booractiviteiten. De mensenrechtenorganisatie Both Ends rapporteerde al eerder over zulke schendingen. En dan is er nog de notoire corruptie, waardoor investeringen in politieke zakken verdwijnen.

Lokale conflicten hebben een globale impact, bewijst het jihadisme nogmaals.

Dat alles maakt van het gebied een voedingsbodem voor Islamitische Staat, dat zijn rekruteringsinspanningen beloond ziet. ‘De jihadistische opstand begon in 2017 als uiting van frustratie van de lokale bevolking omdat ze niet mee profiteert van de bodemschatten’, schrijft reporter Bram Vermeulen in zijn indringende correspondentie vanuit de regio voor het Nederlandse 'NOS Nieuws'.

Ondertussen zijn een half miljoen mensen in Mozambique op de vlucht voor het geweld van IS. Eind maart kwam het tot een enorme heropflakkering van terreur toen het energiebedrijf Total zijn stilgelegde gaswinning wilde hervatten. Jihadisten vielen de stad Palma binnen. Die zou sinds maandag weer in handen zijn van het Mozambikaanse leger, dat steun kreeg van huurlingen uit Rusland en Zuid-Afrika. Hun (para)militaire acties zijn ook niet vrij van schendingen van mensenrechten.

Heroïnehandel

De rol van westerse energieconcerns en overheden in dit conflict is op zijn minst bedenkelijk te noemen. Ook internationale misdaadmilieus zitten erin verwikkeld. Cabo Delgado is een belangrijke doorvoerhaven voor de heroïnehandel uit Afghanistan. De heroïnehandel in Mozambique vertegenwoordigt 600 tot 800 miljoen dollar, blijkt uit een rapport van onderzoeker Joseph Hanlon van de London School of Economics. Mozambikaanse trafikanten transporteren de drugs 3.000 kilometer verderop naar Johannesburg, vanwaaruit die worden verscheept naar onder meer Europa. Lokale conflicten hebben een globale impact, bewijst het jihadisme nogmaals.

Wat moet er dan precies gebeuren? De vraag werd onlangs in deze krant gesteld aan de Nigeriaanse onderzoeker Akinola Olojo van het Institute for Security Studies. Hij antwoordde dat ook hier de wonderoplossing niet bestaat. Dat een totaalbeleid van lange adem nodig is. ‘Afgestemd tussen verschillende landen en continenten.’  Los van IS zijn ook vraagtekens te plaatsen bij boor- en winningsprojecten ver buiten ons continent. Ook daar is een gewetensonderzoek nodig. Of zoals Ramsey Nasr stelt in zijn nieuw boek 'De Fundamenten': ‘De term wingewest hebben we afgeschaft, de praktijk is identiek. De hele aarde is ons wingewest.’

Hind Fraihi

Onderzoeksjournaliste

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud